ၶေႃႈသပ်းလႅင်း ဝိပတ်ႉသၼႃႇ/သၽေႃးရုပ်ႈရၢမ်ႇ

ၼႂ်းၵႃႈ ရူပၵ်ႉၶၼ်ꩪႃ၊ ဝေၻၼၵ် ၶၼ်ꩪႃ၊ သၺ်ၺၵ်ၶၼ်ꩪႃ၊ သင်ၶႃရၵ်ၶၼ်ꩪႃ၊ ဝိၺ်ၺႃၼၵ်ၶၼ်ꩪႃ ၶၼ်ႇထႃႇႁႃႈပိူင်ၼႆႉ ပေႃးမႃးႁုပ်ႈတူၺ်းၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ် ၼၢမ်ႇရူပ်ႈသွင်ပိူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သၽေႃးလၵ်ႉၶၼႃႇၶဝ်သမ်ႉမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်?

ရူပ်ႈ (တူဝ်)ႁဝ်းၼႆႉ သၽေႃးမၼ်းပဵၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?

ရူပၵ်ႉၶၼ်ႇထႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ႁဝ်းၼႆႉ သၽေႃးမၼ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ႁိုဝ်ပေႃးၼႆ ရူပ်ပတီတိရူပံ' မၼ်းမေႃလူႉမေႃလႅဝ်၊ ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်ုး၊ တူင်ႉတွတ်ႇၼဵတ်းသၢၼ်ႈ၊ ၵွႆႁၢႆ လႅဝ်ၽႅဝ်ႉ၊ ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇတဵင်ႈ ၼႆႉပဵၼ်သၽေႃးရုပ်ႈတြႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မၼ်းဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇတဵင်ႈလႄႈ ယေႃးၵီႇၶဝ် မိူဝ်ႈၵႆႉ ႁဝ်းၼင်ႈၵွင်ႇယွင်ႇ (ၼင်ႈငွမ်)သေ ၶၢမ်ႇပတိင်ႇၺိၼ်ႇ၊ ထိုင်တီႈ ႁဝ်းၶိုၼ်းမႃးမေး ၼင်ႈတႅတ်ႈၼႆ ၼႂ်းၽႃႇတိၼ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ သၢၼ်ႈၽိၼ်း“ၽွၼ်း“၊ မွၼ်ႈယွပ်ႉ“ယႅပ်ႉ“၊ ၼဵတ်းထိတ်း“ထွတ်း“၊ ၵႅၼ်းၸိတ်း“ၸွတ်း“၊ ပိုဝ်းပွၵ်ႇၼဵတ်းသၢၼ်ႈယူႇ။ သၽေႃး၊ သၢၼ်ႈၽိၼ်း“ၽွၼ်း“၊ တူင်ႉယွပ်ႉ“ယႅပ်ႉ“ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်ႇလႃႇၼႆ ဢၼ်ၼၼ်ႉပဵၼ် ရုပ်ႈတြႃး (သၽေႃးတူဝ်ႁဝ်း) လူႉလႅဝ်တႅၵ်ႇယၢႆႈ ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်းၼႆ မၼ်းၼႄပၼ် သၽေႃးလၵ်ႉၶၼႃႇမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တြႃးၼႆႉ ႁဝ်းတေလႆႈႁႃသၽေႃးမၼ်းၵူၺ်း။ သၽေႃးပဵၼ်သၽေႃးလူႉ၊ သၽေႃးပဵၼ်ၽႂ်းလူႉၽႂ်း။ ႁဝ်းတေ လႆႈႁႃယၵ်ႉၸွမ်းဢၼ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းဝႄႃႈ ရုပ်ႈတြႃးၼႆႉ မေႃလူႉၼႆယဝ်ႉ။

လူႉလႅဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ တႅၵ်ႇယၢႆႈ ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်းၼႆ တူၺ်းဢဝ် တီႈၽႃႇတိၼ်ယေႃးၵီႇၶဝ်လႃႈ။ လူႉ“လႅဝ်“ဝႆႉ ဢၼ်လူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ရုပ်ႈတြႃး။ ဢၼ်ၸွမ်းႁူႉၼႆႉၼႃႇသမ်ႉပဵၼ်သင်လႃႇ? ပဵၼ်ၼၢမ်ႇတြႃး။

ၼၢမ်ႇ(ၸႂ်)ႁဝ်းၼႆႉ သၽေႃးမၼ်း ပဵၼ်ႁိုဝ်?

ၼၢမ်ႉၼႆႉ လၵ်ႉၶၼႃႇမၼ်းမီး သီႇပိူင်။

(1) ဝေၻၼၵ်ၶၼ်ꩪႃ

ပေႃးဝႃႈ ရူပ်ႈတြႃးၼၼ်ႉ လူႉလႅဝ်ၼႆၵေႃႈ မၼ်းပဵၼ် တၢမ်ႇၸဵပ်းဢွၼ်ႇမၼ်း မႃးၶူမ်းလိတ်း“လွတ်း“၊ သႅပ်ႇၽိတ်ႉ“ၽွတ်ႉ“၊ မႆႈဝီႈ“ဝေႃႈ“၊ ၵႅၼ်းၸိတ်း“ၸွတ်း“၊ လဵတ်းထိတ်း“ထွၼ်း“၊ ၼိုင်ယိုၵ်း“ယွၵ်း“ယႅၵ်း။ ဢၼ်မၼ်းတူင်ႉၼိုင်ယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်တၢမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ဝေႇတၼႃႇဢွၼ်ႇ ဝေႇတၼႃႇဢိတ်းယဝ်ႉ။

(2) သၺ်ၺၵ်ႉၶၼ်ꩪႃႇ

ဢၼ်ႁူႉၸၵ်းဝႃႈ ဝေႇတၼႃႇဢွၼ်ႇ ဝေႇတၼႃႇဢိတ်းၸိူဝ်းၼႆႉသေ ပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ဝေႇတၼႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ လူႉလႅဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ။ သၺ်ႇၺႃႇၼႆႉ မၼ်းႁူႉ ဢၼ်ၸဵပ်း ဢၼ်သႅပ်ႇ ဢၼ်မႆႈဢၼ်ၵတ်း။ ၼႆႉပဵၼ်သၽေႃး သၺ်ႇၺၵ်ႉၶၼ်ႇထႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၸႂ်ႁဝ်း ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ လၵ်ႉၶၼႃႇမၼ်း သမ်ႉမေႃတွင်းဝႃႇ။ မၼ်းတွင်းဝႆႉဝႃႈ ၼႆႉၶူမ်း၊ ၼႆႉၵၢႆး၊ ၼႆႉသႅပ်ႇ၊ ၼႆႉၼဵတ်း၊ ၼႆႉသၢၼ်ႈ မၼ်းတွင်းဝႆႉ သၽေႃးၸိူင်ႉၼႆ ၼႆႉပဵၼ် သၽေႃးၸႂ်မဵဝ်းၼိုင်ႈ။ "မေႃတွင်း" ၼႆယဝ်ႉ။

(3) သင်ၶႃရၵ်ၶၼ်ꩪႃ

သၽေႃးၸႂ်ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်သင်ႇၶႃႇရၵ်ႉၶၼ်ႇထႃႇၼႆသေ "မေႃသူၼ်း" ဝႃႇ။ ၸႂ်ၼႆႉ မေႃသူၼ်းသေ သူၼ်းႁဵတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ သူၼ်းႁဵတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ၊ ၸႂ်ႉမဵဝ်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ ၸႂ်ႉမဵဝ်းၼိုင်ႈ ၼႆႉပဵၼ်သၽေႃးၸႂ် မေႃသူၼ်းသေ ႁွင်ႉဝႃႈ သင်ႇၶႃရၵ်ႉၶၼ်ႇထႃႇယဝ်ႉ။

(4) ဝိၺ်ၺႃၼၵ်ၶၼ်ꩪႃ

သၽေႃးၸႂ် ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်ဝိၺႃႇၼၵ်ႉၶၼ်ႇထႃႇ။ ၼႆႉသမ်ႉ "မေႃႁူႉဝႃႇ"။ ၸႂ်ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ မၼ်းမေႃႁူႉသေ တႅမ်းတတ်းဝႃႈ "မၼ်းပဵၼ်မႃးသေလူႉၵႂႃႇ။ ပဵၼ်မႃးသေလူႉၵႂႃႇလူင်။ ၼႆႉလႅၵ်ႈယူႇ၊ လၢႆႈယူႇ တိၵ်း“လူင်" ၼႆ ဢၼ်မေႃႁူႉၸိူင်ႉၼႆၼႆ မၼ်းပဵၼ်သၽေႃးၸႂ် "မေႃႁူႉမေႃတႅပ်းတတ်း = ဝိၺ်ၺႃၼၵ်ၶၼ်ꩪႃ" ယဝ်ႉ။

ႁဝ်းတေလႆႈႁူႉၸၵ်း သၽေႃးၼၢမ်ႇရူပ်ႈသွင်ပိူင်ၼႆႉဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ၊ ပေႃးႁူႉၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉၼႆၵေႃႈ လွင်ႈဝႃႈ သၿ်ၿေသင်ၶႃရႃ ဢၼိၸ်ၸႃ ယထႃ ပၺ်ယႃယ ပသ်သတိ ဢထ ၼိၿ်ၿိၼ်ၻထိ ၻုၵ်ၶေ ဢေၵမၵ်ၵေႃ ဝိသုၻ်ꩪိယႃ ပေႃးႁဝ်းႁူႉၸၵ်း လွင်ႈလူၺ်ႈ သင်ႇၶႃႇရတြႃး ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇတဵင်ႈၼႆၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် တၢင်းဢွၵ်ႇမူၼ်ႉပူၼ်ႉလွတ်ႈ သဵၼ်ႈလဵဝ် တႃႇႁွတ်ႈထိုင် မၢၵ်ႈၽူဝ်ႇၼိပ်ႉပၢၼ်ႇ ဝႃႈၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ။