ၶေႃႈသပ်းလႅင်း ဝိပတ်ႉသၼႃႇ/သင်ႇၶႃႇရ ဝႃႈပွင်ႇသင်
ၸွမ်းၼင်ႇဝႃႈ "သင်ႇၶႃႇရ" ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈသင်ပေႃးၼႆၸိုင် - ဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ ၵၢမ်ႇ ၸိတ်ႈ ဢုတု ဢႃႇႁႃႇရ သီႇပိူင်မူၼ်ႉမႄးပၼ်ၼၼ်ႉ ႁွင်ႉသင်ႇၶႃႇရယဝ်ႉ။ တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်း ၵၢမ်ႇ ၸိတ်ႈ ဢုတု ဢႃႇႁႃႇရ သီႇပိူင် မူၼ်ႉမႄးပၼ်ယူႇ ၵူႈၶၢဝ်းလႄႈ တူဝ်ႁဝ်းၼႆႉ ႁွင်ႉဝႃႈ သင်ႇၶႃႇၶရယဝ်ႉ။
ၵၢမ်ႇ မူၼ်ႉမႄး
[မႄးထတ်း]ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ "ၵၢမ်ႇ" မူၼ်ႉမႄးပၼ်ဝႆႉလႄႈ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉယူႇ။ ၵၢမ်ႇဝၼ်းလင်ႁဝ်း ႁဵတ်းသင်မႃး? ပေႃးႁဝ်းႁဵတ်း ဢၵုသူဝ်ႇၼမ်မႃးၵေႃႈ ၵႆႉပဵၼ်ၶႆႈပဵၼ်ၶၢဝ်။ ဢၼ်ၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ၵၢမ်ႇမူၼ်ႉမႄးပၼ် မၼ်းယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵၢမ်ႇတြႃးၼႆႉ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးလႄႈ ၶၼ်ႇထႃႇ (ရုပ်ႈၼၢမ်ႇ)ႁဝ်း သိုပ်ႇသဝ်းမၼ်ႈဝႆႉယူႇ။ ၵၢမ်ႇတြႃး ၵုမ်ႉပၼ် ထႅမ်ပၼ် ယွၼ်ႈပၼ်ဝႆႉလႄႈ ၶၼ်ႇထႃႇၵူၼ်းႁဝ်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ လႄႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵၢမ်ႇယွၼ်ႈပၼ် ပွၵ်ႈၼိုင်ႈလႄႈ ပွၵ်ႈၼိုင်ႈ ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်လႄႈ ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉယူႇ ၵူႈမိူဝ်ႈ ၵူႈဝၼ်း ၵူႈၶိင်ႇ ၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႉ။ ၼႆႉႁွင်ႉဝႃႈ ၵၢမ်ႇတြႃး မူၼ်ႉမႄးပၼ် ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ၸႂ် မူၼ်ႉမႄး
[မႄးထတ်း]ဢၼ်မူၼ်ႉမႄးပၼ် ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်း ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉပဵၼ် "ၸႂ်" ဝႃႇ။ ၸႂ်ႁဝ်းၵေႃႈ မူၼ်ႉမႄးပၼ် ၶၼ်ႇထႃႇၼႆႉယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ၸႂ်ႁဝ်းသိူဝ်းၼႆၵေႃႈ တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်းၼႆႉ လႅၼ်းမႃး။ ပေႃးဝႃႈ ၸႂ်ႁဝ်းၶီငဝ်ၼႆၵေႃႈ တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်းၵေႃႈ ဢူၼ်ႈထူမ်း“ၵႂႃႇ။ ငဝ်ထူဝ်ႉယူဝ်ႉလူင်ၵႂႃႇယူႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၸႂ်ၵေႃႈမူၼ်ႉမႄးပၼ် ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်းယူႇယဝ်ႉ။
ဢုတု မူၼ်းမႄး
[မႄးထတ်း]ဢုတု ၼီႈပႅင်ႈၽႃႉၼႆၵေႃႈ မူၼ်ႉမႄးပၼ် ၶၼ်ႇထႃႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၵၢင်ၼႂ်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵတ်းလႄႈ ႁၢင်ႈၽၢင်ႁဝ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈၵတ်း“ၶႂ်ႈၶူတ်း“ဢွၼ်ႇဝႆႉသေ ဢုတုမူၼ်ႉမႄးပၼ်လႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈလၢၵ်ႇလၢႆးဝႆႉယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃးၵၢင်ဝၼ်း မႆႈမႃးလႄႈ သိူဝ်ႈၶူဝ်းၼုင်ႈၼႃၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၼုင်ႈယဝ်ႉ။ ၼႃႈတႃၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ႁိူဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႂ်ႈၸိုမ်ႉဢွၵ်ႇမႃး၊ ဢၼ်ၼႆႉ ၶၼ်ႇထႃႇၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းဢုတု မူၼ်ႉမႄးယဝ်ႉ။
ဢႃႇႁႃႇရ မူၼ်ႉမႄး
[မႄးထတ်း]"ဢႃႇႁႃႇရ" တၢင်းၵိၼ်ၼႆႉၵေႃႈ မူၼ်ႉမႄးပၼ် ၶၼ်ႇထႃႇယဝ်ႉ။ ပေႃးႁဝ်း ၵႂႃႇၵိၼ်ၺႃး ဢၼ်ၽဵတ်းၼႆၵေႃႈ ၼႃႈတႃႁဝ်းဢွၵ်ႇမႃး ၼႃႈတႃၽဵတ်း။ ပေႃးႁဝ်း ၵႂႃႇၵိၼ်ၺႃး ဢၼ်သူမ်ႈၼႆ ႁၢင်ႈၽၢင်ၼႃႈတႃႁဝ်းၵေႃႈ သူမ်ႈလူင်ၵႂႃႇ။ ၼႆႉၼႄပၼ် လွင်ႈဝႃႈ ဢႃႇႁႃႇရၼႆႉ မူၼ်ႉမႄးပၼ် ၶၼ်ႇထႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸင်ႇဝႃႈ သင်ႇၶႃႇရဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ ၵၢမ်ႇ၊ ၸိတ်ႈ၊ ဢုတု၊ ဢႃႇႁႃႇရသေ တုမ်ႉယွၼ်ႈသႂ်ႇ ၶၼ်ႇထႃႇႁဝ်း ၵူႈၶိင်ႇၵူႈၶၢဝ်းလႄႈ သင်ႇၶႃႇရ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၼ်ႇထႃႇလူင်ႁဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်တူဝ်ၸႂ်ႁဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼႆႉ ရုပ်ႈတြႃးၼၢမ်ႇတြႃး ဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်းၼႆ ႁဝ်းတေလႆႈႁူႉ သေဢဝ်ၸႂ်ဢွၼ်ႇႁဝ်း ယိူင်းတူၺ်း တီႈၽႃႇတိၼ်ႇဢွၼ်ႇႁဝ်းတႃႉ။ ဢၼ်မၼ်း သၢၼ်ႈၽိၼ်း“ၽွၼ်း“ၼၼ်ႉ ပွင်ႇဝႃႈ ရုပ်ႈတြႃးလူႉလႅဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ တႅၵ်ႈယၢႆႈဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်းယဝ်ႉ။ ယႃႇပေဝႃႈ "ၽႃႇတိၼ်ၵဝ်ၼဵတ်း" ယႃႇပေဝႃႈ "ၽႃႇတိၼ်ၵဝ်သၢၼ်ႈ"။ ႁဝ်းတေလႆႈပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ ရုပ်ႈတြႃးပွတ်းတႂ်ႈၼႆႉ လူႉယူႇလႅဝ်ယူႇ၊ ၵွႆႁၢႆလႅဝ်ၽႅဝ်ႉယူႇ၊ မၼ်းဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်းသေ ပဵၼ်မႃး ဝေႇတၼႃႇဢွၼ်ႇ ၼဵတ်း“သၢၼ်ႈ“ဝႆႉ။ ၸႂ်ဢၼ်တွင်းႁူႉမၼ်းၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇသေ ၼိုင်ႈၵမ်းပဵၼ်ၼိုင်ႈမဵဝ်း။ ၸႂ်ဢၼ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ "ၼႆႉဢမ်ႇမၼ်ႈဢမ်ႇၵိုမ်း"၊ ၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈ ဢမ်ႇမၼ်ႈ ဢမ်ႇၵိုမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမၼ်ႈ ဢမ်ႇၵိုမ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ႁဝ်းတေလႆႈပွင်ႇၸႂ် ၸိူင်ႉၼႆသေ သိုပ်ႇယၵ်ႉတြႃးႁဝ်းၵႂႃႇ။