လိၵ်ႈပေႃႈပၼ်လုၵ်ႈ

ၶေႃႈၵဵပ်းထွၼ် လိၵ်ႈပေႃႈ ပၼ်လုၵ်ႈ

ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တၢင်ႉယၢၼ်း

(ပိၼ်ႇတႅမ်ႈ)

ၸိုဝ်ႈပပ်ႉ ၶေႃႈၵဵပ်းထွၼ် လိၵ်ႈပေႃႈပၼ်ထိုင်လုၵ်ႈ

တၢင်းၼမ် 3000 ပပ်ႉ

ၽူႈပိၼ်ႇတႅမ်ႈ ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် (တၢင်ႉယၢၼ်း)

ၸိုဝ်ႈၽွၼ်ႉ ယိင်း (A Ying 01)

ဢိတ်ႇတီႈ ၸၢၵ်ႈဢိတ်ႈလိၵ်ႈ ဢေး၊ 35၊ တႃႈၵုင်ႈ

ပီဢိတ်ႇ 2005 လိူၼ် သႅပ်ႉတိမ်ႇပိူဝ်ႇ

ၸၢၵ်ႈၼပ်း ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်

ၶေႃႈသင်ႇ

ပပ်ႉလိၵ်ႈၽိုၼ်ၼႆႉ လႆႈသႂ်ႇၸိုဝ်ႈဝႃႈ “ၶေႃႈၵဵပ်းထွၼ် လိၵ်ႈပေႃႈပၼ်လုၵ်ႈ” ၼႆယူႇ။ မိူဝ်ႈဝၼ်း(7.4.2005) ၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၽႅဝ်မႃး တမ်ႈတီႈ မိူင်းၵိုင်လႄႈ လုင်းသြႃႇၽူဝ်းလႅင်ႇ မႃးထူပ်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသေ ဢဝ်ပပ်ႉဢွၼ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈ မႃးယိုၼ်ႈပၼ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈယူႇ။

ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ငဝ်ႈမၼ်းပဵၼ် ပပ်ႉဢင်းၵိတ်း LETTERS TO HIS SON AND OTHER ဢၼ် LORD CHESTERFIELD တႅမ်ႈပၼ် လုၵ်ႈၸၢႆးမၼ်း PHILIP STANHOPE သေ မျတၢၼ်းတိၼ်ႉ ၶိုၼ်းပိၼ်ႇပဵၼ် ၽၢႆႇမၢၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

လုင်းသြႃႇၽူဝ်းလႅင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ၽူႈဢၼ်ႁၵ်ႉသႃလိၵ်ႈလၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ပဵၼ်ၽူႈဢၼ်လူဢၢၼ်ႇ ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်မီးပိုၼ်ႉႁူႉ တင်းၼမ်ၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇ။ မၼ်းလႆႈလူႁၼ် ပပ်ႉလိၵ်ႈဢၼ်ၼႆႉသေ လႆႈႁူႉဝႃႈ ပပ်ႉလိၵ်ႈဢွၼ်ႇၽိုၼ်ၼႆႉ မီးဝႆႉတၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်တင်းၼမ်လႄႈ ၵႄႈၵၢင်ၸႂ်မၼ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး ပပ်ႉတႆးပပ်ႉၼိုင်ႈယူႇတင်းႁိုင်။ ၽိူဝ်ႇမၼ်းလႆႈႁူႉဝႃႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ၽႅဝ်မႃးထိုင် မိူင်းၵိုင်ၼႆၸိုင် မၼ်းၸင်ႇၼႅတ်ႈဢဝ် ပပ်ႉဢွၼ်ႇဢၼ်ၼႆႉ ယိုၼ်ႈပၼ်ၼႂ်းမိုဝ်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသေ တိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈပိၼ်ႇပၼ်ၽၢႆႇတႆးယူႇ။

ယူႇၼႂ်းၵႄႈၵၢၼ်ၼမ်သေ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႈ လူတူၺ်း ပပ်ႉဢွၼ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉ တေႃႇပေႃးယဝ်ႉတူဝ်ႈယူႇ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်လီမၢႆတွင်း မီးတင်းၼမ်သေတႃႉ မၢင်ပိူင်တႄႉ သမ်ႉပဵၼ် လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ် ပုၼ်ႈတႃႇ သွင်ပေႃႈလုၵ်ႈၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ တႃႇတေ ပိၼ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉ ငဝ်ႈတေႃႇပၢႆၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢမ်ႇပိၼ်ႇသေ ၸင်ႇတေၵဵပ်းထွၼ်ဢဝ်တီႈယမ် ၵမ်ဢဝ်တီႈတႄႉမၼ်း ပိၼ်ႇပဵၼ်ၽၢႆႇတႆးသေ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈပပ်ႉဝႃႈ “ၶေႃႈၵဵပ်းထွၼ် လိၵ်ႈပေႃႈပၼ်လုၵ်ႈ”ၼႆယဝ်ႈ။

ႁႂ်ႈလႆႈဢဝ်ပပ်ႉဢွၼ်ႇဢၼ်ၼႆႉ ၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင် လုင်းသြႃႇၽူဝ်းလႅင်ႇ(မိူင်းၵိုင်)သေဢမ်ႇၵႃး ႁႂ်ႈၽူႈလူလိၵ်ႈႁဝ်း မေႃၵဵပ်းဢဝ် လွၼ်ႉမွၼ်းၶေႃႈၵႂၢမ်းယမ် မေႃၵမ်ဢဝ် တီႈၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈ ၼႂ်းပပ်ႉဢွၼ်ႇၼႆႉသေၵမ်း။

ၼပ်ႉယမ် ၽူႈလူလိၵ်ႈတႃႇသေႇသေ

ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တၢင်ႉယၢၼ်း

တႄႇပိၼ်ႇ - 5.6.2005

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ 1

လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ 20၊ ပီ 1739။

လၢႆးလူလိၵ်ႈ

လူလိၵ်ႈဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေလႆႈဝႆႉၼၵ်းၼၵ်းၸူမ်ၸူမ် မၢႆမၢႆတွင်းတွင်းသေ လူၵႂႃႇယူႇ။ ပေႃးလူၵႂႃႇ ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈတႄႉၸိုင် လူပႅတ်ႈလွၵ်ႇပႅတ်ႈလၢႆၵူၺ်း။

တုၵ်ႉၶႃႉသွင်ပွၵ်ႈ

တႃႁဝ်းတူၺ်းလိၵ်ႈယူႇသေတႃႉ သင်ဝႃႈ ၸႂ်ႁဝ်း သမ်ႉၵုမ်ႇ ၵႂႃႇၸပ်းပႅၼ်း တၢင်ႇလွင်ႈတၢင်ႇပိူင်ၼႆၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁႃတၢင်း တုၵ်ႉၶႃႉ သွင်ပွၵ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။

တီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ

ၵၢၼ်မၢင်လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းသၢင်ႇထုၵ်ႇ ပဵၼ်တီႈပဵၼ်တီႈ ၸွမ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်းၵူၺ်း။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ၵႂႃႇၵႃႈ ꧦဝႅၼ် ꧦ တမ်ႈတီႈ ပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ သၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇ ။ လီၵႃႈၶႅမ်ႉၶႅမ်ႉ လီၵႃႈၵျေႃႇၵျေႃႇယူႇ။ ၵူၺ်း ၵႃႈ သင်ဝႃႈ ၵႂႃႇၵႃႈတမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵျွင်းၽြႃး၊ တမ်ႈတီႈႁိူၼ်းၵူၼ်း တၢႆၼႆၸိုင် ပိူၼ်ႈတေဝႃႈ မႂ်းပဵၼ်ၵူၼ်းယွင်ႇၼႆယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ 2

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 26 ဝၼ်း၊ ပီ 1739။

ဝွၵ်း

ဝွၵ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶေႃႈၵႂၢမ်း မွၼ်ႈလီလဝ်းလီယဝ်ႈ။ ဝွၵ်းၼႆႉ လိုၵ်ႉလမ်ႇလိူဝ်သေ ၶေႃႈၵႂၢမ်းလွႆႈတႄႉတႄႉ။ ဝွၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလၢတ်ႈ သိုဝ်ႈ။ လႆႈႁၢင်ႈၶိူင်ႈ လၢတ်ႈၽၢတ်ႈၽိတ်ႈ သၢတ်ႈသိတ်ႈၵႂႃႇ ဢဝ်ယဝ်ႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ “ၵၢင်ၼႂ်မွၵ်ႇၵုမ်ႈသုမ်ႇ”ၼႆၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် ၽူႈတႅမ်ႈဝွၵ်း “ဢႄႇၻီႇသိၼ်ႇ”တႅမ်ႈၽၢတ်ႈဝႆႉ ၼင်ႇ ၼႆ...

ဢမ်ႇပၢင်ႇၼႃႈမိူင်းလႅင်း

သုမ်ႇႁႅင်းယွၼ်ႇတူၵ်းၵုမ်ႈ

လူမ်းဢုမ်ႈမွၵ်ႇၼၵ်းၼႃ

ၶၢႆႉႁႃၵႂႃႇယူၼ်ႈယူၼ်ႈ... ၼႆယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ 3

ၽၢတ်ႉ၊ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ 1 ဝၼ်း၊ ပီ 1749

လၢတ်ႈၵႂၢမ်း (ဢမ်ႇၼၼ်) တၢင်းမေႃသူပ်း

လွင်ႈမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းမေႃ ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်း ၼႂ်းၽဝပၢၼ်ၵူၼ်း ၵူႈငွၵ်းၵူႈငွၼ်ႈယဝ်ႈ။ တၢင်းမေႃ ဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ႁူၺ်းၸၼ် လႆႈပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၸၼ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ထုၵ်ႇၸႂ်ၼႆၸိုင် မၼ်းထိုင်တီႈတၢၼ်ႇလႂ်ၼႆ ဝၢႆးၼႆႉ မႂ်းလုၵ်ႈတေ ႁူႉထိုင်ယူႇ။ တႃႇတေပဵၼ် ၽူႈမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႅမ်ႉၼၼ်ႉ မေႃလၢတ်ႈ ၵႂႃႇၸွမ်းသတ်ႉတႃႇသေ လၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈဢၼ်ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ ၵူၺ်းတႄႉ ပႆႇလႆႈဝႃႈ မေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႅမ်ႉၵွၼ်ႇ။ လူဝ်ႇလႆႈမေႃ ႁၢင်ႈၶိူင်ႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇ ၶိုၵ်ႉ ꧦၶႅမ်ႉ ꧦယူႇ။ လူဝ်ႇလႆႈမေႃလိူၵ်ႈဢဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ႁၢင်ႈလီ ဢၼ်ပွင်ႇၸႂ်ငၢႆႈ ၶပ်ႉယႆၵၼ်လီ ꧦသေ လၢတ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႈ။ လူဝ်ႇလႆႈဢဝ် ဢုပမႃႇ၊ ဢုပၸႃႇ၊ ဢုပမေႇယ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ သႂ်ႇသေ လၢတ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ ပေႃးပဵၼ်လႆႈ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၺၢၼ်ႇၽႂ်းၽၢႆသေ လၢတ်ႈၵႂႃႇ ႁႂ်ႈမူၼ်ႈ ꧦသိူဝ်း ꧦ ၼၼ်ႉယူႇ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၶႂ်ႈယွၼ်းၶႂၢင်ႉတီႈသြႃႇၸိုင် သင်ၵႂႃႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ၶႅၼ်းတေႃႈ ပၼ်ၶႂၢင်ႉၶႃႈႁဝ်း ဝၼ်းၼိုင်ႈ သေၵမ်းၶႃႈ”ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းသိုဝ်ႈလိူၵ်းထိူၵ်းၼႃႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သိုဝ်ႈလိူၵ်းထိူၵ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၸၼ်ၸႂ် တႃႇတေၶႂ်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉ သေဢိတ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵေႃႉပဵၼ်သြႃႇတေ ၶဝ်ႈၸႂ်၊ တေ ထုၵ်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းသေ သိူဝ်ႇ ပိုၼ်ႉၵႂၢမ်း ၼႄပၼ်မၼ်းယူႇ။

- လွင်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈပၼ်ၶႂၢင်ႉဝၼ်းၼိုင်ႈလႄႈသင်၊

- ပေႃးပၼ်ၶႂၢင်ႉၸိုင် တေၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇတီႈလႂ်လႄႈသင်၊

- တေၵႂႃႇႁဵတ်းသင်လႄႈသင်၊

- လွင်ႈဝႃႈ မႂ်းဢမ်ႇသူႈလႃႈလီႈယွၼ်းၶႂၢင်ႉၼၼ်ႉလႄႈသင်၊

- မိူဝ်းၼႃႈၵေႃႈ ၵမ်း ꧦတေဢမ်ႇယွၼ်းၶႂၢင်ႉၼၼ်ႉလႄႈသင်၊

- မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် လူဝ်ႇလႆႈလိုဝ်ႈတူဝ် လိုဝ်ႈၵၢၼ်သေ လိုဝ်ႈ ၸႂ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊

- တေလႆႈဢဝ် တီႈတႅၵ်ႈသေဢၼ်ꧦ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢင်ႇဢၼ် ဢမ်ႇၶဵင်ႈၸိူၵ်ႈမၼ်းဝႆႉတႃႇသေႇၼၼ်ႉ ပေႃးမႃးၶဵင်ႈၸိူၵ်ႈ မၼ်းၼႆၸိုင် မၼ်းမီးႁႅင်းၶႅင်ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႁဝ်းၵေႃႈ ပေႃးၵႆႉ လိုဝ်ႈပၼ်ၸိုင် မၼ်းမီးႁႅင်း မီးၼမ်ႉၵတ်ႉမႃး...ၼႆ လူဝ်ႇ လႆႈလၢတ်ႈၼႄ လွင်ႈတၢင်းမၼ်းၼင်ႇၼႆယူႇ။ ပေႃးတူၺ်းၼင်ႇ ၶေႃႈၵႂၢမ်းတီႈၼိူဝ်ၼႆႉၸိုင် တၢင်းမေႃ သူပ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ် ပုၼ်ႈတႃႇ ႁူၺ်းဢဝ် ၼမ်ႉၸႂ် ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆ မႂ်းလုၵ်ႈတေပွင်ႇၸႂ်ယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (4)

လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ 20 ဝၼ်း၊ ပီ 1739။

ပိုၼ်း

ပိုၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းၼႄပၼ် ႁႂ်ႈႁဝ်းႁၵ်ႉလွင်ႈလီသေ ႁႂ်ႈႁဝ်းဢွၵ်ႇၸႂ် ၶႂ်ႈႁဵတ်းတူၺ်း တူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ပိုၼ်းႁၢင်ႈလီရေႃးမ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၵူၼ်းသိုၵ်းရေႃးမၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ဝၢင်းဝႆႉမွၼ်ႉထႆ လႆႈမႃး ယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ပဵၼ်သိုၵ်းသေ တိုၵ်းၽူႈၶဵၼ်ၶဝ်ယူႇယဝ်ႈ။ ပေႃးဢွင်ႇပႄႉမႃးၸိုင် ၶဝ်ၶိုၼ်းၵႂႃႇယိပ်းမွၼ်ႉထႆၶဝ်သေ ယူႇသဝ်း ၵႂႃႇၵတ်း ꧦယဵၼ် ꧦယူႇ။

ပိုၼ်းႁၢင်ႈလီ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်“ၵိဝ်းလႅတ်ႉၸ်”

ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် “ၵိဝ်းလႅတ်ႉၸ်”ၼႆႉ ငိုၼ်းၼႂ်းထွင်းမၼ်း ဢမ်ႇမီးသေပႅၵ်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ “ၵူၼ်းၶိူဝ်းသၢၼ်းၼၢႆႉ”ၶဝ် မႃးယွင်ႈ ယေႃး ပၼ်ငိုၼ်းမၼ်းတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇဢဝ်သေ လၢတ်ႈဝႃႈ “ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းႁူဝ်ႁဵတ်းၵၼ်း ၵူၼ်းမီးငိုၼ်းၼႆႉ မီးၵုင်ႇမုၼ် ယႂ်ႇၼမ်လိူဝ်သေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးငိုၼ်းၼၼ်ႉယူႇ” ၼႆ ယဝ်ႈ။ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ၵေႃႉဢွင်ႇပႄႉ မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းၸပိၼ်ႇ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် သီႇပီႇယူဝ်ႇ ၵႂႃႇတိုၵ်းပႄႉ မိူင်းၸပိၼ်ႇသေ ၺွပ်းဢဝ်မႃး ၶႃႈႁၢႆးသိုၵ်းတင်းၼမ်ယူႇ။ တီႈၼႂ်းၶႃႈႁၢႆးသိုၵ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပႃးမႃး ၼၢင်းႁၢင်ႈလီ ၼႂ်းႁေႃၼၢင်းၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈပႆႇပဵၼ် သိုၵ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၼၢင်းၼႆႉ ဢၢင်ႈၵူပ်ႉၵူႈ ၶုၼ်ၸၢႆႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵေႃႉႁၵ်ႉ မၼ်းၼၢင်းၼႆယဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် သီႇပီႇယူဝ်ႇ လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇၼင်ႇၼၼ်ၼႆ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ၸင်ႇၶတ်း ၸႂ် ႁႃႁႂ်ႈႁၼ် ၶုၼ်ၸၢႆး ၵေႃႉႁၵ်ႉမၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၶႃ သွင်ၵေႃႉ ၵူပ်ႉၵူႈပၼ်ၵၼ်ယဝ်ႈ။ ဢဝ်ၶႃႈၸႂ်ႉၵူၼ်းသွႆ ဝႆႉပၼ်မၼ်း ၼၢင်း ၸိူင်ႉၼင်ႇ မိူဝ်ႈမၼ်းၼၢင်း လႆႈယူႇသဝ်းၸွမ်း ပေႃႈႁေႃၶမ်း မၼ်းၼၼ်ႉလီ ꧦယဝ်ႈ။ ပေႃႈႁေႃၶမ်းမၼ်းၼၢင်း ပၼ်ငိုၼ်းမႃး တီႈႁူဝ်သိုၵ်းလူင်သီႇပီႇယူဝ်ႇ တႃႇတေထုတ်ႇဢဝ် လုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင်သီႇပီႇယူဝ်ႇ ဢဝ်ငိုၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုင်ႈၼိုင်ႈ ၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈပၼ် ပွႆးပၢင်ၶႅၵ်ႇမၼ်းၼၢင်းၼၼ်ႉၵႂႃႇယဝ်ႈ။ လွင်ႈၼႆႉတႄႉ ၼႄပၼ်ဝႃႈ ပႄႉသိုၵ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇပႄႉ ၵိၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉသေဢမ်ႇၵႃး ၼႄပႃး ၼမ်ႉၸႂ်သုင်၊ ၼႄပႃး လွင်ႈ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင် ၵွၼ်းထိင်းလႆႈ ၸႂ်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ တၢင်းႁဵတ်း ၸၼ်ႉသုင်ၼင်ႇၼႆလႄႈ ႁူဝ်သိုၵ်းလူင်သီႇပီႇယူဝ်ႇၼႆႉ ဢွင်ႇပႄႉလႆႈ မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ၵူၼ်းၸပိၼ်ႇၶဝ်သေ ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် ၼပ်ႉယမ် ၼမ်ႉၸႂ်သုင်မၼ်း ႁၵ်ႉသႃမၼ်းတႄႉ ꧦ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ 5

ဝၼ်းၸၼ်။

သုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း

ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ တူၺ်းလိၵ်ႈယူႇၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ဢဝ်ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဝႆႉၽၢႆႇၼႃႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ သမ်ႉဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ၼႆၸိုင် ၶၢဝ်းယၢမ်းတူၺ်းလိၵ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ သုမ်းပႅတ်ႈလၢႆ ꧦၵူၺ်းယဝ်ႈ။

လီဢၢႆသေပိူၼ်ႈ

ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီး သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ပဵၼ် တႃႇတေႁဵၼ်းဢဝ် လိၵ်ႈယူႇသေတႃႉ သမ်ႉပဵၼ် ၵူၼ်းဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈၼႆ လီဢၢႆ သေပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။

ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈ

ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးပိင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁၢင်ႈလီၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပၢင်ၵူၼ်းၼမ်သေဢမ်ႇၵႃး ပၢႆပႃးပိူၼ်ႈ ထၢင်ႇလဵၵ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႈ။ ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီး ပိင်ႇၺႃႇ။ ပိူၼ်ႈတေဝႆႉမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၼ်းၼၵ်းၼမ်ႉၼၵ်း လိၼ်ၵူၺ်း။

တၢႆတႄႉ

ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇမေႃပိင်ႇၺႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈ တၢႆၵႂႃႇၸိုင် ၵႂၢမ်း ၵူၼ်း ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ “ၵူၼ်းဢမ်ႇမေႃပိင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ ၵႃႈၵွၼ်ႇတွၼ်းဢွၼ် မီးသၢႆၸႂ်ယူႇသေတႃႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ တၢႆၵႂႃႇတႄႉယဝ်ႈ”ၼႆယူႇ။

မိူဝ်ႈလူပပ်ႉပိုၼ်း

မိူဝ်ႈလူပပ်ႉပိုၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ပိုၼ်း ဝႆႉႁိမ်း ၶၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ တူၺ်းၸွမ်းၵၼ်တႃႉ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ 6

လိူၼ်ၵျႃၼ်ႇ 9 ဝၼ်း၊ ပီ 1740။

ၼူၵ်ႉၸီးၸေႃလိူင်

ပေႃႈၶႂ်ႈတိုၵ်းသူၼ်း ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမႂ်း မေႃလူမေႃယိူင်ႈ ၼူၵ်ႉၸီးၸေႃ လိူင် ဢၼ်မႂ်းလဵင်ႉဝႆႉၼၼ်ႉယူႇ။ ၼူၵ်ႉၸီးၸေႃလိူင်ၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇ မီးသဵင်ၼူၵ်ႉၶဝ်ႁင်းၶေႃ။ ပေႃးဢမ်ႇသွၼ်ပၼ်ၶဝ်ၼႆ ၶဝ်ဢမ်ႇမေႃ ႁွင်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ သွၼ်ပၼ်ၶဝ်ၸိုင် ၶဝ်မေႃႁွင်ႉသဵင်လီ သဵင်ဝၢၼ်လိူဝ်သေ ၼူၵ်ႉတၢင်ႇမဵဝ်းယဝ်ႈ။ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ်မေႃႁွင်ႉ သဵင်ဝၢၼ်လိူဝ်သေ ၼူၵ်ႉတၢင်ႇမဵဝ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်ၶဝ်ႈၸႂ် သေ တွင်းမၢႆဢဝ်လီ ꧦၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မႂ်းသတီႉတူၺ်းလီ ꧦလႄႈ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပိူၼ်ႈသွၼ်ပၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶဝ်ႈၸႂ်သေ ထွမ်ႇဢဝ် လီ ꧦယူႇ။ ၶဝ်ဢမ်ႇၵျွၵ်း ꧦဝႅၼ် ꧦ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးမႂ်းႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈၼႆ သင်ဝႃႈ မႂ်းဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ် လိၵ်ႈလၢႆး ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼူၵ်ႉၸီးၸေႃလိူင် ဢၼ်မႂ်းလဵင်ႉဝႆႉၼၼ်ႉ ၼႆၸိုင် ပေႃႈထၢင်ႇတႄႉ တေပဵၼ်လွင်ႈလီဢၢႆတႄႉ ꧦ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ 7

ဝၼ်းပုတ်ႉ။

သီႇလႃႉ သမႃႇထီႉ ပိင်ႇၺႃႇ

တႃႇတေပဵၼ် ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပိူၼ်ႈထၢင်ႇယႂ်ႇၼပ်ႉယမ် ႁၵ်ႉႁွမ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးပိင်ႇၺႃႇသေဢမ်ႇၵႃး လူဝ်ႇလႆႈမီးပႃး သမႃႇထိ လႄႈ သီႇလသေၵွၼ်ႇယဝ်ႈ။ သီႇလႃႉ၊ သမႃႇထီႉ၊ ပိင်ႇၺႃႇၼႆႉ မၼ်းမီးဝႆႉ ၽၢႆႇၼိူဝ် ၵူၼ်း သႃမႆး(သႃမၺ်ၺ)ၶဝ်ယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းသႃမႆးၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမီး ၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇတေႁပ်ႉလႆႈ သီႇလႃႉ၊ သမႃႇထီႉ၊ ပိင်ႇၺႃႇ။

လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ

လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ၊ လွင်ႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ၊ လွင်ႈမေႃႁူႉလူၺ်ႈ၊ လွင်ႈမေႃလၢတ်ႈၸႃၸိူဝ်းၵၢၼ်ဢွၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၵူၼ်းသႃမႆး ၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ပဵၼ် ၽူႈထတ်းသိၼ်လူင်ယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆၸိုင် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းမီးၽွၼ်းလီ ပုၼ်ႈတႃႇ တူင်ႇ ဝူင်းၵူၼ်း၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ်၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼႆ ၵူၼ်းသႃမႆးၶဝ် ပွင်ႇၸႂ်ဝႆႉယဝ်ႈ။

လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈမီးတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈယူႇ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် တမ်ႈတီႈၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈယဵၼ်ႇ ငႄႈယူႇသေတႃႉ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် တမ်ႈတီႈၵူၼ်းတၢင်ႇၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ။

ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၵူႈတီႈတီႈၼၼ်ႉ တႄႉ မီးယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ မေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ဢေႃႈၸဝ်ႈဢေႃႈၶႃႈ တေႃႇ ၵေႃႉၽူႈဢၼ်ဢႃႇယူႉ၊ သိၵ်ႈၶႃႇ၊ ၵုင်ႇမုၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်သေ ႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ပေႃးပိူၼ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇသေ သမ်ႉဢမ်ႇၼႄပၼ် ႁၢင်ႈၽၢင် ၶဝ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ပိူၼ်ႈထၢမ်သေ သမ်ႉဢမ်ႇတွပ်ႇလၢတ်ႈ ပၼ် ယဵၼ်ႇ ꧦငႄႈ ꧦၼၼ်ႉလႄႈသင် ပဵၼ်ဢၼ်လိူင်းတႄႉ ꧦ။ ၽွင်းပိူၼ်ႈတိုၵ်ႉလၢတ်ႈၵႂၢမ်းယူႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇတီႈၼွၵ်ႈ လႄႈသင်၊ ဢမ်ႇၼၼ် သမ်ႉၵႂႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်တၢင်ႇဢၼ်လႄႈသင် ၼႆႉၵေႃႈ တေႃႈလိူင်းတႄႉ ꧦ။ ပေႃးႁဵတ်းၼင်ႇၼႆၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ ထၢင်ႇလဵၵ်ႉပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ သမ်ႉမိူၼ်ၼင်ႇဝႃႈ ၵႂၢမ်းဢၼ် မၼ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ်၊ ၶေႃႈထၢမ်ဢၼ်မၼ်း ထၢမ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ် တႃႇတေတွပ်ႇၼႆယဝ်ႈ။

သမ်ႉထႅင်ႈ ၵႂႃႇလိူၵ်ႈၼင်ႈတီႈယူႇ ၶႅမ်ႉၶိုၵ်ႉသေပိူၼ်ႈလႄႈသင်၊ တမ်ႈတီႈ ၽိူၼ်ၶဝ်ႈၼၼ်ႉ ၸၵ်ႉၵိၼ်ဝၵ်ႉၵိၼ် တၢင်းၵိၼ် ဢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမၵ်ႉၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ဢမ်ႇဝႆႉၼၵ်းၼႃၽႂ်သေ ၵိၼ် ဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵလိူင်းၵၸိူင်းတႄႉ ꧦ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးၸွမ်းႁဝ်း တေယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ် ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လႆႈတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ တေလႆႈၶတ်းၸႂ် ဝႆႉပႃႇၸႃးပၼ် ၶဝ်ယူႇ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ် တင်ႈၸႂ်ႁဵတ်းဢဝ်ၵူၺ်း။ တေလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇသဝ်းၵႂႃႇ လူမ်ၸႂ် လူမ်ၶေႃးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ယႃႇၵူဝ် တႃႇတေႁဵတ်း လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေၵူဝ်သေပွၵ်ႈ။

ယႃႇဢၢႆ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေဢၢႆ။ ဢၢႆဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ “တၢင်းဢၢႆဢၼ် လီဢီးလူပိူၼ်ႈ”ၼႆယဝ်ႈ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶူးလၢႆး ပုၼ်ႈတႃႇ ဢူၺ်း ၵေႃႉဢူၺ်းသေႈ ႁၵ်ႉႁွမ်ၸူမ်းၽႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လွင်ႈၵလိူင်းၵၸိူင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၶူးလၢႆး ပုၼ်ႈတႃႇ ဢူၺ်းၵေႃႉ ဢူၺ်းသေႈ ၶႂ်ႈၽၢတ်ႇယၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လွင်ႈဢၢႆၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ပိူၼ်ႈၶႂ်ႈၶူဝ်ၵူၺ်း။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ 8

လိူၼ်ၵျူႇလၢႆ 25 ဝၼ်း၊ ပီ 1741။

ငဝ်းၸႂ်

လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသၢႆငဝ်း ထၢတ်ႈၸႂ် ႁူဝ်ၸႂ်ႁဝ်း ဢွၵ်ႇသီႁိူဝ်ႈလႅင်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

လူဝ်ႇမေႃၸူမ်း လူဝ်ႇမေႃယူႇ

ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၸူမ်းၽႂ်ႇလႄႈ လွင်ႈမေႃယူႇ သဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶႂ်ႈဝႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈလႆႈမီး လွင်ႈလူၵ်ႈလၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၼ်ႉသုင် မၢင်ၵေႃႉၼႆႉ ၵႆႉလႆႈႁၼ် လွင်ႈလူၵ်ႈလၢၵ်ႈ ယူပ်ႈယွမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။

လွင်ႈၸူမ်းၽႂ်ႇ(ၸူမ်းတွၼ်ႈ)ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ထၢင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇ လမ်ႇလွင်ႈၼႆသေတႃႉ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင် ပိူင်လူင်မၼ်း လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ လႄႈသင် ႁၢင်ႈၽၢင်ၸူမ်းၽႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ႁၢၼ်ႉၸႂ် တႄႉ ꧦလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈယူႇ။

ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ သင်ဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇမေႃၸူမ်းၽႂ်ႇပိူၼ်ႈ သမ်ႉမေႃယူႇသဝ်း လူၵ်ႈ လၢၵ်ႈၼႆၸိုင် ႁူႉတၵႃႈ ပိူၼ်ႈထၢင်ႇလဵၵ်ႉမၼ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႈ။ လွင်ႈမေႃၸူမ်းၽႂ်ႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ပႃးမႃးၽၢႆႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ မိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႈ။

ၵူၼ်းလူၵ်ႈလၢၵ်ႈ

ၵူၼ်းလူၵ်ႈလၢၵ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ သင်ဝႃႈ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းလုၵ်းၼႂ်းၶၢၼ်း ၸိုင် သမ်ႉဢဝ်တိၼ်မၼ်း ၵႂႃႇၶွင်ႉၺႃး လႅဝ်းဢၼ်မၼ်းပႃးမႃးသေ ဢၢင်ႈလူမ်ႉငုပ်းၵႂႃႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ဢိူင်ႇဢၢင်ၸိူင်ႇၸၢင်ၵႂႃႇ၊ ၼႅတ်ႈ ထိင်းတူဝ်မၼ်းသေ ပႆၵႂႃႇပႆၶိုၼ်း၊ သမ်ႉၵႂႃႇၼင်ႈ တီႈဢၼ်ဢမ်ႇ သၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၸမ်တေၼင်ႈၼၼ်ႉ မၢၵ်ႇႁူဝ်မၼ်း သမ်ႉတူၵ်းၵႂႃႇ၊ ၽွင်းၼႅတ်ႈ ၵူမ်ႈၵဵပ်းဢဝ် မၢၵ်ႇႁူဝ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၶွၼ်ႉတဝ်ႉၼႂ်းမိုဝ်းမၼ်း သမ်ႉလုတ်ႈတူၵ်းထႅင်ႈ၊ မၢၵ်ႇႁူဝ် ဢၼ် မၼ်းၵဵပ်းဢဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉၶိုၼ်းလုတ်ႈတူၵ်းထႅင်ႈ။ ႁဵတ်းၼႆ လူၵ်ႈ ꧦလၢၵ်ႈ တင်းႁိုင်သေ ၽိူဝ်ႇမႃးၼင်ႈၵိၼ် ၼမ်ႉၼဵင်ႈဝၢၼ် ၵေႃႈ ၼႅတ်ႈသူတ်ႉၵိၼ်လႄႈ သမ်ႉသူတ်ႉၺႃး ၼမ်ႉၼဵင်ႈမႆႈသေ လူၵ်ႈလိၼ်ႉလူၵ်ႈသူပ်းပႅတ်ႈ၊ ၵွၵ်းၼမ်ႉၼဵင်ႈ ဢၼ်ယိပ်းဝႆႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပွႆႇတူၵ်းႁေႈပႅတ်ႈသေဢမ်ႇၵႃး ၼမ်ႉၼဵင်ႈသမ်ႉႁေႈ ထွၵ်ႇသႂ်ႇ ၵူၼ်မၼ်း။ မိူဝ်ႈတေၵိၼ်ၶဝ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃယိပ်းၸေႃႉ ဢမ်ႇမေႃယိပ်းမိတ်ႈသေ ဢဝ်ၵလၢတ်ႈၵလူဝ်း၊ ဢဝ်မိတ်ႈ တမ်ၺႃး ႁိူၵ်ႇၽၢႆႇၼိူဝ်လႄႈသင် ဢဝ်ၸေႃႉၸေႃႉသႂ်ႇသူပ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၺႃး သူပ်းသေ ဢဝ်ႁေႈမၢၵ်ႇမိူဝ်လႄႈသင် ၸၢင်ႈပဵၼ်ၼၼ်ယဝ်ႈ။

ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢဝ်မိတ်ႈထိူဝ်ၼိူဝ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇထိူဝ်ၺႃးၼိူဝ်ႉ သမ်ႉ ၵႂႃႇထိူဝ်ၺႃးလုပ်ႇလႄႈ ဢဝ်ၵလုတ်ႈပႅတ်ႈ သမ်ႉၵႂႃႇပၢၵ်ႈၺႃး ဝၢၼ်ႇတၢင်ႇဢၼ် ဢဝ်ႁေႈသႂ်ႇၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းလႂ်။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ သူတ်ႉၵိၼ် ၼမ်ႉၵေႃႈ သမ်ႉၵႅၼ်ႉၼမ်ႉသေ ၽူႇၼမ်ႉသႂ်ႇပိူၼ်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မၼ်းသမ်ႉ ၵႆႉမီးတၢင်းယၢမ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးလူးၵွၼ်ႇ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ၵႆႉလေႇဢဝ်ၶူႈလင်မၼ်း ၵီႈႁုပ်ႇၵီႈႁုပ်ႈလႂ်၊ ၵႆႉလေႇႁူႇၼႃႈႁူႇတႃမၼ်းလႂ်၊ ၵႆႉလေႇၶွၵ်းၶီႈမုၵ်ႈမၼ်းလႂ်၊ ထင်ႇၶီႈမုၵ်ႈ သႂ်ႇၼႂ်းၽႃႈၸဵတ်ႉသေ သမ်ႉၵီႈတူၺ်း ၶီႈမုၵ်ႈမၼ်း ၽၢႆႇၼႃႈပိူၼ်ႈလႂ်ယူႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် မီးႁိမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ တေၸႂ်လူႉတၢၼ်ႇလႂ်ၼႆ ဝူၼ်ႉတူၺ်းလႃႈ။ လိူဝ်သေၼႆႉ မိုဝ်း မၼ်းၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇမေႃယူႇလီ ꧦ။ တေလႆႈဝႆႉ ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉသေ မၢင်ပွၵ်ႈ သမ်ႉၵႆႉလေႇဢဝ် မိုဝ်းမၼ်း သႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းဝၢင်ႈ ၶႃမၼ်း၊ မၢင်ပွၵ်ႈ သမ်ႉလုပ်ႈၵမ်းဢူၵ်းမၼ်းယူႇ။ ၶူဝ်းၼုင်ႈမၼ်း ၵေႃႈ ၽူတ်ႇယူတ်ႇၽၢတ်ႇယၢတ်ႇဝႆႉသေ လၢၵ်ႈလၢႆးပိူၼ်ႈတႄႉ ꧦ။ ပေႃးတေႁုပ်ႈသေ လၢတ်ႈၼႆ မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇမိူၼ် ပိူၼ်ႈသေ ဢိတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လွင်ႈလူၵ်ႈလၢၵ်ႈၸိူင်ႉၼႆ ပဵၼ်တၢင်းၽိတ်း ထုၵ်ႇ!ႃႇၸဝူတ်ႈၼႆတႄႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်း ၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ လီၸႂ်လူႉၸွမ်းတႄႉ ꧦသေ ပဵၼ်တီႈလီၶႂ်ႈ ၶူဝ်တႄႉ ꧦ။ ၵေႃႉဢၼ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ႁၵ်ႉႁူမ်ၸူမ်းၽႂ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉ လွင်ႈလူၵ်ႈလၢၵ်ႈၸိူင်ႉၼႆ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉသတီႉသေ ငိူင်ႉဝႄႈ ယူႇယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ 9

လွင်ႈလၢတ်ႈၸႃလႄႈ သတီႉ

လွင်ႈလၢတ်ႈလွင်ႈၸႃၵေႃႈ တေႃႈလူဝ်ႇလႆႈမေႃသတီႉသေ လၢတ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းႁုၵ်းႁၢႆႉ တႅမ်ႇယေႃႈ တႂ်ႈသိၼ်ႈတႂ်ႈသိူဝ်ႈၼႆၸိုင် လွင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်း ၸၼ်ႉတႅမ်ႇၼႆ ထၢင်ႇၸႅင်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႈ။

ပေႃးဝႆႉသတီႉသေ သႂ်ႇၸႂ်ၼႆၸိုင် လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ တေႁၢႆၵႂႃႇ ယူႇ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးသတီႉသေ ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ်ၼႆၸိုင် ၵၢၼ်ဢၼ်လႂ် ၵေႃႈ ဢမ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈလႆႈ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးသတီႉသေ ဢမ်ႇသႂ်ႇၸႂ် ၼႆၸိုင် မိူၼ်ဢမ်ႇမီးပၢႆးဝူၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပဵၼ်လွင်ႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈယဝ်ႈ ဢမ်ႇ ၼၼ် မိူၼ်ၵူၼ်းယွင်ႇယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လူဝ်ႇ လႆႈသတီႉသေ သႂ်ႇၸႂ်ဝႆႉယူႇ။ သတီႉသႂ်ႇၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇ လႆႈၽႂ်းၽၢႆယူႇ။ ၸူဝ်ႈၵဵပ်ႉဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၵမ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ် မီးၼႂ်းလုၵ်းၶႅၵ်ႇ မီးလၢႆၵေႃႈ ပဵၼ်ၽႂ် ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ လူဝ်ႇ လႆႈသတီႉယုပ်းလႆႈၵမ်းလဵဝ်ယူႇ။

သတီႉသႂ်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၶဝ်ၼႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈလႄႈဝႃႈ တေလႆႈ ၵႂႃႇ တင်ႈၸႂ်တင်ႈၶေႃး ၵိုဝ်တႃသေ ယၵ်ႉတူၺ်းၶဝ်။ တူၺ်းၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶၢတ်ႈဢၵေးၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်။ လွင်ႈ ဢၼ် မေႃလၢမ်းလႆႈသတီႉလႆႈပိူၼ်ႈ ၽႂ်း ꧦၽၢႆ ꧦ ဢမ်ႇတၼ်းပၼ် ပိူၼ်ႈႁူႉတူဝ်ၼၼ်ႉ မီးၵႃႈၶၼ်ၼႂ်းၽဝႃႉၵူၼ်းတႄႉ ꧦ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေသတီႉလႆႈ ၼင်ႇၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈၽိုၵ်းဝႆႉယူႇ။

ၵူၼ်းယွင်ႇလႄႈ ၵူၼ်းငိူဝ်ႈငႃႉ လွင်ႈယူႇသဝ်းၵႂႃႇ ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈ၊ ၵႂင်ပူၵႂင်ပႃ၊ ဢမ်ႇမေႃသတီႉ သႂ်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵူၼ်းယွင်ႇ၊ ၵူၼ်းငိူဝ်ႈငႃႉယဝ်ႈ။ ပေႃးဢဝ် ပေႃႈ ပေႃႈဝႃႈၸိုင် ၵူၼ်းယွင်ႇလႄႈၵူၼ်းငိူဝ်ႈငၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်ၵူၺ်း။ ဢမ်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်သင်။ ၵူၼ်းငိူဝ်ႈငၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉမီး ပၢႆးဝူၼ်ႉ သင်သေပွၵ်ႈ။ ၵူၼ်းယွင်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆးဝူၼ်ႉႁၢႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇမီးသတီႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇ ၸလိူဝ်ႈ ၸလႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၽွင်းၼၼ်ႉ မၼ်းတေႃႈပဵၼ်ၵူၼ်းပၢႆးဝူၼ်ႉႁၢႆ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ 10

ဝၼ်းသဝ်။

မိုတ်ႈမႂ်ႇ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တႄႇထူပ်းႁၼ်ပိူၼ်ႈ ပွၵ်ႈထီႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ပိူၼ်ႈတေ ၼူပ်ႈမႃးၽၢႆႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈလၵ်းလႅမ်ႁူႉၶေႃႈ ယဝ်ႈ။ တၢင်းၵတ်ႉတၢင်းၶႅၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးဝႃႈ ယူႇ ၸွမ်းၵၼ်ႁိုင်မႃး ၸင်ႇတေၸၢင်ႈလႆႈႁူႉလႆႈႁၼ်ယဝ်ႈ။

လၵ်းလႅမ်သႅမ်းၵႃႈ (ႁူႉၶေႃႈ)

လၵ်းလႅမ်သႅမ်းၵႃႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵွမ်ႉၵူၺ်း ၵူမ်ႈၵွမ်းၼွမ်း တႅမ်ႇ မိုတ်ႈၵိုဝ်းပိူၼ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇဝူတ်ႈဝၢတ်ႈထုင်းၸၢမ်ႇၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ လွင်ႈယူႇသဝ်းယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ လွင်ႈၼပ်ႉယမ် ၸမ်ၸႂ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးယူႇယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽွင်းမိူဝ်ႈပိူၼ်ႈ မႃးလၢတ်ႈတေႃႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ၼိူဝ်ၶေႃႈ လၢတ်ႈပိူၼ်ႈသေ ထွမ်ႇလီ ꧦ ထွမ်ႇၼပ်ႉ ꧦယမ် ꧦယူႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢဝ် တီႈယူႇတီႈၼင်ႈၵေႃႈ ယႃႇပေၵႂႃႇၼင်ႈ တီႈႁူဝ်ၽိူၼ်။ မိူဝ်ႈလႂ် ပိူၼ်ႈ ၸႂ်ႉႁဝ်းၼင်ႈၵွၼ်ႇ ၸင်ႇၵွႆႈထုၵ်ႇလီၼင်ႈယဝ်ႈ။

ၽွင်းမိူဝ်ႈ တေၵိၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈယွၼ်းသူးပၼ် မႄႈ ၸဝ်ႈ ႁိူၼ်းဢွၼ်တၢင်းသေ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ၸင်ႇၵွႆႈလႆႈယွၼ်းသူးပၼ် ပေႃႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉၼၼ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇ ပဵၼ် ႁင်ႈ ꧦဝူၺ်ႇ ꧦၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉသတီႉယူႇ။

ၽွင်းမိူဝ်ႈပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် လုၵ်ႉၸုၵ်းၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယႃႇ ပေ ၼင်ႈဝႆႉယူႇတုၵ်းသုၵ်း။ ၸိူင်ႉၼင်ႇပိူၼ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်း ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁဵတ်းၶႂ်ႈႁဵတ်းသေ ႁဵတ်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ဢမ်ႇပႃးၸႂ် ၼၼ်ႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈပဵၼ်။ လူဝ်ႇလႆႈပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃးသေ ႁဵတ်းၸွမ်း ယဝ်ႈ။

တၢင်းမေႃဢၼ်ယၢပ်ႇသေပိူၼ်ႈ

ဢၼ်ယၢပ်ႇသေ တၢင်းမေႃဢၼ်မေႃယူႇသဝ်း လၵ်း ꧦလႅမ် ꧦ ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးတၢင်းမေႃဢၼ်လႂ်။ တၢင်းယၢပ်ႇ ဢၼ်ယၢပ်ႇသေ လွင်ႈမေႃယူႇသဝ်း လၵ်း ꧦလႅမ် ꧦၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇမီးဢၼ်လႂ်။

လၢတ်ႈ

ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉ တၵ်းတေလႆႈလၢတ်ႈၵႂႃႇ ပုတ်း ꧦ ၶၢတ်ႇ ꧦႁတ်း ꧦႁၢၼ် ꧦယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁၢင်ႈၽၢင်ဢၼ်လၢတ်ႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၵိုၵ်းပႃး တၢင်းၼပ်ႉယမ်ယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (11)

ႁေႃလၢင်းတၢပ်ႉဝရိၼ်ႇ၊ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ 19 ဝၼ်း၊ ပီ-1745။

တၢင်းၵႃႈ

ၼင်ႇႁိုဝ်တေမေႃၵႃႈၸွမ်းပိူၼ်ႈလီ ꧦၼၼ်ႉ ၽိုၵ်းဝႆႉႁႂ်ႈမေႃလီ ꧦ တႃႉ။ ၵၢင်ၸႂ်ပေႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမႂ်ႈလုၵ်ႈ မေႃၵႃႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လႄႈဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမႂ်းပဵၼ် ပေႃႈၸၢင်ႈၵႃႈၵူၺ်း။ တၢင်းၵႃႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ဢီႈသေဢမ်ႇၵႃး ပေႃးဢဝ်ပေႃႈပေႃႈဝႃႈၸိုင် ပဵၼ်ၵၢၼ် မိူၵ်ႈမႂ်ႈပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်မိူၵ်ႈမႂ်ႈ ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းဝႆႉလႄႈ ၵူၼ်းလူင်ၶဝ် ၵူၼ်းမီးၺၢၼ်ႇပိင်ႇၺႃႇၶဝ် ယင်းဢမ်ႇၽွင်းလိူဝ်လႆႈသေ လႆႈၵႃႈၸွမ်းပိူၼ်ႈယူႇ။

တီႈတႄႉမၼ်း ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်ယၵ်းယႂ်ႉလိူဝ်သေ တၢင်းၵႃႈ ၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးသတီႉသေ ၽိုၵ်းၵႃႈ ၵႂႃႇ ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈလွၵ်းလၢႆး ပၵ်းပိူင်လီ ꧦၸိုင် ၼႃႈၵၢၼ် တၢင်ႇဢၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေမေႃၸွမ်းလွၵ်းလၢႆးပၵ်းပိူင်မႃးလီ ꧦယူႇ။

ၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းမႆ လွင်ႈဢၼ် ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်း ႁႂ်ႈမိူၼ် ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ် ပၵ်းပိူင် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶဝ်ပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ႁဝ်းယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းမီးၺၢၼ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းသမ်ႇမႅၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၼုင်ႈသိူဝ်ႈ ၶူဝ်းယူႇသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ၵူၼ်းသမ်ႇမႅၼ် ၼုင်ႈ သိူဝ်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ပဵၼ် ၵူၼ်းသၢၼ်မိုဝ်း ယွင်ႈၵူၼ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း။ ၵူၼ်းမီးၺၢၼ်ႇၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ပွင်ႇၸႂ်ဝႃႈ သိူဝ်ႈၶူဝ်းၼႆႉ ဝႆႉဢူႉပဵၵ်ႉၶႃႇဢမ်ႇလႆႈၼႆယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (12)

ၽၢတ်ႉ၊ ပီ 1746၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 4 ဝၼ်း။

ၵူၼ်းလႄႈ တၢင်းၶႆႈၸႂ်

ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇ ဢၼ်ပိူၼ်ႈ ပၼ် တၢင်းၶႆႈၸႂ်တီႈၶဝ်။ ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈပၼ်တၢင်းၶႆႈ ၸႂ်ၶဝ်ၼမ် ꧦသေတႃႉ ၶဝ်ၵူၺ်းႁပ်ႉဢဝ် ဢိတ်းဢွၼ်ႇဢွတ်းၼိုင်ႈ ၵူၺ်း။

တၢင်းၶႆႈၸႂ် ပေႃႈမႄႈ

တၢင်းၶႆႈၸႂ် ဢၼ်ပေႃႈမႄႈပၼ်လုၵ်ႈလၢင်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပႃႈ ၼမ် ၵႆႉလေႇပႃး ၵႂၢမ်းပွင်ႉ၊ ၵႂၢမ်းလႃႇ လႄႈ ၶေႃႈပူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

လုၵ်ႈလၢင်း လႄႈ တၢင်းၶႆႈၸႂ်

တၢင်းၶႆႈၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လုၵ်ႈလၢင်းၼႆႉ ၵႆႉလေႇထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းၶဝ်ၼႆယူႇ။

တၢင်းႁူႉ

ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉသင်သေဢိတ်းၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းသေ ဢၼ်ႁူႉ ဢမ်ႇႁူဝ်ဢမ်ႇႁၢင်ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၽူႈတႅမ်ႈဝွၵ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ ယၢမ်ႈ လၢတ်ႈဝႃႈ တၢင်းႁူႉဢမ်ႇႁူဝ်ဢမ်ႇႁၢင် တၢင်းႁူႉၼိုင်ႈဢိတ်းၼိုင်ႈ ဢွတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇထိုင်တီႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီသေဢမ်ႇၵႃး ၸၢင်ႈပဵၼ် ၽေးၶဵၼ်ၵွၼ်ႇၼႆယဝ်ႈ။

ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၽူႈမီးပိင်ႇၺႃႇ “သီႇꩡႃႇရူဝ်ႇ”

လူဝ်ႇလႆႈႁႃ “ပိင်ႇၺႃႇ”

လူဝ်ႇလႆႈႁွမ် “ဢုတ်ႉၸႃႇ”

လူဝ်ႇလၢတ်ႈဢေႇ “ဝႃႇၸႃႇ”

လူဝ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ “တၢင်းၶႆႈၸႂ်”ၼႆဝႃႇ။

တၢင်းႁူႉၼႂ်းပပ်ႉလႄႈ တၢင်းႁူႉတီႈၼွၵ်ႈ

ဢၼ်ပေႃႈပေႃႈ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈမႂ်းၸၢႆးႁႃ ပိင်ႇၺႃႇတၢင်းႁူႉဢၼ်ဝႃႈ ၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈႁႃၼႂ်းပပ်ႉလၢႆ ꧦၵူၺ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ လူဝ်ႇလႆႈႁႃပႃး တၢင်းႁူႉ ၼႂ်းလေႃးၵႃႉၽွင်ႈယူႇ။ တၢင်းႁူႉၼႂ်းလေႃးၵဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ယင်းလူဝ်ႇႁႃ ၼမ်လိူဝ်သေ တၢင်းႁူႉဢၼ်မီးၼႂ်းလိၵ်ႈၼၼ်ႉ လူးၵွၼ်ႇ။ တီႈတႄႉမၼ်း တၢင်းႁူႉၼႂ်းလေႃးၵႃႉလႄႈ တၢင်းႁူႉၼႂ်းလိၵ်ႈ ၼၼ်ႉ ၶႃသွင်ဢၼ် ပိုင်ႈဢိင်ၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵူၺ်ႈပိုင်ႈငၢမ်ႈ ငၢမ်ႈပိုင်ႈၵူၺ်ႈယူႇ။ ပေႃးယင်းဝႃႈ သွင်ဢၼ်ၼႆႉ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ၸိုင် တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈသေဢၼ်ၼႆယဝ်ႈ။

တၢင်းႁူႉၼႂ်းလေႃးၵႃႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တီႈလႆႈမၼ်း ပဵၼ်ၼႂ်း လေႃးၵႃႉၵူၺ်း။ တီႈၼႂ်းပပ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈလႆႈ။ ၼႂ်းပပ်ႉဢၼ် ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသွၼ်ပၼ်လႆႈ ၵူႈသမ်ႇသႅၼ်ပိူင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပပ်ႉ လိၵ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇသတီႉလႆႈၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်း ႁႂ်ႈႁဝ်း မီးသတီႉယူႇ။ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈလူင်မၼ်းလႄႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇလႆႈ ဝႆႉသတီႉ လွင်ႈတၢင်းထႅဝ်ပဵၼ် လေႃးၵႃႉလူင်ယူႇ။

လူဝ်ႇလႆႈၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈႁူႉလွင်ႈလေႃးၵႃႉ လိူဝ်သေ ၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ ယူႇ။ ပေႃႈပေႃႈ ယၢမ်ႈႁၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ဢႃႇယုယႂ်ႇတင်းၼမ် ဢၼ်လတ်းမႃး ၼႂ်းလေႃးၵႃႉလူင်ၼႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉ ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵူၺ်းယူႇမဝ်ၵိၼ်မၢင်မႃးၵူၺ်းလႄႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ် ၶဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလိူဝ်လႆႈ တၢင်းႁူႉမိူဝ်ႈဢႃႇယူႉၶဝ် တိုၵ်ႉလႆႈ 15 ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးၶႂ်ႈႁူႉလွင်ႈလေႃးၵႃႉၸိုင် “ယူႇၵျေႃႇၵျေႃႇ ၵိၼ် ၵျေႃႇၵျေႃႇ လၢတ်ႈႁုၼ်ႉၼူဝ်ၶူဝ်ၵျေႃႇတေႃႇတႆးၵေႃႉၵေႃႈ ႁူႉမူတ်း ယဝ်ႉၵႂႃႈ”...ၼႆ ယႃႇပေဝူၼ်ႉၸိူင်ႉၼၼ်လႃးꧦ။ ဝူၼ်ႉလိုၵ်ႉꧦ ဝူၼ်ႉ ၶိုၵ်ႉꧦသေၼႆႉလႄႈ။

ပေႃးမႂ်းလုၵ်ႈ တူၺ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆ တိူမ်ႈၼွၵ်ႈမၼ်းၵေႃႈ တေလႆႈတူၺ်းႁၼ်သေဢမ်ႇၵႃး တေလႆႈႁၼ်ပႃး ၶူင်းၼႂ်းမၼ်း လူးၵွၼ်ႇ။ ၽႂ်ၽူႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼႆ “ၵၢင်ၸႂ်လူင်”ၶဝ် ဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်ၼႃႇ ꧦၼၼ်ႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယူႇ။ တၢင်းၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈပဵၼ်တၢင်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းမီး ၽၢႆႇတႂ်ႈ “ၵၢင်ၸႂ်လူင်”ၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ပေႃးမႂ်းႁဵတ်းၵေႃႉပိူၼ်ႈၼႆၸိုင် ၶတ်းၸႂ်သတီႉတူၺ်း ၵၢင်ၸႂ် လူင်ၶဝ် တၢင်းၶႂ်ႈလႆႈလူင်(ဢႃႇသႃႇ)ၶဝ်ၼၼ်ႉတႃႉ။ ပေႃးဝႃႈ ႁူႉႁၼ် ၵၢင်ၸႂ်လူင်ၶဝ်ၼၼ်ႉၼႆၸိုင် ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၵၢင် ၸႂ်လူင်ၶဝ်ၼၼ်ႉ မႂ်းယႃႇပေယုမ်ႇၶဝ်သေပွၵ်ႈ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ မၼ်း ပၼ်ၵႂၢမ်းမၼ်ႈၵတီႉတၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈယဝ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈႁိဝ်ႈတူၺ်းလီ ꧦ ယဝ်ႉသေ လူဝ်ႇလႆႈမီးသတိ ဝီႇ!ိယႃႉယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် လိၵ်ႈၽိုၼ်မၢႆ (13)

ၽၢတ်ႉ၊ ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 19 ဝၼ်း၊ ပီ 1749။

တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ပွၵ်ႈၵမ်းထီႉၼိုင်ႈ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢၼ်လႆႈထူပ်ႈႁၼ် ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ မၼ်းၽိုၵ်းပၼ်ႁဝ်း ႁႂ်ႈၵႅၼ်ႇၶႅင် ပုၼ်ႈတႃႇသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆ တၢင်း မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉၸင်ႇႁႃထူပ်းယူႇၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် မူႇၼႃႁူဝ်ပိုင်း ဢၼ်တေလႆႈထူပ်းၵႂႃႇမိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ ၶၢဝ်း တၢင်းၽဝႃႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁူႉတၵႃႈ တိုၼ်းတေလႆႈထူပ်းယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉၼႆ ပွင်ႇၸႂ်သေၵမ်း။ ပေႃးပွင်ႇၸႂ်ၸိုင် ဢၼ်ပွင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၸင်ႈၶၢမ်ႇလူင် ပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႈ။

ပုၼ်ႈတႃႇ ၽဝႃႉမႂ်း ဢၼ်လီဢၼ်ၸႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢိင် ပိုင်ႈ တီႈၼိူဝ် ႁႅင်းၸင်ႈၶၢမ်ႇမႂ်း ဢၼ်ၼမ်ဢၼ်ဢေႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ယၢမ်းလဵဝ် မႂ်းလုၵ်ႈ တေၸၢင်ႈထူပ်းၺႃးဝႆႉ လွင်ႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈၼၼ်ႉ ၽိုၵ်းထူပ်းဝႆႉ တႃႉ။ ႁႅင်းၸင်ႈၶၢမ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ထတ်းထိၼ်တူၺ်း ၵူႈၶမ်ႈ ဝၼ်းၼႂ်လႄႈ။ ပေႃးမၼ်းတိုၵ်ႉဢေႇၸိုင် ထႅမ်ထႅင်ႈလႄႈ။ ပေႃး ယူပ်ႈယွမ်းၸိုင် မႄးၽိူမ်ႈလႄႈ။ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ꧦ တိုၼ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇတေ ၽိူမ်ႉထႅမ်ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် တေမီးႁႅင်း ၸင်ႈၶၢမ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈလဵင်ႉဝႆႉ ၼမ်ႉၸႂ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်ယူႇ။

တၢမ်ႇ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ၵုမ်ႇလိုမ်း၊ ၵုမ်ႇမဝ်မၢင်ယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းတေ လႆႈၶၢမ်ႇတၢမ်ႇလိုမ်း တၢမ်ႇမဝ်မၢင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။

ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽႂ်မၼ်း ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တႃႇတေတူၺ်းႁၼ် တၢင်းၽိတ်းမႂ်းလုၵ်ႈ ၼၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ်ပေႃႈ တိုၼ်းမီးပုၼ်ႈၽွၼ်း လူဝ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၼႄ ယူႇ။ တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမႂ်းလုၵ်ႈယဝ်ႈ။

ဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈ သိုပ်ႇဢီးယဝ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ ပေႃႈတူၺ်းႁၼ်ဝႃႈ မႂ်းလုၵ်ႈၼႆႉ ၵႆႉမီးၸႂ်ၶၢၼ်ႉ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်ၼႃႈၵၢၼ် လႄႈ လွင်ႈၵႆႉလိုမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ တၢင်း ၽိတ်းမဵဝ်းၼႆႉတႄႉ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းထဝ်ႈၼႆၸိုင် ၵိုင်ႇလီဝၢင်း ၶႂၢင်းပၼ်ယူႇ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၽဝႃႉၶဝ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢင်ဝၼ်း ၼႆၵေႃႈ မၼ်းၸမ်ၸူမ်လွႆယဝ်ႉလႄႈ ၶဝ်လူဝ်ႇလႆႈ လိုဝ်ႈတူဝ်ၶၼ်ႇ ထႃႇၶဝ်ယူႇ။

ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇတႄႉ တေဢမ်ႇလႆႈဝႆႉမိူၼ်ၼင်ႇၵူၼ်း ထဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး တၢင်းယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇတေၵတ်ႉၶႅၼ်ႇယူႇ။ တႃႇတေၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼင်ႇၼႆၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈ လႅတ်းသႅဝ်း၊ ၽႂ်းၽၢႆ၊ ၸႂ်ယၢဝ်းယူႇ။

ၼႂ်းၸႂ်ပေႃႈပေႃႈထၢင်ႇတႄႉ မႂ်းလုၵ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပေႃးမီးၵၢင်ၸႂ် ၶႂ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ၊ ဢမ်ႇသူၼ်ၸႂ် တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၸႂ်။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢွင်ႇထိုင်ၸွမ်သေ တေယူႇၵႂႃႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇၽၢႆးႁိူဝ်းသေ ပွႆႇလွင်ႈၸွမ်းၼမ်ႉ ၸိုင် မႂ်းလုၵ်ႈ တေဢမ်ႇထိုင်လႆႈ တီႈဢွင်ႇထိုင်ယွတ်ႈသေပွၵ်ႈ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ သင်ဝႃႈ မႂ်းဢမ်ႇမေႃႁဵတ်း ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼႆၸိုင် တၢင်းႁၵ်ႉတီႈပိူၼ်ႈၵေႃႈ မႂ်းလုၵ်ႈတေဢမ်ႇလႆႈ သေပွၵ်ႈ။

ၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းမႆ

မိူဝ်ႈၼုင်ႈသူဝ်ႈၶူဝ်းၼၼ်ႉ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈၶႄႉၶဵင်ႇပိူၼ်ႈသေၵေႃႈ တေႃႈယႃႇပေၼုင်ႈ။ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈသမ်ႇမႅၼ်သေၵေႃႈ တေႃႈယႃႇပေၼုင်ႈ။ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈလၢၵ်ႇလၢႆးသေပိူၼ်ႈၵေႃႈ တေႃႈယႃႇပေၼုင်ႈ။ ၼုင်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပေႃးၶႂ်ႈၶူဝ်ယွႆႈၵေႃႈ တေႃႈယႃႇပေၼုင်ႈ။ မႂ်းလုၵ်ႈ ၽႅဝ်တီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၼုင်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းပၢၼ် ဢႃႇယူႉပဵင်းမႂ်းၼၼ်ႉတႃႉ။ ၼုင်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵူၼ်းမီးၺၢၼ်ႇပၢႆး ဝူၼ်ႉၶဝ်ၼုင်ႈၼၼ်ႉတႃႉ။ ၵူၼ်းမီးၺၢၼ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်း မိူဝ်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ၼုင်ႈ ႁႂ်ႈလွတ်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈဝႃႈတႂ်ႈဝႃႈၼိူဝ် ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႈ။ လႃႈလီႈၼုင်ႈၵေႃႈ ၶဝ်တေႃႈဢမ်ႇၼုင်ႈ။ ႁႅင်ႉဝႆႉ ၼၵ်းၼႃၼႃႇသေၵေႃႈ ၶဝ်တေႃႈဢမ်ႇၼုင်ႈ။

ၵူၼ်းမလိူၵ်းၵိူၵ်းၵၢၵ်း

ၵူၼ်းဢၼ်ၸႂ်လဵၵ်ႉ၊ ၵူၼ်းဢၼ်မေႃႁဵင်းၵဵင်ႈၼၼ်ႉ ပေႃႈပေႃႈ ၶႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမလိူၵ်းၵိူၵ်းၵၢၵ်းယဝ်ႈ။ ႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းမဵဝ်းၼႆႉ လီၸႂ်လူႉသေပိူၼ်ႈ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၵူၼ်းၵေႃႈ ၶဝ်တေႃႈဢမ်ႇ ႁူႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸိူင်ႉၼႆ ၸၢင်ႈမေႃပဵၼ်ၵူၼ်းတူၼ်း (ၵူၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၵေႃႉ)ယဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈ မႂ်းလုၵ်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းၸိူင်ႉ ၼၼ်ၼႆၸိုင် လွင်ႈဢၼ်ႁဝ်းဝႆႉၶဝ်မဝ်မၢင်ၼၼ်ႉ ယႃႇပေၼႄ ပၼ်ႁႂ်ႈၶဝ်ႁူႉ။ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ်ၵႂႃႇ ဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇႁၼ်သေ ယိူၼ်ႉသီးတေႃႇ တၢင်းယူပ်ႈယွမ်းၶဝ်တႃႉ။ ယႃႇပေၼႄ လွင်ႈထၢင်ႇ လဵၵ်ႉၶဝ်။

မၢတ်ႇၸႂ်

ဢၼ်ၵူၼ်းၼႂ်းလေႃးၵႃႉၶၢၼ်ႉၶၢမ်ႇသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် လွင်ႈ ထၢင်ႇလဵၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လွင်ႈထၢင်ႇလဵၵ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇ ဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်ၵၼ်လႆႈ။ လွင်ႈႁႅမ်ၵၼ်မၢတ်ႇၸဵပ်း ၼၼ်ႉ ပေႃးႁိုင်မႃး မၼ်းယင်းၸၢင်ႈမေႃလိုမ်းယူႇ။ လွင်ႈလူလၢႆပႄႉ ၵိၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈလိုမ်းလႆႈ။

ၵွပ်ႈၼၼ် ယႃႇပေႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ၶၢၼ်ႉၶၢမ်ႇ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ထုၵ်ႇၸႂ်လႄႈ။ ၽၢႆႇလင်ႁဝ်း ယႃႇပေႁႂ်ႈပိူၼ်ႈလႆႈသႄႉ ၼႄး။ ၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈယွင်ႈယေႃးလႄႈ။ ယႃႇပေႁဵတ်း ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ၸင်း။ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်း ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၵ်ႉတႃႉ။ ဝႆႉၼၵ်းၼႃ တီႈၼိူဝ်ၵူၼ်း ႁိမ်းႁွမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႉ။ ပေႃးဝႆႉၼၵ်းၼႃၼင်ႇၼႆၸိုင် မိူၼ်တင်း မၵ်းမၢႆပၼ် မၢၼ်ႇမႃႇၼဢွၼ်ႇၵူၼ်းႁဝ်း ဢၼ်မီးဝႆႉၵူႈၵေႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇဝႆႉၼၵ်းၼႃၸိုင် ၸၢင်ႈၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ မၢၼ်ႇ မႃႇၼႃႉဢွၼ်ႇၶဝ်လႄႈ ၶဝ်တေၸၢင်ႈဝႆႉၸႂ်ၼႂ်းတေႃႇမႂ်းယူႇ။ တီႈ တႅမ်ႇသုတ်းမၼ်း တေၸၢင်ႈဝႆႉၸႂ် ဢမ်ႇလီတေႃႇမႂ်းယူႇ။

တီႈတႅၵ်ႈ ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်

ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ꧦ ႁူႉတၵႃႈ တေမီးတၢင်းယူပ်ႈယွမ်းၽႂ်မၼ်းယူႇ။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ၵူၼ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မၼ်းလီၸင်းမဵဝ်းၼႃႇ ꧦ။ လွင်ႈ ဢၼ် မၼ်းလီၸင်ႈမႅဝ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မႂ်းလုၵ်ႈသမ်ႉၵႂႃႇ တူၺ်း သေ ၶူဝ်မၼ်းၼႆၸိုင် (ဢမ်ႇၼၼ်) သမ်ႉဢဝ်မႅဝ်း ၵႂႃႇပွႆႇဝႆႉ တီႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်မၼ်းတေၵႂႃႇၼၼ်ႉၼႆၸိုင် ၼႂ်းၸႂ်မၼ်း ၼၼ်ႉ တေမၵ်းမၢႆဝႃႈ မႂ်းလူလၢႆမၼ်းၼႆယဝ်ႈ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ တီႈတႅမ်ႇသုတ်းမၼ်း မၼ်းတေထၢင်ႇဝႃႈ မႂ်းၵိူမ်ႈလိူမ်ႈမၼ်းၼႆ ယူႇ။ ပေႃးမႂ်းႁဵတ်းၼႆတေႃႇမၼ်း ပွၵ်ႈၼိုင်ႈၼႆ မၼ်းတေတွင်းမၢႆ ၼႂ်းသၢႆၸႂ်မၼ်းၵႂႃႇ တေႃႇၸူဝ်ႈသုတ်းပၢၼ်သေ မၼ်းတေဢမ်ႇ လိုမ်းလႆႈသေပွၵ်ႈ။

သင်ဝႃႈ မႂ်းသမ်ႉလႆႈႁၼ်မႅဝ်း ႁိမ်းႁွမ်းမၼ်းသေ ႁေႃႈမႅဝ်း ပႅတ်ႈၼႆၸိုင် ၼႂ်းၸႂ်မၼ်း မၼ်းတေမၵ်းမၢႆဝႃႈ မႂ်းတူၺ်းထိုင်မၼ်း ၼႆသေ မၼ်းတေၶွပ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်မႂ်း တေပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉလီမႂ်းၵႂႃႇယူႇ။ ဢၼ်ႁဵတ်းၼႆပၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၶႅမ်ႉသေ ႁဵတ်းပၼ်ၵၢၼ်မၼ်း တၢင်ႇမဵဝ်းလူးၵွၼ်ႇ။

ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇၼၢင်းယိင်းၸိုင် ၵၢၼ်ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉသေၼႆႉၵေႃႈ တေလႆႈၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းပၼ်ယူႇ။ တီႈတႄႉမၼ်း ၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇယဝ်ႈ။

လိၵ်ႈ

လိၵ်ႈဢၼ်ပေႃႈပေႃႈ သူင်ႇပၼ်မႂ်းလုၵ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်ၵႃ ဝၢဝ်ႇ။ ၵူၼ်းသူင်ႇလိၵ်ႈၼႆႉ သမ်ႉမိူၼ် ၸိူၵ်ႈၵႃဝၢဝ်ႇ။ ၵႃႇဝၢဝ်ႇမၢင် ၸိူဝ်း ပိဝ်ၵႂႃႇၸွမ်းလူမ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ၵဵဝ်ႇၶွင်ႉၺႃး ၸိူၵ်ႈမၼ်း သေ သိၵ်ႇလႅဝ်ၵႂႃႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းတႄႉ သမ်ႉမိူၼ် ၵႃဝၢဝ်ႇၸိူၵ်ႈ ပႆႇၶၢတ်ႇ။ လိၵ်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢၼ်ပေႃႈပေႃႈ သူင်ႇပၼ် မႂ်းလုၵ်ႈၼႆႉ သင်ဝႃႈ မၼ်းမိူၼ်ၵႃဝၢဝ်ႇၸိူၵ်ႈဢမ်ႇၶၢတ်ႇသေ ၽႅဝ်ထိုင်တီႈမႂ်းလုၵ်ႈ ၼႆၸိုင် ပေႃႈပေႃႈတေႁၢၼ်ႉၸႂ်ယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (14)

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ ၻီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ ထိ 2၊ ပီၶရိတ်ႉ 1746။

ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်

ပေႃႈပေႃႈႁၵ်ႉလုၵ်ႈတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၼႆ ယႃႇပေတူၺ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ မီးလၢႆၽိုၼ်သေ တႅပ်းတတ်းၼႃႈ။ တင်းၼမ်ၽိုၼ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇသင်ႇသွၼ်လုၵ်ႈၸၢႆး။ လိၵ်ႈၼႂ်းမၼ်းၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ ပဵၼ်ဢၼ် သင်ႇသွၼ်။

ႁူႉ

တႃႇတေမေႃႁူႉၵျေးၸူးဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈ ꧦ။ ပေႃႈပေႃႈ ႁၵ်ႉလုၵ်ႈတၢၼ်ႇလႂ်ၼႆ ပေႃးဝႃႈ မႂ်းလုၵ်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃႈပေႃႈ ႁၵ်ႉမႂ်းတႄႉယူႇၼႆၵွၼ်ႇ မႂ်းၵေႃႈ ၸင်ႇတေၶိုၼ်းမေႃႁၵ်ႉပေႃႈပေႃႈ ယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢင်ၸႂ်ပေႃႈပေႃႈတႄႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမႂ်းလုၵ်ႈ မေႃႁူႉၵျေး ၸူး မေႃတွပ်ႇၵျေးၸူး လိူဝ်သေ မႂ်းႁၵ်ႉပေႃႈပေႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ၵိုင်ႇႁၵ်ႉ

သင်ဝႃႈ မႂ်းလုၵ်ႈၼႆႉ ၵိုင်ႇလီႁၵ်ႉယူႇၼႆ ပေႃႈပေႃႈ တေသိုပ်ႇ ႁၵ်ႉၵႂႃႇယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီႁၵ်ႉၼႆတႄႉ ပေႃႈပေႃႈ တေဢမ်ႇ သိုပ်ႇႁၵ်ႉ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (15)

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ ၻီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ ဝၼ်းထိ 9၊ ပီ၊ 1746

ၶၢဝ်းယၢမ်း

ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း ၶၢဝ်းမၼ်းတႃႉ။

ဢၼ်ၵႂႃႇဢႅဝ်ႇလႄႇသေ ဢမ်ႇပဵၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သင်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်။

ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းၶၢဝ်းယၢမ်းလီꧦ။

ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇတႄႉꧦ။ ပေႃးဝႃႈ လႆႈသုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၵႂႃႇၼႆ တိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်ၶိုၼ်း။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (16)

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ မၢတ်ႉၶျ် 6 ဝၼ်း၊ ပီ 1747။

လၢပ်ႈလူင်

ၵေႃႉဢၼ်မီး တၢင်းတိုဝ်းၵမ်လီၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶိုၼ်းႁူႉဝႃႈ ၶဝ်မီး တၢင်းတိုဝ်းၵမ်လီၼႆသေ ၶဝ်ပဵၼ်ၸႂ်ပီႇတီႉႁူမ်ၸူမ်းဝႆႉယူႇ။ ဢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်းႁူႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးတၢင်းတိုဝ်းၵမ်လီၼၼ်ႉ ပဵၼ် လၢပ်ႈလႃႇၽႃႉလူင် ပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႈ။

ၶမ်း

မိူင်းဢိင်ႇၵလၢၼ်ႇၼႆႉ ပိင်ႇၺႃႇလႄႈ သီႇလႃႉၼႆႉ ၶဝ်ဝႆႉၵႃႈ ၶၼ် ယႂ်ႇမိူၼ်ၶမ်းဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးၵႆႉပွတ်ႈၵႆႉသီပၼ်ၼႆၸိုင် ငဝ်းမၼ်း ၶႅၼ်းႁိူဝ်ႈလိူဝ်တွၼ်းယူႇ။ ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၵႆႉပွတ်ႈ ဢမ်ႇၵႆႉသီလႄႈ ၶဝ်ၵူၺ်းၵႂႃႇလိူၵ်ႈဢဝ်တွင်း ဢၼ် ၸုပ်ႉၼမ်ႉယႃႈၶမ်းဝႆႉၼၼ်ႉၵူၺ်း။

သိၼ်

ပေႃးဝႃႈ မႂ်းလုၵ်ႈ ၶႂ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမီးသိၼ်ၼႆၸိုင် ႁူႉတၵႃႈ တေမီးသိၼ်ယူႇ။ တႃႇတေႁပ်ႉသိၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵူႈ ၵေႃႉꧦ ပွင်ပဵၼ်လႆႈယူႇ။ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ဢမ်ႇမီးသိၼ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်း လေႃးၵႃႉၼႆႉ လီဢၢႆပိူၼ်ႈတႄႉꧦ။

ၵျေႃႇ တၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ် ဢၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ထုပ်ႉလႅဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ၶီႇႁိူဝ်း ပူၵ်းလၢင်းယၢၼ်းသေ ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၵႂႃႇႁႃ တၢင်းမူၼ်ႈ သိူဝ်းယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇပႃးမႆႉၽၢႆး၊ ၶဝ်ဢမ်ႇပႃး မၢတ်ႇၼႄ တၢင်း။ တႃႇတေ ၽၢႆးႁိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမီးၺၢၼ်ႇတၢင်းမေႃ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမီးလႄႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၶဝ်ပွၵ်ႈမႃးမိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇ ပႃးမႃး မၢၵ်ႇႁိၼ်လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းသေ ၶဝ်ၵူၺ်းလႆႈမႃး တၢင်းဢၢႆ လႄႈ တၢင်းႁိူဝ်ႉၼူၼ်းၵူၺ်း။

ဢၼ်ပေႃႈတႅၵ်ႈၼႄၼင်ႇၼႆၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈလုၵ်ႈ ၵျေႃႇမူၼ်ႈ သိူဝ်း ၸႂ်ၼႆတႄႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၵူဝ်ၵျေႃႇၽိတ်းၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးယဝ်ႉၼႆ ဢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ် ၶႂ်ႈလႆႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈၵျေႃႇသိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်း ၵျေႃႇတၢင်းမူၼ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢီႈသင် ပေႃးထၢမ်ၼႆၸိုင် ၶဝ်ၵူၺ်းပွင်ႇၸႂ် ၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း။ ပေႃးဝႃႈ တေႁႃလွင်ႈၵျေႃႇမူၼ်ႈ ၼႆၸိုင် ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တေလႆႈထတ်းထိၼ်တူၺ်း ဝႃႇသၼႃႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸႂ်ၵျိႃၵ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။ ၸွမ်းၼင်ႇဢၼ်ပိူၼ်ႈဝႃႈ “ၵျေႃႇ”ၼႆၼၼ်ႉ ယႃႇပေၽူမ်ႈႁပ်ႉၶၢမ်ႇ။

ပေႃးဢဝ် ၵူၼ်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈၶဝ်ဝႃႈတႄႉ “ၵျေႃႇ”ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်တေၵႂႃႇဢဝ်ဝႃႈ လွင်ႈၵိၼ်လဝ်ႈမဝ်း၊ လွင်ႈၵဝ်းမႄႈယိင်းမႄႈ ယွင်း၊ လွင်ႈတေႃႇလွင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၵျေႃႇၼႆယူႇ။ ပေႃႈပေႃႈ ဢမ်ႇမၵ်ႉလဝ်ႈသေတႃႉ မိူဝ်ႈၸဝ်ႉၼၼ်ႉ ထၢင်ႇဝႃႈ ပေႃးၵိၼ်လဝ်ႈ ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႆသေ ပေႃႈပေႃႈ ယၢမ်ႈၵိၼ်သေ မဝ်းမႃးတႄႉ ꧦဝႃႈ ꧦယူႇ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ မႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးယူႇလီလႄႈ ၸင်ႇတေတိုတ်းလဝ်ႈပႅတ်ႈယဝ်ႈ။

လွင်ႈတေႃႇလွင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပေႃႈပေႃႈထၢင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်တေႃႇလွင်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်း မူၼ်ႈၵျေႃႇ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆသေ ယၢမ်ႈတေႃႇလွင်းမႃး သမ်ႉပေႃး ဢမ်ႇၶုၵ်းၸႂ်လႆႈသင်ၵွၼ်ႇယဝ်ႈ။ ပေႃႈပေႃႈ တေႃႇလွင်း မႃး ၶၢဝ်းတၢင်းသၢမ်သိပ်းပီပၢႆသေ သုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းမႃးလၢႆꧦယူႇ။

လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပေႃႈပေႃႈ မိူၵ်ႈမႂ်ႈယွင်ႇယၢၼ်ႈတၢၼ်ႇႁိုဝ် ၼႆၸိုင် လွင်ႈလႃႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃႈပေႃႈထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်း ႁဵတ်း ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၼႆသေ လႃႇပိူၼ်ႈမႃးယူႇ။ လွင်ႈလႃႇပိူၼ်ႈ ထႃႉပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃႈပေႃႈ ၸင်ႇႁႃၸုၼ်ႉပႅတ်ႈၵူၺ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁူႉဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းၽိတ်း၊ မၼ်းလိူင်းၼႃႇၼႆလႄႈ ၸင်ႇၸုၼ်ႉ ပႅတ်ႈယဝ်ႈ။

ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၵႂႃႇထၢင်ႇယႂ်ႇ ဢၼ်ပိူၼ်ႈတင်းၼမ် ၵျေႃႇဢမ်ႇမႅၼ်ႈ လွင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈၵျေႃႇသိူဝ်းပေႃႈ ဢၼ်တႄႉၼၼ်ႉ လႆႈလူႉ သုမ်းမႃးယူႇယဝ်ႈ။ ယၢမ်းလဵဝ် ၶူဝ်းၶွင်ၵေႃႈ လူႉသုမ်း၊ ပၢႆးယူႇလီ ၵေႃႈ လူႉသုမ်းသေ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း ၵျေႃႇဢမ်ႇ မႅၼ်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ၵွပ်ႈၼႆ မႂ်းလုၵ်ႈ ႁႂ်ႈမေႃဢဝ်တွၼ်ႈသွၼ်သေၵမ်း။ တၢင်းၵျေႃႇ သိူဝ်းၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈသေ ၵျေႃႇလႄႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႇပေပၼ် တၢင်းၵျေႃႇပႄႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ယႃႇပေၵႂႃႇၵျေႃႇလူၺ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းၼမ် သူင်ၵၼ်။ ၵျေႃႇၸွမ်းသၽႃႇဝလႄႈ။ ဢၼ်ၸပ်းႁွႆႈလင် တၢင်း ၵျေႃႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီႁႃႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းႁၢႆႉၼႆ ႁိဝ်ႈတူၺ်းၸင်ႈ တူၺ်းသေ လိူၵ်ႈႁႃလွင်ႈတၢင်းၵျေႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႉ။

သင်ဝႃႈ ပေႃႈၶိုၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ၸိုင်... သင်ဝႃႈ ပေႃႈၶိုၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိုင် တၢင်းၵျေႃႇသိူဝ်း ဢၼ်ၸႂ်ထၢင်ႇၼၼ်ႉ ပေႃႈပေႃႈတေဢမ်ႇၵျေႃႇလူၺ်ႈသေ တေႁႃ ၵျေႃႇလူၺ်ႈၸွမ်း တၢင်းၵျေႃႇဢၼ်ၸႅတ်ႈၸၢင်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း တၢင်းၵျေႃႇသိူဝ်း တမ်ႈတီႈ ၽိူၼ်ၶဝ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃႈပေႃႈ တေလိူၵ်ႈၵိၼ်လဝ်ႈမၢၵ်ႇမႆႉဝၢၼ်(ဝၢႆႇ)သေ ၵျေႃႇဢဝ် ယဝ်ႈ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇပဵၼ် ၵိၼ်ပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉ တေၶတ်းၸႂ်ထိင်းယူႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢႃႇယူႉလႆႈ ၼိုင်ႈသၢဝ်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃႈၵမ်သိၼ် ဢမ်ႇၵိၼ်ဢမ်ႇဢိုၵ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ မုၼ်ၸဝ်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃႈပေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၵူၼ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ၵျေႃႇယူႇတၢၼ်ႇ ꧦၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃႈပေႃႈ တေဢမ်ႇ ႁၼ်ၽိတ်းၼိူဝ်ၶဝ်သေ တေမီးလွင်ႈပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၶဝ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇမီးမၢႆမီႈသင်သေ ၸွမ်းၸႂ်တၢင်းၵျေႃႇ ႁႂ်ႈပေႃးတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆး ယူႇလီၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇပၼ်ပဵၼ်။

တႃႇတေၵျေႃႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ ဢူၺ်းၵေႃႉလႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈၽိင်ႈထုင်းလႄႈသင် ပေႃႈပေႃႈ တေၸၢင်ႈတေႃႇလွင်း ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေႁႂ်ႈပဵၼ် တၢင်းတုၵ်ႉၶႃႉၼၼ်ႉတႄႉ တေ ဢမ်ႇပၼ်ပဵၼ်။ တႃႇတေၶႂ်ႈလႆႈၼမ်ႉတွၼ်းသေ တေဢမ်ႇတေႃႇ လွင်း။ တႃႇတေ တေႃႇလွင်း “ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်ၸဵတ်းဝၼ်း ပဵၼ်ဢၼ် ၼၼ်ႉၸဵတ်းလိူၼ်”ၼၼ်ႉတႄႉ တေဢမ်ႇႁဵတ်း။ တႃႇတေတေႃႇ လွင်းသေ ၽိတ်းၽႅၵ်ႇၵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ဝႆႉၵႆꧦလႃႈ။

ပေႃးပေႃႈပေႃႈတၼ်းၼႆႉ တေလူလိၵ်ႈ တူၺ်းလိၵ်ႈ၊ တေၵႂႃႇ ယူႇသဝ်းလိုဝ်ႈႁိူဝ်ႉလိုဝ်ႈမွႆႈ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းမီးၺၢၼ်ႇ တၢင်းႁူႉၶဝ်ယူႇ။ တေၵႂႃႇယူႇသဝ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းၸၢႆးလႄႈ ၵူၼ်းယိင်း ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၼၢင်းယိင်း ဢၼ် မေႃ ယူႇသဝ်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၼၢင်းမေႃယူႇသဝ်းၵႂႃႇ လူမ်ၸႂ်လူမ်ၶေႃးသေ တူၼ်ႈၸႂ်ၶဝ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇငွၵ်းငႅၵ်း။ ၶဝ်မေႃ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸႂ်ႁဝ်းသိူဝ်းလၢၼ်းသေ မေႃယွမ်ႉပၼ်ၼမ်ႉယႃႈ တၢင်း ႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈ ၵူၼ်းၸၢႆးယဝ်ႈ။

တၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်တၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်း ဢၼ်ပေႃႈပေႃႈၶိုၼ်းၶႂ်ႈလႆႈ သင်ဝႃႈ ပေႃႈပေႃႈ ၶိုၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႆၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ တၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်း မူၼ်ႈသိူဝ်း ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇယဝ်ႈ။ ပေႃးတေလႆႈလၢတ်ႈမႂ်းလုၵ်ႈ သိုဝ်ႈ ꧦၼႆ တၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆၵူၺ်းတႄႉ ၵူၼ်းၶိုတ်း ၵၢပ်ႈပၢၼ်ၵူႈၵေႃႉ ဢွၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းယူႇလူး ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ပူၼ်ႉလိူဝ်ဢၼ်ၼႆႉၵႂႃႇတႄႉ ပေႃႈပေႃး ၶႂ်ႈဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၶိုတ်း ၵၢပ်ႈယဝ်ႈ။ ၵေႃႉဢၼ်ၵႂႃႇမဝ်းလဝ်ႈ ဢမ်ႇႁူႉ ႁူဝ်မိူင်းပၢႆမႆႉသင် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းတႄႉၵူၼ်းဝႃႈၼၼ်ႉ ၽႂ်တေၶႂ်ႈ ႁဵတ်းၵေႃႉမၼ်း။ ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇမေႃႁိဝ်ႈတူၺ်း ထူင်ထွင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေႃႇလွင်း သုမ်းတႄႉသုမ်းဝႃႈသေ ဢဝ်တႃမိုဝ်းထုပ်ႉဢူၵ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပိုၵ်ႉ ꧦယူႇ ၼၼ်ႉ ၽႂ်တေမႃးဢီးလူမၼ်း။ ၵေႃႉဢၼ်ပိုၼ်ႇၽွၵ်ႇ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈ မိူၼ်ႁၢင်ႈၵူၼ်းၼၼ်ႉ ၽႂ်တေမႃးဢဝ်မၼ်း သႂ်ႇၼႂ်း သဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်းတႄႉၵူၼ်းဝႃႈ။ ၵေႃႉဢၼ်ထၢင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ လီ ဢိူဝ်ႈ...ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉလီ။ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်း ၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆ ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းၸုမ်းၸိုင် ပိူၼ်ႈႁပ်ႉတွၼ်ႈမၼ်းၵေႃႈ တေႃႈတေဢမ်ႇပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃးႁပ်ႉမၼ်း။

ၵေႃႉဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈတႄႉꧦ ၵေႃႉဢၼ်မေႃၵျေႃႇမူၼ်ႈတႄႉꧦ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်တိုၼ်းဝႆႉသတီႉ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ တႃႇသေႇယူႇ။ ၵၢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်း။ ဢမ်ႇပိုၼ်ၽႄႈ။ သင်ဝႃႈ ၶဝ်မီးလွင်ႈဢမ်ႇလီၼႆၸိုင် ၸွမ်းလူၺ်ႈ ဝႃႇသၼႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ယူႇသဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇ ထိမ်ႇꧦလပ်ႉꧦ ဢူၼ်ႈꧦဢွၼ်ႇꧦယဝ်ႈ။

ၸိူဝ်းဢၼ်ပေႃႈပေႃႈ လၢတ်ႈၵႂႃႇၼႆႉ ၵူၺ်းပဵၼ် တၢင်းမူၼ်ႈ သိူဝ်း ဢၼ်ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တူဝ်(ၵႃႇယ)ၵူၺ်း။ (တီႈတႄႉမၼ်း လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ၼၼ်ႉၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ မၼ်ႈၵိုမ်းၼႅၼ်ႈၼႃ ၵႂႃႇၶၢဝ်း ႁိုင်) ဢၼ်ၵူၼ်းၵၢင်လၢႆႁူႉဝႃႈ လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းၼႆၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ၵူၺ်းႁူႉဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈမူၼ်ႈလူၺ်ႈ ဢႃႇရူင်ႇၵႃႇမၵုၼ်ႇႁႃႈပိူင် ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

တၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်း တီႈၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉ ၼႆ။ တၢင်းမူၼ်ႈသိူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ်မႃးလူၺ်ႈ သီႇလ၊ တႃႇၼ၊ ပိင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ ပဵၼ်လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း ဢၼ်တႄႉ မၼ်းသေ မၼ်ႈၵိုမ်းယိုၼ်းႁိုင်ယူႇယဝ်ႈ။ သၽေႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ လုၵ်ႈပေႃႈ တေႁူႉပွင်ႇ ႁၼ်ထိုင်ဝႆႉထႃႈယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ 18

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ဢေႇပိူဝ်ႇ 3 ဝၼ်း၊ 1747။

လွင်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ် ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ

ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၵေႃႉလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးဝႃႈ ၶဝ်လႆႈငိၼ်းၶၢဝ်ႇ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၶဝ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈၶႅမ်ႉၼႃႇၼႆ ၶဝ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၸူမ်းသိူဝ်း ပဵၼ်ပီႇတိယူႇၼၼ်ႉၼႆ ပဵၼ်ၽိင်ႈထုင်းမၼ်းယဝ်ႈ။

ပပ်ႉလိၵ်ႈ ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ၼႃႈသိူဝ်ႈပပ်ႉမၼ်း ႁၢင်ႈလီၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸၼ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼၢင်းယိင်းလႄႈ ၵူၼ်းၸၢႆးၸိူဝ်းဢၼ်မိူၼ်ၼၢင်း ယိင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၶဝ်ႈၸႂ်ၼႃႈသိူဝ်ႈပပ်ႉလိၵ်ႈ လိူဝ်သေ လိၵ်ႈၼႂ်း မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ၼႃႈသိူဝ်ႈမၼ်း ပဵၼ်ႁၢင်ႈၶိုၵ်ႉလူင်တႄႉ ꧦသေ တႃႉ သင်ဝႃႈ လိၵ်ႈၼႂ်းမၼ်း ဢမ်ႇမီးလွၼ်ႉၵႅၼ်သင်ပေႃးၼႆၸိုင် ပပ်ႉလိၵ်ႈၼႃႈသိူဝ်ႈႁၢင်ႈၶိုၵ်ႉလူင်ၼၼ်ႉ ပေႃးပိူၼ်ႈ လူတူၺ်းယဝ်ႉ ၼႆ ပိူၼ်ႈတေ ဢဝ်ပပ်ႉမၼ်း ၽၢင်ႈယေႃႈသႂ်ႇ ၼိူဝ်ၽိူၼ်(ဢမ်ႇ ၼၼ်) ၼိူဝ်လိၼ်ႁႅင်း ꧦယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈ (19)

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ဢေႇပိူဝ်ႇ 14 ဝၼ်း၊ ပီ 1747။

သင်ႁၵ်ႉတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မေႃႁၵ်ႉတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပေႃးၼႆၸိုင် တႃႇ တေ ၶိုင်ႁဵတ်း ၵၢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇႁဵတ်း တေႁႃလၢႆးငိူင်ႉ ဝႄႈမၼ်းသေ တေၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် ၵၢၼ်လီၵႂႃႇယူႇ။

လဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလီၵျေႃႇ သိူဝ်းၸႂ်တႄႉ ꧦ။ ပေႃးမေႃၵျေႃႇၸွမ်းလိၵ်ႈမႃးၸိုင် ၶႅၼ်းၶိုင်ပွင် ၶႂ်ႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလိၵ်ႈမႃးလိူဝ်ထႅင်ႈတိၵ်း ꧦယူႇ။ ပေႃးသိုပ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵႂႃႇ ထႅင်ႈတိၵ်း ꧦတႄႉ ထိုင်တီႈၵမ်းလိုၼ်း ပေႃးမႃး ၶွတ်ႇယွတ်ႈမၼ်း ၸိုင် တေလႆႈႁၼ် ၽွၼ်းလီမၼ်းယူႇ။

ယႃႇဢႃႈၶႃၵိပ်ႈႁွင်ႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ဢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတိုၵ်ႉႁဵတ်းယူႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ႁဵတ်းမဵဝ်းၼိုင်ႈ သမ်ႉၵႂႃႇၸႂ် ၸပ်းတၢင်ႇမဵဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီပဵၼ်။ တီႈတႅၵ်ႈမၼ်း ၵူၼ်းဢၼ် ၵႂႃႇၵႃႈတီႈပွႆးၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ သမ်ႉၵုမ်ႇၵႂႃႇဝူၼ်ႉ လွင်ႈပၢႆးၼပ်ႉယူႇ ၼႆၸိုင် ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉ ဢၼ်ၶုၺ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ ပိူၼ်ႈတိုၵ်ႉၼပ်ႉတႅမ်ႈ ပၢႆးၼပ်ႉယူႇၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ သမ်ႉၵုမ်ႇၵႂႃႇ ဝူၼ်ႉ လွင်ႈၵႃႈလွင်ႈဝႅၼ်ၼႆၸိုင် ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၶုၺ်ႈ ၽၢႆႇပၢႆးၼပ်ႉယဝ်ႈ။

ၶၢဝ်းယၢမ်းလႄႈ ၼႃႈၵၢၼ် တႃႇတေႁဵတ်းၵၢၼ် ၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်းမၼ်း ပုၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းလႂ်ၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်းလႂ်ယၢမ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၵုမ်ႇ ထူၼ်ႈယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႃႈၵၢၼ်သွင်ဢၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းၶၢဝ်းယၢမ်း လဵဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ၶၢဝ်းယၢမ်း တင်းပီၵေႃႈ ဢမ်ႇၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။

ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်တၢတ်ႉၶျ် ၵေႃႉၼိုင်ႈ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ... ၶၢဝ်းယၢမ်းၼိုင်ႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်းလႄႈ။ ၵၢၼ်ယဝ်ႉလႆႈမိူဝ်ႈၼႆႉ ယႃႇဝႆႉတႃႇမိူဝ်ႈၽုၵ်ႈ။ လွင်ႈဝႆႉၸႂ်ၼိမ်ၼိူဝ် ၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢၼ်လဵဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႅင်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယႂ်ႇမႃႈၵႃႈသုင်မႃးသေ လၢႆးၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢႆးၽူႈမီးတၢင်းႁူႉၶဝ် သႂ်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၵၢၼ်ယဝ်ႈ။ လွင်ႈလူၵ်ႈလိၵ်ႈလူၵ်ႈလၢၵ်ႈ၊ လီႉၵီႉလၼ်း ၵၼ်း၊ လွင်ႈၸႂ်ၼမ် ၸႂ်ဢမ်ႇၼိမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်ၽၢင် ၵူၼ်းႁႅင်း ၸႂ်ဢမ်ႇၶႅင်ၶဝ်ယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (20)

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၵျႃၼ်ႇ 30 ဝၼ်း၊ ပီ 1747။

ႁၢၼ်ႉၸႂ် လွင်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈ ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ လၢတ်ႈမွၼ်ႈၵႂၢမ်း လီတေႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်ယဝ်ႈ။ မိူၼ်ၼၼ် ၼင်ႇၵဝ်ႇ လွင်ႈဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁူမ်ၸူမ်းႁပ်ႉတွၼ်ႈ လၢတ်ႈမွၼ်ႈ ၵႂၢမ်းလီတေႃႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ယူႇယဝ်ႈ။

မီးတႃႁႂ်ႈမေႃလူ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇၽႅဝ်တီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇပဵၼ်ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈသေတႃႉ တေလႆႈၶတ်းၸႂ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉ လွင်ႈတီႈၼၼ်ႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ် တေဢၢၼ်းႁဵတ်း ပဵၼ် ပပ်ႉၼၼ်ႉယူႇ။

ဝဵင်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၽႅဝ်ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ ၸွင်ႇၸႂ်ႈဝဵင်းလွတ်ႈ လႅဝ်း၊ ပဵၼ်ဝဵင်းၽႂ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ၊ ပဵၼ်ဝဵင်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၽိင်ႈထုင်း လွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး ဝဵင်းၼႆႉ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ လွင်ႈသုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ် ပဵၼ်သင်၊ ၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵုၼ်ၶူဝ်းသင်... ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႂ်ႈႁူႉၸွမ်းယူႇ။ ၶေႃႈမုၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇတွင်းလႆႈၼႂ်းၸႂ်ၼႆၸိုင် တေလႆႈတႅမ်ႈမၢႆ ၼႂ်းပပ်ႉ မၢႆတွင်းဝႆႉယူႇ။ လၢႆးလီသေပိူၼ်ႈတႄႉ သင်ဝႃႈ မီးဢူၺ်းၵေႃႉ ၵေႃႉ ၼိုင်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈ သပ်းလႅင်းၼႄၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုင် လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (21)

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 20၊ 1747။

ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ ၼႂ်းထွင်း မိူဝ်ႈဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ပႃးပပ်ႉလိၵ်ႈသႂ်ႇထူင် သႂ်ႇထွင်းၵႂႃႇၸိုင် ဢၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၼႂ်းထွင်း ယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (22)

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 30 ဝၼ်း၊ ပီ 1747။

ႁၢင်ႈလီ လႄႈ ၼမ်ႉၸႂ်လီ ႁၢင်ႈၽၢင်ႇဢုပတီႉ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇ လီႁၵ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႂ် တိုတ်းလီ ဢၼ်ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ၽဝႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႈ။ ၼမ်ႉၸႂ်လီ ႁၵ်ႉလီပႅင်းၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇပိူၼ်ႈတေ ယွင်ႈ ယေႃးသေ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (23)

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ဢေႃးၵၢတ်ႉသ် 7 ဝၼ်း၊ ပီ 1747။

ၽိင်ႈထုင်းၼႂ်းႁေႃ ပေႃးတေၵႂႃႇၼႂ်းႁေႃၵေႃႈ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉ လွင်ႈၼႂ်းႁေႃ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (24)

လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 9 ဝၼ်း၊ ပီ 1747။

ဢူၺ်းၵေႃႉ ပၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူင်ႉသူၼႆႉ လွင်ႈထိမ်ႇသူၼၼ်ႉ သူဢမ်ႇ ဝဵၼ်ႉဝႆႉသင်သေ ၵႆႉလၢတ်ႈၼႄပိူၼ်ႈမူတ်း ꧦၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ လၢတ်ႈၼင်ႇၼၼ်လႄႈ သူၸင်ႇတေလႆႈ ၶၢမ်ႇပဵၼ်ယိူဝ်ႇ ၵူၼ်း လိင်ႉလႅၼ်ၵဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ် ၵူၼ်းၶုၺ်ႈၵူၼ်းၺၢမ်ႉ မႃးလၢတ်ႈဝႃႈ “ႁဝ်း ပဵၼ်ဢူၺ်းလီသူဢိူဝ်ႈ”ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ သူသမ်ႉၵႆႉၸၢင်ႈၵႂႃႇ ယုမ်ႇ တႄႉယုမ်ႇဝႃႈယူႇ။ တီႈၼႆႈ တေလႆႈဝႃႈ ၼမ်ႉၸႂ်ဢူၺ်းၵေႃႉလီ တီႈသူ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼၼ်ႉ ယုမ်ႇၽိတ်းႁဵတ်းၵေႃႉၽိတ်းၵႂႃႇလႄႈ လႆႈၺႃး တၢင်းတူၵ်းသုမ်း လူႉယႂ်ႇလူင် ꧦလၢင် ꧦယဝ်ႈ။

မိူဝ်ႈၵႂႃႇလႆႈႁၼ် ႁူပ်ႉထူပ်း မိုတ်ႈၵိုဝ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ဝႆႉၸႂ် ၸိုၼ်ႈ ꧦသႂ် ꧦသေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈတႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႇပေယုမ်ႇပူၼ်ႉသေ ႁပ်ႉတွၼ်ႈ။ ၼပ်ႉယမ်သေ ၵပ်းသိုပ်ႇလႄႈ။ ယႃႇပေယုမ်ႇပူၼ်ႉ သေ ၵပ်းသိုပ်ႇ။ ထူပ်းႁၼ်ၵၼ် ၼိုင်ႈၵႅပ်ႉၼိုင်ႈၵမ်းၵူၺ်းလႄႈ ယႃႇပေၵိုင်ႉၵၢင်ႉထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉလီၵမ်းလဵဝ်။

ဢူၺ်းၵေႃႉလီဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႆႉမိူၼ်ၼင်ႇ ၽုၵ်ႇ တူၼ်ႈမႆႉသေ ပႂ်ႉႁႂ်ႈမၼ်းယႂ်ႇသုင်မႃးလွႆး ꧦယဝ်ႈ။

ဢူၺ်းၵေႃႉလီဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ပွင်ႇၸႂ် ၼိူဝ်ၵၼ်ၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်ၵႂႃႇ။

ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလေႇမီး ဢူၺ်းၵေႃႉ ဢၼ်ႁိၵ်ႈၸိုဝ်ႈလၢႆ ꧦ(ဢူၺ်းၵေႃႉၽၵ်းၵိူဝ်)ၼၼ်ႉယူႇ။ လွင်ႈၵပ်း သိုပ်ႇဢူၺ်းၵေႃႉၼင်ႇၼႆၼႆႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇၵႂႃႇၶၢဝ်းယၢဝ်း။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵႂႃႇပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ် တမ်ႈတီႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလီ ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ဢူၺ်းၵေႃႉဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸႃႇရိတ်ႉတႃႉလီ လူႉလႅဝ် ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီႁွင်ႉဝႃႈ “ဢူၺ်းၵေႃႉ”။ ၵိုင်ႇလီ ႁွင်ႉဝႃႈ ၵူၼ်း မိူၵ်ႈၼင်ႇၵၼ် ႁဵတ်းၵေႃႉၵၼ် (ဢမ်ႇၼၼ်) ၵူၼ်းတႃမွတ်ႇ ၵွတ်ႇၶေႃးၵၼ် တူၵ်းႁူၺ်ႈၼႆၵူၺ်း။

ဢူၺ်းၵေႃႉၵႅၵ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးတၢင်းဢိူဝ်ႇတၢင်းဢၢႆ၊ ၵူႈယိမ်ငိုၼ်း ၵၼ်သေၵေႃႈ ဢမ်ႇၶိုၼ်းပၼ်၊ လေႇႁႃၸူဝ်းၵၼ် ပၢၼ်းၽိတ်း ပိူၼ်ႈ၊ လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လီလၢတ်ႈႁိုဝ်ႉ ဢမ်ႇလီလၢတ်ႈ ႁိုဝ်ႉၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇဝူၼ်ႉထိုင်၊ ဢမ်ႇဝဵၼ်ႉဢမ်ႇထိမ်ႇသင်သေ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇမွၵ်ႇၼႄ ပိူၼ်ႈတင်းမူတ်း၊ လၢတ်ႈပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်။ သင်ဝႃႈ ၽၢတ်ႇယၢၼ် တႅၵ်ႇယၢႆႈၶဝ်ၵႂႃႇပေႃးၼႆၸိုင် တိုၼ်းဢမ်ႇ ၶိုၼ်းဝၢႆႇတူၺ်း။ ၶဝ်လၢတ်ႈၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေပဵၼ်မိူဝ်ႈၶဝ် လၢတ်ႈလွင်ႈသႄႉၼႄး သႄႉသွမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ဢူၺ်းၵေႃႉၼႆႉ မၼ်းမီး ဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်ယူႇၼႆ လူဝ်ႇဝႆႉသတီႉယူႇ။

ၶေႃႈၵႂၢမ်းၸပိၼ်ႇ မႂ်းယူႇၸွမ်းၽႂ်ၼႆ လၢတ်ႈၼႄမၼ်းလႄႈ။ မၼ်းပဵၼ်ၽႂ် ၼႆၵေႃႈ မၼ်းတေၶိုၼ်းလၢတ်ႈၼႄမႂ်းယူႇ။

ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉ ယႃႇႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်းမိူၵ်ႈ၊ ယႃႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းၶၢၼ်ႉဢိူၼ်။ ယႃႇပေၵႂႃႇၶတ်းၶႃသွင်ၵေႃႉၼႆႉ။ ပေႃးၵႂႃႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၶႃသွင်ၵေႃႉ ဢမ်ႇလီၼႆ မႂ်းတေယဵၼ်းပဵၼ် ၽူႈၶဵၼ်ၶဝ်ၵမ်းလဵဝ်ယူႇ။ ပေႃးမႂ်းၵႂႃႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၶႃသွင်ၵေႃႉၼႆၸိုင် ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ၶႃတေဝႆႉၸႂ်ၼႂ်းတေႃႇမႂ်းယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈပႆၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႄႈၶႃသွင်ၵေႃႉၵူၺ်း။

ၸမ်တူဝ် ဢမ်ႇၸမ်ၸႂ် ပေႃးႁဵတ်းၵေႃႉပိူၼ်ႈၼႆ လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ် တူဝ်ယူႇၸမ် ၸႂ် ၽၢတ်ႇယၢၼ်ယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁဵတ်းၵဵင်ႈ ဢဝ် တူဝ်ယူႇၸမ် ၸႂ်ၽၢတ်ႇယၢၼ်ၼၼ်ႉ ယႃႇပေပၼ်ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉႁၼ်။ ပေႃးႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းလူင်ၸိုင် ... ၵူၼ်းလူင် ပႃႈၼိူဝ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ် ႁႂ်ႈထုၵ်ႇ မႅၼ်ႈၶဝ်တႃႉ။ ပေႃးႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ်ၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေႃႈတေ ၶိုၼ်ႈသုင်မႃးယူႇ။ ၵူၼ်းလူင်ပႃႈၼိူဝ်ႁဝ်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ၸႃႇ!ိတ်ႉတလီ၊ ထၢတ်ႈၸႂ်သုင်၊ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉလိူဝ်ႁဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးၵႂႃႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေႃႈတေၸၼ်ႉတႅမ်ႇၵႂႃႇယူႇ။

ၵဝီႉသမ်ႇ ၽူႈမီးၺၢၼ်ႇပိင်ႇၺႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇယဵၼ်ႇငႄႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ် ၵဝီႉသမ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၺ်း။

ၽူႈပၢႆးဝူၼ်ႉသၢၼ်ၶတ်း ၽူႈမီးပၢႆးဝူၼ်ႉလူင် ဢၼ်ဢမ်ႇယဵၼ်ႇငႄႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ် ၵူၼ်းသၢၼ်ၶတ်းလေႃးၵႃႉၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၺ်း။

ၵူၼ်းလိူင်း ၵူၼ်းသိုၵ်း ဢၼ်ဢမ်ႇယဵၼ်ႇငႄႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ၵူၼ်း လိူင်း (ၵူၼ်းထိူၼ်ႇပႃႇ)ၵေႃႉၼိုင်ႈၵူၺ်း။

ၵူၼ်းၶတ်းတႃ ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇယဵၼ်ႇငေႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ၵူၼ်း ၶတ်းတႃပိူၼ်ႈၵူၺ်း။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (25) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 16 ဝၼ်း၊ ပီ 1747။

တၢင်းမေႃဢၼ်ယၢပ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ တၢင်းမေႃ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ် တၢင်းမေႃ ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈမေႃၼၼ်ႉယူႇ။ တၢင်းမေႃဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းမေႃဢၼ်ယၢပ်ႇပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။ မၼ်းဢမ်ႇမီး ပိူင်တၢႆ။ တေလႆႈၸွမ်းသၢႆငၢႆမၼ်းသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ၵႂႃႇၵူၺ်း။

လၢႆးၶႅမ်ႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ႁဝ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ႁဵတ်းပၼ်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းပၼ်ပိူၼ်ႈယူႇ။ လၢႆးဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်လၢႆးၶႅမ်ႉ လႅပ်ႈသေပိူၼ်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႈ။ ႁူဝ်တွင်ၶႂၢင် ႁၢင်တွင်ဝၢႆႇၼႆ ထုၵ်ႇလီႁူႉပွင်ႇယူႇ။

ယႃႇဝႆႉပၵ်းလဵဝ်ပိူင်လဵဝ် ၽႅဝ်ထိုင်တီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းၵေႃႉ ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢင်ၸႂ် ဢူၺ်းၵေႃႉႁဝ်းတႃႉ။ ယႃႇပေဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပၵ်းလဵဝ် ပိူင်လဵဝ် ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။

လွင်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း လၢတ်ႈၵႂၢမ်းမိူဝ်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ယႃႇပေလၢတ်ႈ လွင်ႈၵတ်ႉ ယမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ယႃႇပေဢဝ် လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ဢုပ်ႇ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇၶႅၵ်ႇ။ လွင်ႈသုၼ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇ ပဵၼ်လွင်ႈလီၶဝ်ႈၸႂ်ယူႇသေတႃႉ ပုၼ်ႈတႃႇပိူၼ်ႈတႄႉ ပဵၼ် လွင်ႈၶၢၼ်ႉလူင်သေ မိူၼ်တင်းလူလၢႆပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတႄႉ ꧦပေႃးၼႆၸိုင် တၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇလၢတ်ႈၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေႁူႉယူႇ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈသေ ပိူၼ်ႈသမ်ႉၽိတ်း ယူႇသေတႃႉ ယႃႇပေဝႆႉသဵင်ယႂ်ႇသဵင်လူင်သေ ထဵင်ပိူၼ်ႈ။ တၢင်း ႁၼ်ထိုင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ဝႆႉၸႂ်ယဵၼ် ꧦ ဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ယၢဝ်း သေ သပ်းလႅင်းၼႄပိူၼ်ႈတႃႉ။ လၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးလဵဝ် ပုၼ်ႈ တႃႇပိူၼ်ႈ တေပွင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လၢတ်ႈၼင်ႇၼႆယူႇသေတႃႉ သင်ဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၼႆၸိုင် ယႃႇပေသိုပ်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈ ဢၼ်ၼႆႉသေ သိုပ်ႇလၢတ်ႈတၢင်ႇလွင်ႈတႃႉ။

သတိ ၵႂႃႇႁဵတ်းၵေႃႉၽႂ် တီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉသတီႉသေ ႁဵတ်းၸွမ်း ထုင်းၸၢမ်ႇတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈယူႇ။ တၢင်းႁဵတ်းဢၼ်ၶႅမ်ႉ လႅပ်ႈတီႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ မၢင်တီႈသမ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇငၢမ်ႇမႅၼ်ႈ။ လွင်ႈလၢတ်ႈပႅၵ်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈၶူဝ်ၼၼ်ႉ မၢင်တီႈမၢင်လႂ် ပဵၼ် ဢၼ်ပိူၼ်ႈၶႂ်ႈၶူဝ်တႄႉ ꧦဝႃႈ ꧦသေတႃႉ မၢင်တီႈမၢင်ၶၢဝ်းၼႆႉ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈ မၼ်းဢမ်ႇငၢမ်ႇမႅၼ်ႈ တီႈမၼ်း ၶၢဝ်းမၼ်းလႄႈ တိုၼ်းဢမ်ႇ လီၶႂ်ႈၶူဝ်သေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဢၼ်လီၶၢၼ်ႉလူင်ပႅတ်ႈယဝ်ႈ။

မိူဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း မၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ မိူဝ်ႈတႄႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵႆႉလေႇၽုၺ်ႇ ငိူၼ်ႈၵႂၢမ်းၶဝ်ဝႃႈ “ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတေလၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၶႅမ်ႉ သေပိူၼ်ႈ တီႈၶႃႈယဝ်ႈ”ၼႆလႄႈသင် “ဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈတေလၢတ်ႈ ၼႆႉ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီၶဝ်ႈၸႂ်သေပိူၼ်ႈ”ၼႆလႄႈ ပိူၼ်ႈဢွၼ်ၵၼ် ၶဝ်ႈၸႂ်သေ ပႂ်ႉထွမ်ႇဝႆႉယူႇ။ ၽိူဝ်ႇၶဝ်လၢတ်ႈ ယဝ်ႉၵႂႃႇ သမ်ႉဢမ်ႇၶိုၵ်ႉသင်လႄႈ ၵေႃႉဢၼ်လၢတ်ႈၼၼ်ႉ ယဵၼ်း ပဵၼ် ၵူၼ်းငၢဝ်ႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႈ။

လၢတ်ႈယွင်ႈ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈလွင်ႈႁၵ်ႉႁွမ်မိုတ်ႈၵိုဝ်း ၵူၼ်းၸၢႆးသေဢမ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းယိင်းသေဢမ်ႇဝႃႈ လူဝ်ႇလႆႈႁႃတူၺ်း လွင်ႈလီလွၵ်းလီၶဝ် ဢွၼ်တၢင်းယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈႁႃႁၼ်ပႃး လွင်ႈယူပ်ႈ ယွမ်းၶဝ်ၵွၼ်ႇ။ ပေႃးႁႃႁၼ်ယဝ်ႉၼႆ လၢတ်ႈၸႃယွင်ႈယေႃး လွင်ႈ လီၶဝ်တႃႉ။ လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းလူဝ်ႇယွင်ႈယေႃး လိူဝ်ယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇ။ လိူဝ်သေ ၼၼ်ႉ မၢင်ၵေႃႉၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇဝႆႉ သေပိူင်ပိူင် ၼႆၵေႃႈမီးဢိူဝ်ႈ။ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းၵႂႃႇယွင်ႈယေႃး ဢၼ်ၶဝ် ထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼႆၸိုင် ၶဝ်တေႁၢၼ်ႉၸႂ်လိူဝ်သေ ဢၼ် ႁဝ်းယွင်ႈ တၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတႄႉ ꧦၶဝ်ၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ တီႈယမ် ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ သင်ဝႃႈ ထွမ်ႇတူၺ်း တၢင်းလၢတ်ႈမၼ်း ၸိုင် မၼ်းၵႆႉလၢတ်ႈယွင်ႈ လွင်ႈသင်ၼႆ ႁူႉလႆႈငၢႆႈ ꧦယူႇ။ ၽႂ်ၽူႈလႂ် သေဢမ်ႇဝႃႈ ၵႆႉလေႇလၢတ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထၢင်ႇဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉယူႇၵူၺ်း။ သင်ဝႃႈ မႂ်းၶႂ်ႈႁႂ်ႈမၼ်းလႆႈၸႂ်မႂ်းၼႆၸိုင် မႂ်းၵႂႃႇလၢတ်ႈယွင်ႈ လွင်ႈဢၼ်မၼ်းထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼၼ်ႉတႃႉ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉပဵၼ် တီႈယမ်မၼ်းယဝ်ႈ။

လီႁူႉလွင်ႈၼၢင်းယိင်း ၼၢင်းယိင်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈယွင်ႈ တၢင်းႁၢင်ႈလီ ၶဝ်တၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈ ၶဝ်တိုၼ်းၵူမ်ႈႁူမ်သေ ႁပ်ႉဢဝ်ယူႇၵူၺ်း။ ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ၼႃႈတႃ ဢမ်ႇႁၢင်ႈလီၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ လွင်ႈဝႃႈ ၼႃႈတႃမၼ်း ဢမ်ႇႁၢင်ႈလီၼႆ မၼ်းႁူႉထိုင်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၼၢင်းလွမ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ၼႃႈတႃမၼ်း ဢမ်ႇႁၢင်ႈ လီသေတႃႉ တူဝ်ၶိင်းႁၢင်ႈလီမၼ်းၼၼ်ႉ ႁူမ်ႇတူမ်းလႆႈ ၼႃႈတႃ ႁၢင်ႈၸႃႉမၼ်းၼၢင်းယူႇၼႆယူႇ။ သင်ဝႃႈ တူဝ်ၶိင်းမၼ်းၼၢင်း ဢမ်ႇႁၢင်ႈလီၼႆၵေႃႈ မၼ်းၼၢင်းလွမ်ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ တၢင်းႁၢင်ႈ လီၼႃႈတႃမၼ်းၼၼ်ႉ ႁူမ်ႇတူမ်းလႆႈ တူဝ်ၶိင်းႁၢင်ႈၸႃႉမၼ်းယူႇ ၼႆယူႇ။ သင်ဝႃႈ တူဝ်ၶိင်းၵေႃႈဢမ်ႇႁၢင်ႈလီ ၼႃႈတႃၵေႃႈ ဢမ်ႇႁၢင်ႈလီပေႃးၼႆၸိုင် ၶဝ်ယင်းထၢင်ႇဝႃႈ ႁၢင်ႈၽၢင်ၶဝ် တိုၵ်ႉ မီးဢိၼ်ႇတေ!ႇယူႇၼႆယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼၢင်းယိင်းၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇ ၼႆႉ ႁၢင်ႈၸႃႉတၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၼုင်ႈသိူဝ်ႈ ၶူဝ်းမႂ်ႇယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ႁၢင်ႈလီတႄႉတႄႉ ဢၼ်ႁၢင်ႈလီ လွတ်ႈပွတ်ႇလွတ်ႈၶႆးတႄႉ ꧦၼၼ်ႉတႄႉ ပိူၼ်ႈယွင်ႈတၢင်းႁၢင်ႈလီ ၶဝ်သေတႃႉ ၶဝ်ဢမ်ႇပေႃးႁၢၼ်ႉၸႂ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်ႁၢင်ႈလီ တႄႉလႄႈ ပိူၼ်ႈယွင်ႈတၢင်းႁၢင်ႈလီၶဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇလၢၵ်ႇ လၢႆးသင် ပုၼ်ႈတႃႇၶဝ်။ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးၵႂႃႇယွင်ႈယေႃး ၼၢင်းယိင်း ႁၢင်ႈလီတႄႉၼၼ်ႉၼႆ ၶဝ်ဢမ်ႇၶွပ်ႈၸႂ်ႁဝ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ၵႂႃႇလၢတ်ႈယွင်ႈ လွင်ႈၶဝ်မီးတၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်၊ လွင်ႈၶဝ်မီးၺၢၼ်ႇ လီၼႆတႄႉ ၶဝ်ၼၢင်းတေႁၢၼ်ႉၸႂ်ၵႂႃႇ လူင် ꧦလၢင် ꧦယူႇ။

ဢၼ်ဢမ်ႇလီယွင်ႈ ယႃႇပေၵႂႃႇယွင်ႈယေႃး တၢင်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈပိူၼ်ႈသေပွၵ်ႈ။ တၢင်း မိူၵ်ႈမႂ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီယွင်ႈယေႃးသေဢမ်ႇၵႃး ယႃႇပေၵႂႃႇ ပၼ်ႁႅင်း၊ လူဝ်ႇလႆႈလီၸင်း လူဝ်ႇလႆႈသႄႉသွမ်းယဝ်ႈ။

ဢၼ်ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ လႆႈၸႂ် လွင်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈယွင်ႈယေႃး တၢင်းယူပ်ႈယွမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သမ်ႉႁၢၼ်ႉၸႂ်ထုၵ်ႇၸႂ်ယူႇၼၼ်ႉ လီၶႂ်ႈၶူဝ်ဝႆႉယူႇ။ ၵူၺ်း ၵႃႈ ၼႂ်းလေႃးၵႃႉၶူင်းၵၢင်လူင်ၼႆႉ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ဢမ်ႇလႆႈၸႂ် ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ် ဢၼ်ပိူၼ်ႈယွင်ႈယေႃး တၢင်းယူပ်ႈယွမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇမီးသေၵေႃႉ။

ဢဝ်ၼမ်ႉၸႂ်ပိူၼ်ႈ လွင်ႈဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ်ပိူၼ်ႈ တႃႇတေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ထုၵ်ႇ မႅၼ်ႈၸႂ်ၼၼ်ႉ ၼႂ်းလေႃးၵႃႉလူင်ၼႆႉ မီးလၢႆးမၼ်းတင်းၼမ်ယူႇ။ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ဢီႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ႁဝ်းဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ပၼ်ၶဝ် ပေႃးၼႆၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဝ်းမၵ်းမၢႆပၼ် ၸႂ်ဢတ်ႉတႃႉၶဝ်ယဝ်ႈ။ ၸႂ်ဢတ်ႉတႃႉ ဢၼ်လွမ်လွမ်ယွင်ႈၶိုၼ်း ၵုင်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းပဵၼ် သၽႃႇဝႃႉၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်းယဝ်ႈ။ လွင်ႈသႂ်ႇၸႂ် ႁဵတ်းပၼ် ဢၼ်ၶဝ်ထုၵ်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ လွင်ႈငိူင်ႉဝႄႈ လွင်ႈဢၼ်ၶဝ် ဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ သင်ဝႃႈ ၶဝ်ယုပ်းလႆႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မေႃႁူႉမေႃႁၼ် မေႃႁဵတ်းပၼ် ဢၼ်ၶဝ် ၵျိူၵ်ႈ၊ မေႃငိူင်ႉပၼ် ဝႄႈပၼ် ဢၼ်ၶဝ်ဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃး ၼႆၸိုင် ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်တေႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ လွင်ႈၵၢၼ်ဢွၼ်ႇ ၵၢၼ်ဢီႈၵူၺ်းၵေႃႈ ယင်းတူၺ်းထိုင်ၵဝ်ယူႇ။ ၵၢၼ်ယႂ်ႇ ၵၢၼ်လူင် ၵေႃႈ ႁူႉတေႃႈတေတူၺ်းထိုင်ၵဝ်ယူႇၼႆသေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေဢဝ် လႆႈ ၼမ်ႉၸႂ်ၶဝ်ၵႂႃႇယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (26) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၻီႇၸိမ်ႇပိူဝ်ႇ 12 ဝၼ်း၊ ပီ 1747။

ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ “ၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ မီးၵႃႈၶၼ်ၼႃႇ”ၼႆ ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ် ယၢမ်ႈငိၼ်းယူႇသေတႃႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမေႃဢဝ် ၺၢၼ်ႇ လိုၵ်ႉ ꧦလမ်ႇ ꧦသေ ဝူၼ်ႉႁၼ်၊ သင်ဢမ်ႇႁဵတ်း ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈ သင်ႇသွၼ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၸိုင် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ်ၼၼ်ႉ တေပဵၼ် ၶေႃႈသင်ႇသွၼ် ပႅတ်ႈလၢႆၵူၺ်း။

တၢင်းမေႃ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ၸိူင်ႉႁိုဝ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈဢႃႇယု တိုၵ်ႉလႆႈ 18 ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ပႆႇတမ်းဝၢင်း ႁႂ်ႈငဝ်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ် မၼ်း မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႆၸိုင် မႂ်ႈတေဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႆႈသေ ပွၵ်ႈ။ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈတႃႇ ပေႃႈပေႃႈၶဝ် ၸိူဝ်းၵူၼ်းထဝ်ႈၼႆႉတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးတင်းၼမ်သေ မၼ်းပဵၼ် ႁူမ်ႈငမ်းယဵၼ်လူင် ပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႈ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇၽုၵ်ႇဝႆႉ တူၼ်ႈမႆႉငမ်း ယဵၼ်ၼႆႉ ပေႃးၼႆၸိုင် ထိုင်တီႈယႂ်ႇမႃး တေၵႂႃႇသေႃႉႁူမ်ႈတီႈလႂ်။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းယူႇၼႆႉ မႂ်းလုၵ်ႈတေဢမ်ႇလႆႈ ၶၢၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈဢိူၼ်သေ ႁဵၼ်းဢဝ်လိၵ်ႈလၢႆး ဢမ်ႇထၢတ်ႇ ဢမ်ႇဝၢႆးယူႇ။ ၼႆႉပဵၼ် ၶၢဝ်းယၢမ်းဢၼ်လဵဝ်၊ ၶၢဝ်းယၢမ်းၵမ်းလိုၼ်း ပုၼ်ႈတႃႇမႂ်းယဝ်ႈ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉႁဵၼ်းဢဝ် လိၵ်ႈလၢႆး တၢင်းမေႃယူႇၼၼ်ႉ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ၼႂ်းၸႂ်တေၶႂ်ႈထၢင်ႇဝႃႈ ႁိူဝ်ႉမွႆႈၼႃႇၼႆယူႇ။ လွင်ႈ ႁိူဝ်ႉမွႆႈၼင်ႇၼႆၼႆႉ တေလႆႈဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈႁိူဝ်ႉမွႆႈ ဢၼ်ဝႄႈဢမ်ႇလွတ်ႈလႆႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းယၢဝ်းလူင်တွၼ်ႈၼိုင်ႈ ၼႆယူႇ။ ၼိုင်ႈဝၼ်း ၼိုင်ႈဝၼ်း သင်ဝႃႈ သိုပ်ႇပႆၶၢဝ်းတၢင်းလိူဝ် ပေႃးၼႆၸိုင် ၶႅၼ်းတေၸဵဝ်းႁွတ်ႈထိုင် တီႈယိူင်းမၢႆယူႇ။ တႃႇတေ လွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မီးတၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼမ်လိူဝ်မႃးတိၵ်း ꧦ ၵေႃႈ လွင်ႈၸမ်လွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉ ၸမ်မႃးတိၵ်း ꧦယဝ်ႈ။

လၢႆးလူလိၵ်ႈ ဢူၺ်းၵေႃႉ ပေႃႈပေႃႈၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ မၼ်းမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းတႄႉ ꧦယဝ်ႈ။ မၼ်းႁၵ်ႉသႃ ၶၢဝ်းယၢမ်းတၢၼ်ႇလႂ်၊ ဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းတၢၼ်ႇလႂ်ၼႆ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၵႂႃႇၶဝ်ႈႁွင်ႈၼမ်ႉ ၵႂႃႇၽၢႆႈၼွႆႉ ၽၢႆႈလူင်ၼၼ်ႉ မၼ်းသိၵ်ႇဢဝ် ပပ်ႉဝွၵ်း “ႁူဝ်း!ဵတ်ႉ” ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းပပ်ႉၶၢႆပေႃး ꧦၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈမၢင်သေ ၵႂႃႇလူဢၢၼ်ႇ တူၺ်း ၼႂ်းႁွင်ႈၼမ်ႉ၊ ၼႂ်းထၢင်ယဝ်ႈ။ ပေႃးလူယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းဢဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းထၢင်သေ ဢွၵ်ႇထၢင်မႃးယဝ်ႈ။ မၼ်းႁဵတ်းၼႆမႃး ၵူႈဝၼ်းသေ ၵမ်းလိုၼ်းမႃး ၵႃႈပဵၼ် ပပ်ႉဝွၵ်းလႅတ်ႉတိၼ်ႇ တင်း သဵင်ႈ မၼ်းလူယဝ်ႉၵႂႃႇ ၼႂ်းထၢင်ၵူၺ်း။

ၵူၺ်းၵႃႈ ပပ်ႉဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇၼၼ်ႉတႄႉ ၵႂႃႇလူၼႂ်းထၢင် ဢမ်ႇလႆႈ။ ပပ်ႉမၢင်မဵဝ်းၼႆႉ တေလႆႈပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းသေ လူၵႂႃႇ။ တေလႆႈလူၵႂႃႇ ၵပ်း ꧦတၢမ်း ꧦၵၼ်ယူႇ။ ပပ်ႉမၢင်မဵဝ်းသမ်ႉ လူဝ်ႇ လႆႈလူၵႂႃႇ ပဵၼ်ပွတ်းပဵၼ်တွၼ်ႈၵေႃႈမီးယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (27) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၵျၼ်ႇၼဝရီႇ 2 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

ပေႃးႁဵတ်းၵေႃႉပိူၼ်ႈ တႆးၵေႃႉ ၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၸွမ်းမႂ်းၼၼ်ႉ မၢင်ၸိူဝ်း လီၸႂ်လူႉ ၸွမ်းၶဝ်တႄႉ ꧦ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမီး လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼၼ်ႉ ယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႇပေၼႄ ႁႂ်ႈၶဝ်ႁူႉႁၼ် လွင်ႈႁဝ်း ထၢင်ႇလဵၵ်ႉ ၶဝ်ၼၼ်ႉလႃးလႃး။ ယႃႇပေၵိူမ်ႈလိူမ်ႈၶဝ်။

သင်ဝႃႈ ႁဝ်းၵႂႃႇထၢင်ႇလဵၵ်ႉၶဝ် ၵႂႃႇၵိူမ်ႈလိူမ်ႈၶဝ်ပေႃးၼႆၸိုင် ႁဝ်းၵေႃႈ တေပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇယဵၼ်ႇငႄႈ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးၺၢၼ်ႇ ၵႂႃႇၵေႃႉၼိုင်ႈယူႇ။ တွင်ႉလႆႈ(လူဝ်ႇလႆႈ) လွမ်ႁႃတူၺ်း လွင်ႈလီ တီႈၶဝ်ၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ပုၼ်ႈတႃႇႁဝ်းယူႇ။ တမ်ႈတီႈ ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ လွင်ႈလီမၼ်း မီးဝႆႉယူႇ။

ဢူၺ်းၵေႃႉမႂ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်လုၵ်ႉၵူႈ မိူင်း ꧦမႃးလႄႈ တီႈတႅမ်ႇသုတ်းမၼ်း ထၢမ်လႆႈလွင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇႁူႉၼၼ်ႉယူႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၽိင်ႈထုင်းၶဝ်၊ ပၵ်းပိူင်မိူင်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈႁူႉလႆႈတီႈၶဝ်ယူႇၼႃႇ။ ႁူႉလွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းသေဝႆႉႁူႉဢိူဝ်ႈ။

ၵူၼ်း ၼႂ်းလေႃးၵႃႉၼႆႉ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးသေၵေႃႉ။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ႁၢႆႉၵူႈပိူင်ၼၼ်ႉ ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇမီးသေၵေႃႉၵူၺ်း။

ၵူၼ်းႁုင်လဝ်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမီးၺၢၼ်ႇ ၵူၼ်းႁုင်လဝ်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇမႆႉမဵဝ်း လႂ်မႃးပၼ်မၼ်းသေတႃႉ မၼ်းမေႃဢဝ်ၺၢၼ်ႇမၼ်းသေ ႁဵတ်း ပဵၼ်လဝ်ႈၼင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းၵေႃႉ ၽႂ် လၢတ်ႈတေႃႇၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ မၼ်းမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းၺၢၼ်ႇမၼ်း သေ ႁႃဢဝ်ပႁုသုတႃႉတီႈၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။

လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၼၢင်းယိင်း လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၼၢင်းယိင်းၼႆႉ ၽွၼ်းလီမၼ်း မီးတင်းၼမ် ယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵပ်းသိုပ်ႇမိုတ်ႈၵိုဝ်းၼၢင်းယိင်းလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်း သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင် လွင်ႈလၢတ်ႈလွင်ႈၸႃၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမီးငဝ်း ႁိူဝ်ႈ မႃးလူးၵွၼ်ႇ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ၶဝ်ၸၢင်ႈမေႃပၼ် လွင်ႈယူႇ ငၢႆႈလူမ်ၸႂ် ၼႂ်းလေႃးၵႃႉယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (28)

ပပ်ႉၶိုၼ်းဢိတ်ႇမႂ်ႇလႄႈၽဝႃႉ ၶွင်ၽၢၵ်ႇ ဢၼ်ပေႃႈပေႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ် ပပ်ႉလိၵ်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်ၶိုၼ်းမႄးဢိတ်ႇဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢၼ်ၶိုၼ်းမႄးဢိတ်ႇဢွၵ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉ တီႈၽိတ်းမၼ်းၵေႃႈ မူၼ်ႉမႄးႁႂ်ႈထုၵ်ႇ၊ ဢၼ်ႁူင်ႈဢၼ်တူၵ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်းမႄးထႅမ်၊ ပပ်ႉမၼ်းၵေႃႈ ယႂ်ႇမႃးၼႃမႃးၼင်ႇၼၼ် ၽဝႃႉမႂ်းလုၵ်ႈၵေႃႈ လူဝ်ႇ လႆႈပဵၼ်မႃး ၵူၼ်းမႂ်ႇၸိူင်ႉၼင်ႇ ပပ်ႉၶိုၼ်းဢိတ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။

ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ပၢႆးမိူင်း ၽူႈဢွၼ်ႇႁူဝ်ပၢႆးမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တေလႆႈၵွၼ်းပႄႉလႆႈ ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလီ ꧦယူႇ။ ပဵၼ်မႃး လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေဢမ်ႇ လႆႈဢဝ် ၸႂ်ႁၢဝ်ႈၸႂ်ႁႅင်းသေႁဵတ်းႁွတ်းၵႂႃႇၼၼ်ႉ လမ်ႇလွင်ႈတႄႉ ꧦ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ တေလႆႈၸႂ်ယၢဝ်းဢိူဝ်ႈ။ တေလႆႈမီးၸႂ်ယႂ်ႇ ၸႂ်ယၢဝ်း ငိၼ်းထွမ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းယွႆႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးလွၼ်ႉၵႅၼ်၊ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ႁူဝ်ႁၢင် ဢမ်ႇငၢမ်ႇၵၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇမၢတ်ႇတိူဝ်ႉၸဵပ်းၸႂ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈမေႃထဵင်ပႅတ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းပဝ်ႇၽၢင်း ဢၼ်ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈမႃးၼၼ်ႉယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ၸွမ်းဢဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉၼႆၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်တေယိုၼ်ႁပ်ႉၵႂႃႇ ၼၵ်း ꧦၸူမ် ꧦၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈ မေႃ လၢတ်ႈသေ ႁပ်ႉဢဝ်ၵႂႃႇယူႇ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈတႄႉ ဢမ်ႇပႅတ်ႉဢမ်ႇလႅၼ်သေ တေလႆႈ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ မေႃသိူင်ႇသိမ်း လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ တေလႆႈတူၺ်းႁၼ်ၼႃႈပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပေႃးပွင်ႇ ၽႅဝ်ႁၼ်ထိုင် ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ႁိုဝ်ဝႆႉၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇလၢမ်းႁူႉလႆႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးဢိၼ်ႇတေ!ႇတူဝ် ၼိမ်လီသေ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (29) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝရီႇ 13 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

လၢႆးလီ တႃႇမေႃၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈ ပေႃးမႂ်းလုၵ်ႈ ၶႂ်ႈမေႃၵႂၢမ်းၵျႃႇမၢၼ်ႇလီ ꧦၸိုင် ၵူၼ်းယူႇၸွမ်း မႂ်းၼၼ်ႉ ႁွင်ႉဢဝ်ၵူၼ်းၵျႃႇမၢၼ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းတၢင်ႇမဵဝ်း (ဢၼ်မေႃၵႂၢမ်းၵျႃႇမၢၼ်ႇမဵဝ်းလဵဝ်)ၼၼ်ႉ ယူႇၸွမ်းမႂ်းတႃႉ။ လၢႆး ၼႆႉပဵၼ် ၶူးလၢႆးလီသေပိူၼ်ႈ တႃႇတေၸဵဝ်းမေႃ ၵႂၢမ်းၵျႃႇမၢၼ်ႇ ယဝ်ႈ။

လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၵူၼ်းယူႇႁူမ်ႈ ၵူၼ်းယူႇႁူမ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇတီႈလႂ်သေဢမ်ႇ ဝႃႈ သင်ႁွင်ႉၵႂႃႇၸွမ်း ၵူႈတီႈၼႆၸိုင် ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ တီႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇလီႁွင်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉတႄႉ လီႁွင်ႉၵႂႃႇၸွမ်းယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်လူဝ်ႇလႆႈ လူႁၼ်လုမ်းလႃးႁဝ်း။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (30) ၽၢတ်ႉ၊ လိူၼ်ၾႅပ်ႉဝ!ီႇ 16 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

ဢၼ်ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၵႃႈၶၼ် ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်သေ လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇ မီးဢၼ်လႂ်။ ၵွပ်ႈၼႆ ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇ ၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇ။

ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈ လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း ၼႂ်းႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လီသိူဝ်း ၸႂ်တႄႉ ꧦ။ ပီႇတီႉဢၼ်ပဵၼ်တီႈၼႂ်း ႁူင်းတူၺ်းလိၵ်ႈၼႆႉ ဢဝ်ဢီႈ သင်လႅၵ်ႈၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇလႆႈ။

ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉၺၢၼ်ႇ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ လႆႈၽုၵ်ႇဝႆႉ တူၼ်ႈမႆႉၺၢၼ်ႇတၢင်း ႁူႉပေႃးၼႆၸိုင် ထိုင်တီႈ ၵေႃႉယႂ်ႇမႃး တေလႆႈယူႇသဝ်း ၵတ်းယဵၼ် တႂ်ႈႁူမ်ႈၽူၺ်းမၼ်းယဝ်ႈ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈၽုၵ်ႇ တူၼ်ႈမႆႉၺၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢိတ်းဢီႈယူႇသေတႃႉ ၽွၼ်းလီမၼ်းတႄႉ ယႂ်ႇ ၼမ်တႄႉ ꧦ။ မိူဝ်ႈပေႃႈပေႃႈ တိုၵ်ႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ လွင်ႈၵျေႃႇလူၼ်ႉပူၼ်ႉလိူဝ် လႂ် မီးမႃးယူႇဢိတ်းဢီႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈလႆႈ ၵျေႃႇ လူၼ်ႉပူၼ်ႉလိူဝ်ၼၼ်ႉသေ ပေႃႈပေႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၼႅင်ၸႂ်ၶိုၼ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ လွင်ႈၵျေႃႇသိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၸွမ်း ပၢၼ်လႂ် ပၢၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ႁူႉတၵႃႈ ၶႂ်ႈ ၵျေႃႇယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽွင်းမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၼုမ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈ ယူႇသဝ်း ၵျေႃႇမူၼ်ႈသိူဝ်းၸႂ်ယူႇ။ သင်ဝႃႈ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၵျေႃႇသိူဝ်းမႃးသေ ထိုင်တီႈ ယႂ်ႇမႃး ၸင်ႇတေမႃးထၢင်ႇယႂ်ႇ လွင်ႈၵျေႃႇသိူဝ်းၼႆၸိုင် ဢမ်ႇယၢပ်ႇ ယဝ်ႉႁိုဝ်။ ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပႆႇႁူႉ၊ ပႆႇယၢမ်ႈ ထူပ်းၼၼ်ႉ ႁူႉတၵႃႈ မေႃထၢင်ႇယႂ်ႇ မေႃထၢင်ႇၶိုၵ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃႈပေႃႈတႄႉ မိူဝ်ႈလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈၵျေႃႇမႃးယဝ်ႉလႄႈ ၵႃႈၶၼ် တၢင်းၵျေႃႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃႈပေႃႈႁူႉယဝ်ႉယဝ်ႈလူး။ ၵွပ်ႈ ၼႆ လွင်ႈၵျေႃႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃႈပေႃႈ ဢမ်ႇၼပ်ႉသွၼ်ႇယဝ်ႈ။ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်လႆႈမူတ်းသဵင်ႈၵႂႃႇၸွမ်း ၼႃႈၵၢၼ်ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉ လူင်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပေႃႈပေႃႈ ဢမ်ႇၼႅင်ၸႂ်ၶိုၼ်း။ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢၼ် ယူႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈသေ တူၺ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်တေလွမ်ထၢင်ႇဝႃႈ လႆႈႁၢပ်ႇၼႃႈၵၢၼ်ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉလူင်ၼင်ႇၼႆ လႅပ်ႈတေၵျေႃႇၼႃႇ ၼႆသေ တေလွမ်ၸႂ်မီးဝႆႉယူႇ။ တီႈတႄႉမၼ်း ပေႃးႁူႉတိုၼ်းသၽႃႇဝႃႉ ၼႃႈၵၢၼ်ၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေႁူႉႁၼ် ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈမၼ်းယဝ်ႈ။ ပေႃႈပေႃႈတႄႉ ၼႂ်းၵႄႈလွင်ႈၵျေႃႇမူၼ်ႈလႄႈသင် ၼႂ်းၵႄႈၵၢၼ် ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉၼၼ်ႉလႄႈသင် ယၢမ်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇၼႃႈၽၢႆႇလင်ယဝ်ႉ လႄႈ ၽၢႆႇၼႃႈၶဵင်ႇၸၢတ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽႆးမၢပ်ႈႁိူဝ်ႈ ၽိူဝ်ႈတႃသေ တႃႉ ၽၢႆႇလင်ၶဵင်ႇၸၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ၸိူၵ်ႈဝႃႇ၊ ၽႃႈၵင်ႈဝႃႇ၊ မၢၵ်ႇ လေႃႉၸိူၵ်ႈဝႃႇ သုၵ်ႉသၢၵ်ႉလူင်ဝႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ လႆႈလိုဝ်ႈ ၵၢၼ်ၵႂႃႇသေတႃႉ ပေႃႈပေႃႈ ဢမ်ႇၼႅင်ၸႂ်သေဢမ်ႇၵႃး ယင်းၵွႆပဵၼ် ၸႂ်ပီႇတီႉႁူမ်ၸူမ်းလူးၵွၼ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ပေႃႈလႆႈၼႅင်ၸႂ်ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ မီးဝႆႉလွင်ႈၼိုင်ႈ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၼုမ်ႇ၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉမီးၶၢဝ်း ယၢမ်းသေ ပေႃႈပေႃႈ ၵုမ်ႇၶၢၼ်ႉဢိူၼ် ယူႇၵႂႃႇပႅတ်ႈလွၵ်ႇပႅတ်ႈလၢႆ ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ဢၼ်ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ် တၢင်းယူပ်ႈယွမ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃဝူၼ်ႉၵႂၢင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶၢဝ်း ယၢမ်းၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇပႅတ်ႈလွၵ်ႇပႅတ်ႈလၢႆၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉသတီႉယူႇ။ ၶၢဝ်းယၢမ်း ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၵူၺ်း ဝႃႈၼႆသေတႃႉ ပေႃးမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႆၸိုင် ၵႃႈၶၼ်မၼ်းယႂ်ႇတႄႉ ꧦ။ သင်ဢမ်ႇမေႃ ၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ ပွႆႇၽႃႈသုမ်းပႅတ်ႈလၢႆ ꧦၼႆၸိုင် ဝၢႆးၼႆႉ ႁႃဢၼ်တႅၼ်း တၢင်မၼ်း ဢမ်ႇလႆႈယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၶၢဝ်းယၢမ်းဢွၼ်ႇ ၼိုင်ႈၵႅပ်ႉ ၼိုင်ႈၵမ်းၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၵႃႈၶၼ် ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းၵူႈၶၢဝ်းယဝ်ႈ။ တၢင်းၵျေႃႇဢၼ်မေႃၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းသေ ၵျေႃႇၼၼ်ႉ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသေ ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်းသေ ၵျေႃႇၼၼ်ႉယူႇ။ လွင်ႈၵျေႃႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းပၼ် ႁႂ်ႈ ႁဝ်း မေႃယူႇသဝ်း ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉဢိူဝ်ႈ။ မၼ်းသွၼ် ပၼ်ႁဝ်း လွင်ႈၵူၼ်းသေ ၼႄပၼ်ထၢတ်ႈၸႂ်ၵူၼ်းႁဝ်းယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်း တႃႇတေၵျေႃႇသေ လွင်ႈၵျေႃႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂႃႇတႃႉ။ ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉၼႆႉ တမ်ႈတီႈ တၢင်းၵျေႃႇသိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈ သင်၊ တမ်ႈတီႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၶဝ်ဢမ်ႇမေႃဝႆႉ ၼၵ်းၼႃ။ ၼမ်ႉဝၢၼ်တၢင်းၵျေႃႇၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမေႃၸိမ်း ၼႃႈၵၢၼ် ၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်မေႃႁဵတ်း။ ၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းပႃးဝႃႇသၼႃႇ လွင်ႈၵျေႃႇဝႃႈၼႆသေတႃႉ တီႈတႄႉမၼ်း ၶဝ်ၵူၺ်းၽႅဝ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႄႈ ၵၢင် ၵူၼ်းၵျေႃႇမူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၵႅပ်ႉၵူၺ်း။ မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ဝႃႈၼႆသေ တႃႉ တီႈတႄႉမၼ်း ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်သင်။ ပေႃးႁဵတ်းၵၢၼ်ၼႆၸိုင် ၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေလႆႈ မီးယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉၼႅၼ်ႈ ꧦၼႃ ꧦသေ ႁဵတ်းၵႂႃႇယဝ်ႈ။ ယႃႇပေႁဵတ်း လုပ်ႈလၢပ်ႈၵႂႃႇ ၼိူဝ်ၽိဝ်မၼ်းၵူၺ်း။ ႁဵတ်းၵႂႃႇ တႅတ်ႈ ꧦၼႅတ်ႈ ꧦလႄႈ။ ၼႃႈၵၢၼ်လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈႁွတ်ႈထိုင် ပိုၼ်ႉထၢၼ် မၼ်းတႃႉ။ လွင်ႈႁဵတ်း ဢမ်ႇၶွပ်ႇဢမ်ႇၵၢင်၊ လွင်ႈႁူႉႁၼ် ဢမ်ႇၶွပ်ႇဢမ်ႇ ၵၢင်ၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈႁၢႆႉႁၢင်ႈၸႃႉသေ ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းသင်သေဢိတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉသင်သေဢိတ်းၼၼ်ႉၵွၼ်ႇယဝ်ႈ။

သင်မေႃဢဝ် ယူႇသဝ်းတီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ သင်မေႃဢဝ်ၼႆၸိုင် ပိင်ႇၺႃႇ တၢင်းမေႃၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈၵူႈတီႈယူႇ။ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈဢဝ်လႆႈ ပိင်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇ မီးသေတီႈ။ ၽႂ်ၽူႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ မၼ်းတိုၼ်းမီးတၢင်းႁူႉဝႆႉ သေဢၼ် ꧦယူႇ။ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမေႃၼၼ်ႉ ၽႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တိုၼ်းၶႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈၵႂႃႇထၢမ် ဢၼ်ႁဝ်းၶႂ်ႈႁူႉ တမ်ႈတီႈပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈ မေႃဝႆႉသဵင်၊ လူဝ်ႇလႆႈမေႃလၢတ်ႈၸႃ တေႃႇပိူၼ်ႈယူႇ။ ဝၢႆးထၢမ် ၵႂႃႇယဝ်ႉၵေႃႈ ယႃႇပေလိုမ်းၶွပ်ႈၸႂ်ပိူၼ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ႁဝ်းၵႂႃႇ ထၢမ်ပိူၼ်ႈလႄႈ ၵူဝ်လႆႈပဵၼ်တၢင်းယႃႉၵဝ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမေႃ လၢတ်ႈဝႃႈ “ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶေႃႈထၢမ်ၶႃႈႁဝ်းလႄႈ ယူဝ်ၶႄးပဵၼ် တၢင်း ယႃႉၵဝ်းၵႂႃႇၶႃႈယူဝ်ႉၼေႃ...၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ထၢမ်ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁူႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈမႃးထၢမ် တီႈ.........ၼင်ႇၼႆဢေႃႈ” ၼႆယူႇ။

လွင်ႈယုမ်ႇယမ် ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်သေတႃႉ ယႃႇပေၵႂႃႇထၢင်ႇလဵၵ်ႉ ယႃႇပေၵႂႃႇ ၵိူမ်ႈလိူမ်ႈ ပၢႆးယုမ်ႇ ယမ်ပိူၼ်ႈ။ ၽႃႇသႃႇဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်တိုၼ်း ယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ၽႃႇသႃႇၶဝ် ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼႆလွၼ်ႉ ꧦယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (31) ၽၢတ်ႉ၊ လိူၼ်ၾႅပ်ႉဝရီႇ 10 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

ၽၢႆႇလင်လီ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းဢၼ်မျၢတ်ႈတွၼ်းၵေး လႄႈ တၢင်းၵတ်ႉ ၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉ ၵႆႉၸၢင်ႈမီးဝႆႉ ဢၼ်ဢမ်ႇလီယူႇ။ လွင်ႈမျၢတ်ႈတွၼ်း လွင်ႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼႆႉ ပေႃးမၼ်းလူၼ်ႉလိူဝ်ပူၼ်ႉၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈ တူၵ်းၸူမ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းဢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

သင်ပူၼ်ႉလိူဝ် ပေႃးႁႅင်ႉ မိုဝ်းမဝ်ၵႆႉယိုၼ်ႈမႅင်ႇပိူၼ်ႈ ၼမ်ၼႃႇၽႅဝ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ် မိုဝ်းႁူဝ်ႈယူႇ။ ပေႃးႁႅင်ႉ ပႅင်းၵိၼ်ပႅင်းၸၢႆႇၼႃႇၽႅဝ်ၵေႃႈ တေပဵၼ် ၵူၼ်း ထီႇၼဵဝ်ၵႂႃႇယူႇ။ ပေႃးႁႅင်ႉ ႁတ်းႁၢၼ်ပူၼ်ႉၼႃႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ် ႁၢႆႉမိူၵ်ႈၵႂႃႇယူႇ။ ပေႃးႁႅင်ႉ ဝႆႉသတိလိူဝ်ႁႅင်းၼႃႇၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ် ၸႂ်ၵူဝ်ၵႂႃႇယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းၵႂႃႇ ႁႂ်ႈမၼ်း တိုၵ်ႉသၢင်ႇ ထုၵ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။

ယၢပ်ႇ တႃႇတေဝႄႈ လွင်ႈဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ မၼ်းယၢပ်ႇသေ ဢၼ် ႁဵတ်းၵၢၼ်လီတႃႇသေႇၼၼ်ႉယူႇ။ မေႃယဝ်ႉ လူဝ်ႇမေႃထႅင်ႈ ပိင်ႇၺႃႇၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇဢဝ်ၺၢၼ်ႇ လူပ်းၸွမ်မၼ်းဝႆႉၼႆၸိုင် ၸၢင်ႈၽိတ်းယူႇ။ ၸၢင်ႈပဵၼ် ႁူဝ်ၸႂ်ၽႅၼ်သုင်ၵႂႃႇသေ တေပဵၼ် တီႈပိူၼ်ႈ ပိူၼ်းၵၢင်းလၢတ်ႈၶႃႉလၢတ်ႈၶၢႆ ၵွပ်ႈၸႂ်ၽႅၼ်သုင်မၼ်း ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၼ်းမီးပိင်ႇၺႃႇမၢင်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ၸႂ်မၢၼ်ႇမႃႇၼႃႉ ယွၼ်ႉ လူၺ်ႈ ပိင်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃၶဝ်သေ ၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်လၢတ်ႈသင်ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈၸႂ်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈတင်းပိုၵ်းၼႆသေ တဵၵ်းၸႂ်ႉပိူၼ်ႈ ႁဵတ်းၸွမ်း ၼင်ႇ ၶေႃႈတႅပ်းတတ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼမ်ႉတွၼ်းမၼ်းတႄႉ ၵူၼ်းမိူင်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ လႆႈၶၢမ်ႇတၢင်းလူလၢႆၼႆၸိုင် မေႃၸဵပ်းၸႂ်မႃးယဝ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တဵၵ်းတဵင်လႄႈ ၶၢၼ်ႉၶၢမ်ႇမႃးယဝ်ႈ။ လုၵ်ႉတီႈၼႆႈသေ လွင်ႈသၢၼ် ၶတ်း လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ မေႃပိင်ႇၺႃႇတၢင်းမေႃ ၼမ်တၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈ တေႃႈလူဝ်ႇလႆႈ ဝႆႉတူဝ် ၵူမ်ႈၵွမ်းၼွမ်းတမ်ႇယူႇ။

လွင်ႈသပ်းလႅင်း ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၼိုင်ႈဢၼ် မိူဝ်ႈသပ်းလႅင်းၼႄပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈၼႄတၢင်းမၼ်း ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပေႃး ပွင်ႇၸႂ်ယူႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၶတ်းၸႂ် လၢတ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပွင်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႆႉၸႂ် မိူၼ်ၼင်ႇသပ်းလႅပ်းပၼ် တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈပွင်ႇၸႂ် ၼၼ်ႉယူႇ။

ပေႃးၵႂႃႇၽႅဝ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ တေႃႈ လၢတ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်တႃႉ။ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေၵႂႃႇႁဵတ်း ႁၢင်ႈမေႃပူၼ်ႉပိူၼ်ႈလႃး ꧦ။ ၼႃႇ!ီႇယၢမ်းမွင်း ဢၼ်သႂ်ႇထွင်းဝႆႉ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႉလဵဝ်တူၺ်းၵူၺ်းလႄႈ ယႃႇ ပေဢဝ်ဢွၵ်ႇသမ်ႇမႅၼ်ၼႄ ၽၢႆႇၼႃႈပိူၼ်ႈ။ တၢင်းမေႃ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈတေလႆႈသိမ်းပႅင်းဝႆႉ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼႃႇ!ီႇယၢမ်း မွင်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးပိူၼ်ႈဢမ်ႇထၢမ် ယႃႇပေလၢတ်ႈ။ ပေႃးပိူၼ်ႈ ထၢမ် ၸင်ႇၵွႆႈလၢတ်ႈတႃႉ။ ပေႃးထိုင် ၼႃႇ!ီႇမၼ်းတဵမ်မႃး ၼႃႇရီႇၼႆႉ တွႆႇယူႇၵူႈၶိင်ႇၵူႈၶၢဝ်းၼၼ်ႉ ယႃႇပေႁဵတ်း။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (32) ၽၢတ်ႉ၊ လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 9 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ မေႃလၢတ်ႈမေႃၸႃၼၼ်ႉ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၸႂ်ပိူၼ်ႈ ၼူပ်ႈၼွမ်းၵွမ်းၸူးႁဝ်းသေ မၼ်းပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းလူင် တႃႇတေၸွႆႈထႅမ်ႁဝ်းယဝ်ႈ။ ၼၢင်းယိင်းၼႆႉ ၵွပ်ႈသင် လီႁၵ်ႉၶဝ်ပေႃးၼႆၸိုင် ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶဝ်ၼၢင်း မီးတၢင်းယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၢႆးဢၼ်လီႁၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်မီး လွင်ႈတၢင်းယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽူႈမီး ပိုၼ်ႉႁူႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈဝႃႈ “သျေႇၽူဝ်း”ၼၼ်ႉ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈ ဝႃႈ “လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈလီ တႃႇတေဢွင်ႇပႄႉပိူၼ်ႈ” ၼႆယဝ်ႈ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးတၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လႅၼ်ႇၽၢႆတၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈလၢႆး သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼႆၸိုင် တၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပႅတ်ႈလၢႆၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ သင်ဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၵ်ႉႁူမ် ၸူမ်းၽႂ် မႂ်ႇသႂ်ၼိူဝ်ႁဝ်းၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈမီး တၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇသေ ဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမီးယူႇ။

လွင်ႈၼႄႁၢင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇႁၢၼ်ႉၸႂ်၊ လွင်ႈလၢတ်ႈ ဢမ်ႇသၢင်းၵိၼ်ပိူၼ်ႈ၊ လွင်ႈၼုင်ႈမႆ ၽူတ်ႇယူတ်ႇၽၢတ်ႇယၢတ်ႇ၊ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၵေႃႈ ဢမ်ႇမေႃၼပ်ႉယမ်သေထွမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၸၢင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႁဝ်းယူႇ။ သင်ဝႃႈ ပိူၼ်ႈတၢင်ႇၵေႃႉ ႁဵတ်းၼႆတေႃႇႁဝ်းၼႆၸိုင် ႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈတေဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သင်ဝႃႈ ပိူၼ်ႈမီးလွင်ႈ ၼပ်ႉယမ် မိုတ်ႈၵိုဝ်း ၵပ်းသိုပ်ႇႁဝ်းၼႆ ႁဝ်းၵေႃႈ တေႃႈတေၶိုၼ်းမီး လွင်ႈ ၼပ်ႉယမ် မိုတ်ႈၵိုဝ်းၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇယူႇ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မဵဝ်းမၼ်းမီးၼမ်တႄႉ ꧦ၊ တႃႇတေလၢတ်ႈၵၼ် ႁႂ်ႈပေႃးၸွတ်ႇၸေးၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈ လၢတ်ႈသေတႃႉ ၵူၼ်းႁဝ်းႁူႉပွင်ႇႁင်းၽႂ်မၼ်းယူႇ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼႆႉ ပဵၼ်ယၢင်ႈတိၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶိုပ်ႈ ၼႃႈယၢင်ႈၼိုင်ႈ။

ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽႂ်မၼ်း လွင်ႈဢၼ်သြႃႇလႄႈပေႃႈမႄႈ သွၼ်ပၼ်တပႄးၼၼ်ႉ မိူၼ် ၼင်ႇတမ်းဝၢင်းပၼ် မၢၵ်ႇဢုတ်ႇပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်းသေ တႃႇတေ သိုပ်ႇၵေႃႇဢုတ်ႇၶိုၼ်ႈၵႂႃႇ ႁႂ်ႈပဵၼ်ႁိူၼ်းဢုတ်ႇလူင်ၼၼ်ႉ ပုၼ်ႈ ၽွၼ်းမၼ်း မီးတီႈၵေႃႉပဵၼ်တပႄးယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (33) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ဢေႇပိူဝ်ႇ 1 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

သၽႃႇဝႃႉလႄႈ တူဝ်ၵူၼ်း တူဝ်ၶၼ်ႇထႃႇၵူၼ်းႁဝ်း မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉၼုမ်ႇၼၼ်ႉ တိုၼ်းထမ်း သၽႃႇဝႃႉ ၸွႆႈထႅမ်တူၺ်းထိုင်ပၼ်ဝႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ႁဝ်း ပူၼ်ႉပႅၼ်သၽႃႇဝႃႉသေ ၵႂႃႇၵိၼ်ပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်၊ ၵႂႃႇသၢၼ် ၶတ်းသၽႃႇဝႃႉၸိုင် တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ပၢႆးယူႇလီ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ မိူဝ်ႈၵိၼ်တၢင်းၵိၼ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉၵႂႃႇလိူၵ်ႈလိူၵ်ႈၵိၼ် ဢၼ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇလိူတ်ႈလူမ်းႁဝ်း၊ ပေႃးဝၢႆးၵိၼ်ယဝ်ႉ သမ်ႉၶိုၼ်းၵႂႃႇႁႃ ၵိၼ်ယႃႈယႃမၼ်းၼႆတႄႉ သၽႃႇဝႃႉတိုၼ်းထမ်းၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇ ပႂ်ႉပႃးႁဝ်းလႃး ꧦ။

သင်လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈၵႂႃႇႁႃလဵပ်ႈႁဵၼ်းသင်သေ ၵေႃႉဢၼ် ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉ ပၢၵ်ႇၵေႃႉႁဵင်ၵေႃႉ ၸၢင်ႈမီးၼိုင်ႈၵေႃႉယူႇ။ ၵူၺ်း ၵႃႈ ၵူၼ်းၸိူင်ႉၼၼ် သင်ဝႃႈ ၶဝ်လႆႈၶိုၼ်ႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸိုင် ၶႅၼ်း တေၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလိူဝ်သေၼၼ်ႉ ပၢၵ်ႇပုၼ်ႈႁဵင်ပုၼ်ႈယူႇ။

ၼမ်ႉယႃႈၵူၼ်း ဢၼ်ႁၢင်ႈၶိူင်ႈပၼ် ၽဝႃႉပၢၼ်ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ႁဵၼ်းဢဝ်တၢင်းမေႃပိင်ႇၺႃႇလႄႈ ႁိမ်းႁွမ်းႁဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢႃႇယုတိုၵ်ႉလႆႈ သိပ်းႁႃႈလႄႈ သၢဝ်းၼိုင်ႈၼႂ်းဝူင်ႈ ၵၢင်ၼႆႉ လႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းသင်မႃး လႆႈယူႇသဝ်းၸွမ်း ႁိမ်းႁွမ်းၸိူင်ႉ ႁိုဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉ ꧦ။

လွင်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း မိူဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ပေႃးလၢတ်ႈဢမ်ႇပီႇ၊ ဢမ်ႇၶၢတ်ႇၶေႃႈ ၼႆ ႁၢင်ႈႁၢႆႉတႄႉ ꧦ။ ၵွပ်ႈၼႆ လူဝ်ႇလႆႈ ၶတ်းၸႂ် လၢတ်ႈပီႇ ꧦ၊ တႅၵ်ႇ ꧦ၊ လႅင်း ꧦသေ လူဝ်ႇလႆႈမေႃလၢတ်ႈ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈပေႃးထုၵ်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ ယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းမၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ၶဝ်လၢတ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမီးၵႃႈၶၼ်တႄႉ ꧦ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ၵူၺ်းလၢတ်ႈၵႂႃႇ ၸလိူဝ်ႈ ၸလႃႈၵူၺ်းလႄႈ ဢၼ်ၶဝ်ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်မႃး။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (34) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်မေႇ 1 ဝၼ်း၊ ပီ 1784။

သုင်လႄႈတႅမ်ႇ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ် ထၢၼ်ႈပၢႆးပိင်ႇၺႃႇတူၵ်းတႅမ်ႇၼၼ်ႉ ၶဝ် ဢမ်ႇၶၢမ်ႇလႆႈတၢမ်ႇ ဢူဢၢႆသၢႆငဝ်းၵူၼ်းတႄႉၵူၼ်းဝႃႈ။ ပေႃးၵႂႃႇၺႃး ၵူၼ်းယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၵူၼ်းတႄႉၵူၼ်းဝႃႈၸိုင် မိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇ ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵႂင်ပူၵႂင်ပႃ တေႁဵတ်းႁိုဝ် ႁႃငိူၼ်ႈၵႂၢမ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇလႆႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်ၼၼ်ယဝ်ႈ။

သုင်လႄႈသုင် ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မီး သေ!ႇၵုင်ႇၵုၼ်းမုၼ်ငဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵႂႃႇ ထူပ်းၺႃး ၵူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်သေၵေႃႈယႃႇ ၶဝ်တိုၼ်းမေႃၵပ်းသိုပ်ႇ တိတ်းတေႃႇပိူၼ်ႈ၊ မေႃၼပ်ႉယမ်ပိူၼ်ႈသေ လွင်ႈလၢတ်ႈၸႃၵေႃႈ တႃႇတေၶမ်ဢိုတ်းၶမ်ဢၢတ်းၼၼ်ႉဢမ်ႇမီး။

မိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇ ၵူၼ်းဢၼ်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသေၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼပ်ႉယမ် လၢတ်ႈတေႃႇၵႂႃႇ လူမ်ၸႂ် လူမ်ၶေႃးၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် လၢတ်ႈတေႃႇၸဝ်ႈၶုၼ် ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၵူဝ်ႁႄ။ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇ ၼၢင်းယိင်းၸၼ်ႉသုင်ၶဝ်ၸမ်ႉ တေလႆႈ လၢတ်ႈတေႃႇ မိုတ်ႈ ꧦၵိုဝ်း ꧦ ၸူမ်း ꧦသိူဝ်း ꧦသေ တေလႆႈၵိုၵ်းပႃး လွင်ႈ ၼပ်ႉယမ်ယူႇ။ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇ ၵေႃႉဢၼ်ႁူဝ်မႃႇပဵင်းၵၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ လွင်ႈ ၼႂ်းၸႂ် ဢမ်ႇယုမ်ႇၵၼ် လွင်ႈဝႆႉဝၢင်းတူဝ် ဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေပၼ်ပဵၼ်။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (35) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၵျႃၼ်ႇ 21 ဝၼ်း၊ ပီ 1784။

လွင်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း လႆႈႁူႉငိၼ်းဝႃ မႂ်းလုၵ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း သဵင်ဢွၵ်ႇမၼ်းဢမ်ႇလီ ၼႆလႄႈ ပေႃႈပေႃႈ ၸႂ်ဢမ်ႇလီၸွမ်းတႄႉ ꧦ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈ မႂ်းလုၵ်ႈ ဢမ်ႇမူၼ်ႉမႄးသေ တေသိုပ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆယူႇတိၵ်း ꧦၸိုင် တေပဵၼ်တၢင်းယၢမ်ႈၵႂႃႇတႄႉယူႇ။ ပေႃးႁဵတ်းၼႆ လၢတ်ႈၵႂႃႇထႅင်ႈ သွင်ပီၸိုင် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပၢင်ၵူၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉ မႂ်းလုၵ်ႈ တေလႆႈ တၢင်းဢၢႆယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ၽႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇဢဝ်မႂ်းသႂ်ႇၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ၵူၼ်း၊ ၽႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းဢၼ် မႂ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ တီႈလႂ်တေလႆႈဝႆႉသဵင်ႁႅင်း၊ တီႈလႂ် တေလႆႈဝႆႉသဵင်လွႆးၼႆ လူဝ်ႇလႆႈႁူႉဝႆႉလဵပ်ႈႁဵၼ်းဝႆႉယူႇ။ “သီႇၸႃႇ ရူဝ်ႇ”ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႅမ်ႉၼႆႉ လွင်ႈဝႆႉဝၢင်း ႁၢင်ႈၽၢင်တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ လမ်ႇလွင်ႈတႄႉ ꧦၼႆယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းလၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းၶႅမ်ႉၼႆႉ တူဝ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇလႆႈပီးၼႃႇၽႅဝ်၊ တေဢမ်ႇလႆ ပဵၼ်ၵူၼ်းယၢဝ်းၼႃႇပူၼ်ႉ။

ၸဵမ်ယိင်းၸဵမ်ၸၢႆး ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇတႅပ်းတတ်းၸွမ်း ဢွၵ်းဢေႃပၢႆးဝူၼ်ႉသေ ၵႆႉလေႇၵႂႃႇတႅပ်းတတ်းၸွမ်းၸႂ် ၵၢင်ၸႂ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ႁဝ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၵႂႃႇလၢတ်ႈလေႃႇတုမ်ႉမႅၼ်ႈၺႃး မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၶဝ် ႁႂ်ႈႁၢၼ်ႉ ၸႂ်ၼႆၸိုင် ၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢွင်ႇပူၼ်ႉၶိုင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႈၼႆ တွင်းဝႆႉတႃႉ။ ၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉ တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ၼၼ်ႉ မၼ်းဢိင် ၼိူဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်မၼ်းလၢတ်ႈပၼ်ပိူၼ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ သင်ဝႃႈ ပိူၼ်ႈလႆႈၸႂ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းမၼ်း ၵမ်းလၢတ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉၼႆၸိုင် တေမၵ်းမၢႆဝႃႈ မၼ်းၼႆႉၵတ်ႉ ၶႅၼ်ႇတႄႉၼႆၵမ်းလဵဝ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းၶႂ်ႈမီး ၸင်ႇတေမီးဢိူဝ်ႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်လၢတ်ႈ ၽၢႆႇၼႃႈပိူၼ်ႈ ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ သမ်ႉၵုမ်ႇၵႂင်ပူၵႂင်ပႃ ႁႃတီႈဝၵ်ႉတီႈတၢဝ်းသင် ဢမ်ႇ လႆႈ ပေႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ မၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတၢၼ်ႇလႂ် ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေႃႈတေဢမ်ႇထၢင်ႇၶိုၵ်ႉမၼ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈၼႆႉ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမေႃလၢတ်ႈ ႁႂ်ႈၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လဝ်းလီ၊ လီထွမ်ႇသေ ၸၼ်လႆႈ ၼမ်ႉၸႂ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ပိူင်ၶိုၵ်ႉလူင်မၼ်းတႄႉ ꧦ။ ၵူၼ်းၸၢတ်ႈသႅင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ မၢင်ၵေႃႉၼႆႉ သဵင်ဢမ်ႇဝၢၼ် သေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၶဝ်မီးတၢင်းမေႃ တႃႇတေလၢတ်ႈၵႂၢမ်း မေႃၸၼ်ၸႂ်ပိူၼ်ႈလႄႈ ပိူၼ်ႈၵေႃႈ ႁပ်ႉၶၢမ်ႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်လၢတ်ႈဢွၵ်ႇသူပ်းမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ် ပၢႆးဝူၼ်ႉၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလၢတ်ႈ ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၼႆၸိုင် လၢတ်ႈသုမ်းလူမ်းလၢႆ ꧦ ၵူၺ်း။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတၢၼ်ႇႁိုဝ် ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ တူၺ်းဢဝ်ၶေႃႈလၢတ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ တႅပ်းတတ်းၵေႃႈ တေႃႈတေလႆႈယူႇ။ တႃႇတေၽိုၵ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ပပ်ႉဢၼ်ၼိုင်ႈသေ လူၼႄ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈထွမ်ႇတႃႉ၊ သင်ဝႃႈ တီႈဢၼ်ထုၵ်ႇလီၵိုတ်းၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢမ်ႇၵိုတ်းၼႆ ႁႂ်ႈၵေႃႉထွမ်ႇၼၼ်ႉ ပၼ်သတိ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႉ။ တီႈလႂ်လီဝႆႉသဵင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶဝ်ထွမ်ႇသေ မႄးပၼ်တႃႉ။ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇမီးၽႂ်ထွမ်ႇၼႆၵေႃႈ တူၺ်းပပ်ႉသေ ၽိုၵ်းလူၵႂႃႇထႃႈ လွႆး ꧦတႃႉ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၵူႈၶေႃႈ ꧦ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပီႇ လီၼၼ်ႉ ၽိုၵ်းဝႃႈၵႂႃႇႁႂ်ႈပီႇ ႁႂ်ႈၸႅင်ႈတႃႉ။ ပေႃးႁဵတ်းၼႆၽိုၵ်းၵႂႃႇ ၸိုင် လွင်ႈဢၼ်ၵႂႃႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဝႆး ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေႁၢႆ ၵႂႃႇယူႇ။ တႃႇတေလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၽၢႆႇၼႃႈပိူၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်ၶိုၵ်ႉလူင် မၼ်း ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈၽိုၵ်းဝႆႉတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈ ယဵၼ်ႇငႄႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ဢေႃးၸႃႇၼၢင်းယိင်း လွင်ႈမေႃယူႇသဝ်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇလူင်တႄႉ ꧦ။ ၵူၼ်းၸၢႆး ၵေႃႉဢၼ်ယူႇသဝ်း ၽူတ်ႇယူတ်ႇၽၢတ်ႇယၢတ်ႇၼၼ်ႉ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉလႂ်ၵေႃႈ တေ ဢမ်ႇလႆႈၸႂ်မၼ်း။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (36) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 24 ဝၼ်း၊ ပီ 1784။

ၸႂ်ၵႅၵ်းသွင်ဢၼ် ၸႂ်ၵႅၵ်းမီးသွင်ဢၼ်။ ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈဝူၼ်ႉသင်။ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈၵိူမ်ႈလိူမ်ႈ ၶူဝ်လဵၼ်ႈ။ ၸႂ်သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်“ၸႂ်ၶၢၼ်ႉ”လႄႈ “ၸႂ် မဝ်မၢင်”ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ “ၸႂ်ၶၢၼ်ႉ”ၼႆႉ တႃႇတေလဵပ်ႈႁဵၼ်းတၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃ ႁႂ်ႈ ႁူႉလီ ꧦၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်း ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢမ်ႇယၢပ်ႇ။ ပေႃးထူပ်းတၢင်း ယၢပ်ႇမႃးၵေႃႈ ၵိုတ်းယိုတ်းႁူတ်းႁၢတ်းၵႂႃႇပႅတ်ႈသေ ဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ဢမ်ႇ ႁူႉမူတ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်သင်ၼႆသေ ႁၢၼ်ႉၸႂ်လူၺ်ႈ လွင်ႈႁူႉ ဢိတ်းဢွတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးထူပ်းတၢင်းတုၵ်ႉၶႃႉမႃးၵေႃႈ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈၵူဝ်လႄႈ ဢမ်ႇသိုပ်ႇႁဵတ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ တၢင်းႁူႉၸိူင်ႉႁိုဝ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁူႉတၵႃႈ တေလႆႈထူပ်းၺႃး တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဢိတ်း ꧦဢွတ်း ꧦယူႇ။ ၵူၼ်းမီးၸႂ်ၶၢၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈငၢႆႈ ꧦ ၼႆယူႇ။ ၵူၼ်းဢၼ်မီးတၢင်းၶတ်းၸႂ်ၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ၵၢၼ် ၼႆႉ ပေႃးႁဵတ်း မၼ်းတေပဵၼ်လႆႈယူႇ။ ဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉ မီးၵမ်ႉဢေႇၵူၺ်းၼႆယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းဢၼ်တၢင်းၶတ်းၸႂ်ဢေႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်လွင်ႈၶၢၼ်ႉ ၶဝ် ႁဵတ်းပဵၼ်လွင်ႈတၢင်းမၼ်းသေ ၵႂႃႇထူပ်းၺႃး တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢိတ်းဢွတ်းၵေႃႈ ၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ဢၼ်ၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ် လႆႈၼႆၵႂႃႇယူႇ။ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢၼ်ၶတ်းၸႂ်လိူဝ်ထႅင်ႈ ၼိုင်ႈၸူဝ်ႈမွင်းသေ ပူၼ်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းယၢပ်ႇ လူၼ်ႉပူၼ်ႉတီႈၼႅၼ်ႇၼႆယူႇ။ ၶဝ်ၵႂႃႇႁၼ်ထိုင် ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢၼ် ၶဝ် တႄႇထူပ်းမႃး ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉသေ ၶီႈယၢၼ်ႈ ပႅတ်ႈယူႇ။

ပေႃးႁဵတ်းႁိုဝ်ႁဵတ်း တေပဵၼ်မႃး၊ ပေႃးယူႇၽၢႆႇလႂ်တူၺ်း တေႁၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ ၶဝ်ဢမ်ႇဝူၼ်ႉသေ ၶဝ်ၵူၺ်းၵႂႃႇတွင်းဢဝ် မၵ်းလဵဝ်ၵူၺ်း။ တႃႇတေယူႇၵူႈၽၢႆႇၵူႈပႃႈသေ တူၺ်းၼၼ်ႉ ၶဝ် ဢမ်ႇဝူၼ်ႉ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶဝ်တိုၼ်း ဢမ်ႇႁဵတ်း ႁႂ်ႈမၼ်းယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ။

ၵွပ်ႈၼႆ ၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ဢၼ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထူပ်းၺႃး ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းယႃႇပေ ၸႂ်လူႉ။ တေလႆႈဝႆႉၸႂ်ၼိမ် ꧦ ဝႆႉၸႂ်ႁတ်း ꧦသေ တေႃႇသူႈၵႂႃႇယူႇ။ တေလႆႈၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈႁူႉထိုင်ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်းၵႂႃႇယူႇ။

ၵူၼ်းၸႂ်မဝ်မၢင်ၼၼ်ႉတႄႉ တိုၼ်းတေၵၢၼ်ၼမ်တႃႇသေႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇယဝ်ႉဢမ်ႇတူဝ်ႈ။ ၵူၼ်း ဝႆႉၸႂ်မဝ်မၢင်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်လူင်ၵေႃႈ ၼႂ်းၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ထၢင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ဢီႈၼႆသေ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ဢီႈၼၼ်ႉ သမ်ႉၵႆႉလေႇ သုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်းယဝ်ႈ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေမူတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်းလွင်ႈလႂ်?။ တေမူတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်း တၢင်းၶၢၼ်ႉႁႃႉ?။ တေမူတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်း ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ဢီႈႁႃႉ?။ ဢမ်ႇၼၼ် တေမူတ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၸွမ်း တၢင်းၶတ်းၸႂ် တႃႇ ႁႂ်ႈၽဝႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉႁႃႉ?။

လၢႆးလူလိၵ်ႈ မိူဝ်ႈလူလိၵ်ႈၼၼ်ႉ လိူၵ်ႈလူလိၵ်ႈဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ ဢၼ် ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းၼၼ်ႉတႃႉ။ ပေႃးလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၼႃႈၵၢၼ်ၼိုင်ႈလွင်ႈ ၸိုင် ၶတ်းၸႂ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႂ်ႈၽႅဝ်ထိုင် ပိုၼ်ႉထၢၼ်မၼ်းတႃႉ။ ယႃႇပေၵႂႃႇလုပ်ႈလိပ်ႈလုပ်ႈလၢပ်ႈသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်း။

မိူဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ပေႃးလၢတ်ႈတေႃႇ ဢူၺ်းၵေႃႉဢူၺ်းသေႈၵေႃႈ လိူၵ်ႈဢဝ် ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်မီးတၢင်းတိုဝ်းသေ လၢတ်ႈတႃႉ။ လၢတ်ႈႁႂ်ႈၵူၼ်း တင်းၼမ်ၶဝ်ႈၸႂ်တႃႉ။ လၢတ်ႈလွင်ႈပိုၼ်း၊ လွင်ႈလိၵ်ႈလၢႆး၊ လွင်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ လွင်ႈၽိင်ႈထုင်းၸိူဝ်းၼႆႉ မီးၼမ်ႉတွၼ်းသေ ဢၼ် လၢတ်ႈၶိူဝ်းဢပုမ်ႇ၊ ၶိူဝ်းၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းမႆ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယူႇ။

ၶေႃႈထၢမ် တႃႇတေထၢမ် ၶေႃႈထၢမ်တီႈပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေၵူဝ်ယႃႇ ပေဢၢႆသေပွၵ်ႈ။ ၶေႃႈထၢမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ် ၶေႃႈ ထၢမ် ဢၼ်မီးတၢင်းႁူႉၼမ်တၢင်းႁၼ်ၵႂၢင်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၶေႃႈထၢမ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမေႃသိူဝ်ႇပိုၼ်ႉၵႂၢမ်းသေ ထၢမ် ပိူၼ်ႈၼႆၸိုင် ၽႂ်ၵေႃႈ တေဢမ်ႇဝႃႈ ၶေႃႈထၢမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ လိူင်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈထၢမ်ၼၼ်ႉ ၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ လူဝ်ႇလႆႈယဵၼ်ႇငႄႈယူႇ။

ႁၢင်ႈၽၢင် “ၵူၼ်းဢၼ်လၵ်ႉဢဝ်မႃႉၼႂ်းၶွၵ်ႈ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ မၼ်းၵျႃႉလိူဝ်သေ ၵူၼ်းဢၼ်ငွၵ်ႈငိူၼ်ႉငွၵ်ႈငိူၼ်ႉ လွမ်တူၺ်း ၶွၵ်ႈ မႃႉၼၼ်ႉၼႆယူႇ” ၶေႃႈၵႂၢမ်းတီႈၼိူဝ်ၼႆႉ ဢၢပ်ႈလိူင်းဝႆႉသေတႃႉ ပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈတႄႉ ꧦ။ ၵူၼ်းဢၼ်လၵ်ႉမႃႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇႁၼ် ႁၢင်ႈၽၢင်မၼ်းလူး။ ၵူၼ်းဢၼ်တိုၵ်ႉငွၵ်ႈငိူၼ်ႉငွၵ်ႈငိူၼ်ႉယူႇ ၼၼ်ႉတႄႉ ပိူၼ်ႈႁၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်မၼ်း လွင်ႈဝႃႈ မၼ်းၶႂ်ႈလၵ်ႉမႃႉ ၼႆယဝ်ႈ။ တီႈၼႆႈ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈလူၺ်ႈ လွင်ႈႁၢင်ႈၽၢင် တူင်ႉၼိုင် ၼၼ်ႉၵႂႃႈ... မိူဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈႁၢင်ႈၽၢင်တူင်ႉၼိုင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉ ꧦ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေဝႆႉႁၢင်ႈၽၢင် ယုမ်ႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လၢတ်ႈႁႃႉ။ ဢမ်ႇၼၼ် တေဝႆႉႁၢင်ႈ ၽၢင် ၵိူမ်ႈလိူမ်ႈပိူၼ်ႈသေ လၢတ်ႈႁႃႉ။ ဢမ်ႇၼၼ် တေဝႆႉႁၢင်ႈၽၢင် ၶႂ်ႈၶူဝ်သေ လၢတ်ႈႁႃႉ။ လၢႆးဝႆႉႁၢင်ႈၽၢင်လၢတ်ႈၵႂၢမ်း မီးၵူႈပိူင် ꧦလႄႈ ၶၢဝ်းယၢမ်းလႂ် တီႈလႂ် တေလႆႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ႁၢင်ႈၽၢင် ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၼႆ လူဝ်ႇလႆႈႁူႉဝႆႉလီ ꧦယူႇ။ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇပိင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ ၶဝ်မေႃလၢတ်ႈၵႂႃႇ ယဵၼ်ႇ ꧦငႄႈ ꧦ ပႃးၸႂ်ပႃးၶေႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ၵႂႃႇသေတႃႉ ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇႁူဝ်ဢမ်ႇႁၢင်ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးမၼ်းမႃးဝႆႉ ၼႃႈ တႃၶဵင်ႈတိင်း ꧦ ဝႆႉသဵင်ၶႅင်လူင်သေ လၢတ်ႈၸႃပေႃးၼႆၸိုင် ပိူၼ်ႈ တေတူၵ်းၸႂ် လႂ်တိုၼ်ႇၵႂႃႇယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (37) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊လိူၼ်သႅပ်ႉတိမ်ႇပိူဝ်ႇ 5 ဝၼ်း၊ ပီ 1784။

မိူဝ်ႈၽိုၵ်းၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇမေႃၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပိူၼ်ႈလီ ꧦၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းတေတူၵ်းသုမ်းဝႆႉ ၽၢႆႇၼိုင်ႈပႃႈၼိုင်ႈယူႇ။ လိူဝ်သေ ၼႆႉဢမ်ႇၵႃး လွင်ႈတႅမ်ႈမၢႆလႄႈသင်၊ လွင်ႈလၢတ်ႈၸႃလႄႈသင် ပိၵ်ႉသမ်ႉ ၸႂ်ၶႂ်ႈပဵၼ်သေတႃႉ တူဝ်ဢမ်ႇၸွမ်းလႆႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇမေႃၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပိူၼ်ႈလီ ꧦလႄႈ တႃႇတေ ပိုတ်ႇၼႄ ၵၢင်ၸႂ်ပၢႆးဝူၼ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈတေဢမ်ႇပိုတ်ႇပၢင်ႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ၽိုၵ်းလၢတ်ႈၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇ ပေလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတၢင်ႇမဵဝ်း၊ မီးသုၼ်ႇလၢတ်ႈၼင်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ လၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတိုၵ်ႉ ၽိုၵ်းႁဵၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းတႃႉ။ လၢႆးၼႆႉ ပဵၼ်ၶူးလၢႆး တႃႇတေၸဵဝ်းမေႃ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။

မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵေႃႉၵၼ် ၽွင်းမိူဝ်ႈ ယူႇသဝ်းၸွမ်း ဢူၺ်းၵေႃႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢူၺ်းၵေႃႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လၢႆးႁဵတ်းႁႂ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁၢၼ်ႉ ၸႂ်ပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႈ။ ပုၼ်ႈတႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢူၺ်းၵေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သိူဝ်းၸႂ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼၼ်ႉ ငဝ်ႈႁၢၵ်ႈမၼ်း ပဵၼ်ၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉ ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဢမ်ႇပႃး လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၵေႃႈ တေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်ၵၢၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼၢင်းယိင်း ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ပဵၼ် လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလူင်ၵူၺ်း။ တမ်ႈတီႈၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉၸၢင်ႈမီး ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶႃႉၶၢႆပိူၼ်ႈ ဢၼ် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ တၢင်းၶၢၼ်ႉႁၢႆၼၼ်ႉယူႇ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် သမ်ႉၵွႆ ၸၢင်ႈမီး ၺၢၼ်ႇၽႂ်းၽၢႆယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉဢၼ် ၸႂ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇ မီးၺၢၼ်ႇ ဝူၼ်ႉလိုၵ်ႉသေ ႁဵတ်းၸွမ်းၼင်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ ပေႃႈပေႃႈ ဢမ်ႇပႆႇတွၼ်ႉယၢမ်ႈႁၼ်။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼၢင်းယိင်းၼႆႉ ၶဝ်ၵူၺ်းၵုမ်ႇၸႂ်လမ်၊ ၸႂ်ပွတ်း ၸႂ်ၶွတ်းယူႇၵူၺ်းလႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်တၢၼ်ႇ ꧦမၼ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ၶဝ် ၼၢင်း ဢမ်ႇမေႃတႅပ်းတတ်းမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈ တၢင်းႁၢင်ႈလီၶဝ် ယူပ်ႈယွမ်းမႃး၊ ဢႃႇယုၶဝ် ထဝ်ႈၵႄႇ မႃး၊ ၺၢၼ်ႇၶဝ်တိုၼ်ႈမႃးၼႆၸိုင် လွင်ႈလဵၵ်ႉလွင်ႈၼွႆႉဢွၼ်ႇၵေႃႈ ၶဝ်တေႃႈမေႃၸႂ်လမ်တေႃႇပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်တေ ဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ၼၢင်းယိင်းၼႆႉ မိူၼ်လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလူၼ်းၼႆသေ ၵပ်း သိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵႂႃႇယူႇ။ မိူဝ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ၼၢင်းယိင်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈမေႃ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းယွင်ႈယေႃးၶဝ်ယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႃႈၵၢၼ်ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉလူင် ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈထိမ်ႇဝႆႉ သိူင်ႇသိမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ယႃႇပေလၢတ်ႈၶဝ်။ တေဢမ်ႇလႆႈယုမ်ႇၶဝ် တင်းပိုၵ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶဝ်တေ ထၢင်ႇဝႃႈ ႁဝ်းယုမ်ႇၶဝ် ဢိင်ပိုင်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈ ႁဵတ်းၵဵင်ႈ ၼႄႁၢင်ႈၽၢင်ယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ်ၶဝ်ယူႇ။ ဢၼ်ၵူၼ်းၸၢႆး ယုမ်ႇၶဝ် ဢိင်ပိုင်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉ ၼၢင်းယိင်းၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် လိူဝ်သေ ပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၢႆးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇပေႃးဢဝ်ၼၢင်းယိင်း ဝႆႉၼၵ်း ၼႃလႄႈ ၵေႃႉဢၼ်ႁဵတ်းၵဵင်ႈ ဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ် တိုၼ်းဢဝ်ႁဵတ်း တီႈၵိူဝ်းလီယႂ်ႇလူင်ၶဝ်ယူႇ။ တီႈၼႆႈ ပေႃႈပေႃႈဝႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းၵဵင်ႈ ဢုပ်ႇၵုမ်ၶဝ်၊ ယုမ်ႇ ယမ်ၶဝ်ၼႆၵူၺ်းၼႃႈ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၸၢႆးဢၼ်ထၢတ်ႈၸႂ်ဢူၼ်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်ၵႆႉၵႂႃႇဢုပ်ႇၵုမ်တႄႉ ယုမ်ႇယမ်တႄႉယဝ်ႈ။ ၵူၼ်း ၸၢႆး ဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်တေႁဵတ်းၵဵင်ႈ ဢုပ်ႇ ၵုမ်ယုမ်ႇယမ်ၵူၺ်း။ လွင်ႈလၢတ်ႈယွင်ႈယေႃးၼၢင်းယိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၼမ် တၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈ ၶဝ်ဢမ်ႇၶၢၼ်ႉထွမ်ႇ၊ ဢေႇတၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈ ၶဝ် ဢမ်ႇၶၢၼ်ႉငိၼ်း၊ ၶဝ်တိုၼ်းထုၵ်ႇၸႂ်တႃႇသေႇယဝ်ႈ။ ပေႃးလၢတ်ႈ ယွင်ႈၼမ် ၶဝ်တေဢဝ်ၸႂ်လေႃးၽႃႉသေ ႁပ်ႉဢဝ်၊ ပေႃးလၢတ်ႈ ယွင်ႈဢေႇ ၶဝ်တေၶွပ်ႈၸႂ်သေ ႁပ်ႉဢဝ်ယူႇ။ တႃႇတေယွင်ႈၼၢင်းယိင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶူးလၢႆးလၢတ်ႈယွင်ႈ ၶဝ် မီးတင်းၼမ်ယူႇ။ တႄႇဢဝ်လွင်ႈၶဝ်ၼၢင်း မီးၺၢၼ်ႇ ဢိၵ်ႇ လူၺ်ႈ တႅပ်းဝီးဢၼ်ၶဝ်ယိပ်းၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈလီၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ဢၼ်လီလၢတ်ႈယွင်ႈၶဝ်လွၼ်ႉ ꧦယူႇ။ လွင်ႈလၢတ်ႈယွင်ႈၼၢင်းယိင်း ၼႆႉ ပဵၼ်ၶူးလၢႆး တႃႇတေဢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ႁၢင်ႈၸႃႉၼၼ်ႉ ပေႃးၵႂႃႇယွင်ႈတၢင်းၵတ်ႉ ၶႅၼ်ႇၶဝ်ၼႆ ၶဝ်လႆႈၸႂ်လိူဝ်သေပိူၼ်ႈ။ ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ႁၢင်ႈလီ တၢၼ်ႇ ꧦၼၼ်ႉ ပေႃးၵႂႃႇယွင်ႈ တၢင်းႁၢင်ႈလီၶဝ်ၼႆ ၶဝ်လႆႈၸႂ်လိူဝ် သေပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈသင် ၼၢင်းယိင်း ဢၼ်ဢမ်ႇပေႃးႁၢင်ႈၸႃႉ ၼၼ်ႉ ၶဝ်တိုၼ်းထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်ႁၢင်ႈလီယူႇၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းၸႃႉဢမ်ႇပေႃးႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉ ၽႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလႃႈလီလၢတ်ႈ ယွင်ႈ တၢင်းႁၢင်ႈလီၶဝ်လႄႈ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇလၢတ်ႈယွင်ႈ လွင်ႈၶဝ်ႁၢင်ႈလီၼႆ ၶဝ်တိုၼ်းၶွပ်ႈၸႂ်လိူဝ်တွၼ်းသေ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၵေႃႉ လၢတ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ꧦယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ႁၢင်ႈလီတႄႉ ꧦ၊ ဢၼ်ၶဝ်ၼၢင်းၵေႃႈ ႁူႉဝႃႈ ၶဝ်ႁၢင်ႈလီတႄႉၼႆၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မႂ်းၵႂႃႇယွင်ႈၼၢင်းယိင်း ၸိူင်ႉၼၼ်ၼႆၸိုင် ၶဝ်တေတေႃႉတႄႉ ၶွပ်ႈၸႂ်မႂ်းၵူၺ်း။ သင်ဝႃႈ မႂ်းၵႂႃႇယွင်ႈ လွင်ႈၺၢၼ်ႇၶဝ်လီ၊ လွင်ႈၶဝ်ၼၢင်း လၵ်းလႅမ်ႁူႉၶေႃႈ ၼႆတႄႉ တိူဝ်ႉၼဵၼ်တိူဝ်ႉဢဵၼ်မၼ်းၼၢင်း ၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၢႆးၼိုင်ႈၵေႃႉ တႃႇတေသိုပ်ႇယူႇသဝ်းၵႂႃႇၼႂ်းလေႃးၵႃႉ လူင်ၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈႁတ်းႁၢၼ်၊ ယဵၼ်ႇငႄႈ၊ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၼၵ်း ၼၢင်းယိင်းယဝ်ႈ။ ပေႃးဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ်ၶဝ်ၼႆ ၶဝ်ၸင်ႇတေ ႁၢၼ်ႉၸႂ်ယဝ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းယူပ်ႈယွမ်းၵူၼ်းၸၢႆးလႄႈ တမ်ႈတီႈၼႂ်းႁေႃ လႄႈသင် တမ်ႈတီႈ ၵူႈတီႈ ꧦလႄႈသင် ၼၢင်းယိင်းၶဝ်ၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈ ၼမ် မီးဢေႃးၸႃႇဝႆႉယူႇ။ ပုၼ်ႈတႃႇ ႁူဝ်သိုၵ်းၶဝ်၊ ၶုၼ်ၽွင်းမိူင်းၶဝ် ၼၼ်ႉ ၶဝ်ၼၢင်းယင်းၵမ်ၸိူၵ်ႈလႆႈၵွၼ်ႇယဝ်ႈ။ ၵမ်လႆႈတၢၼ်ႇႁိုဝ် ၼႆ တႃႇတေႁႂ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ်ယိုတ်း၊ ၵိုတ်း၊ လူႉလႅဝ်၊ တၢႆၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ၶဝ်ၼၢင်းပွင်ပဵၼ်လႆႈလူးၵွၼ်ႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈ တိတ်းတေႃႇၵပ်းသိုပ်ႇၸမ် ၼၢင်း ယိင်းၶဝ်၊ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းပၼ် ႁႂ်ႈၶဝ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်၊ လူဝ်ႇလႆႈ မေႃ လၢတ်ႈယွင်ႈၶဝ်ယူႇ။ လွင်ႈထၢင်ႇလဵၵ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းယႃႇပေၼႄႁၢင်ႈၽၢင်မၼ်း လႃးလႃး။ ပေႃးၶဝ်ႁူႉဝႃႈ မႂ်းထၢင်ႇလဵၵ်ႉၶဝ်ၼႆၸိုင် ၶဝ်တိုၼ်း ဢမ်ႇဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်မႂ်းလႆႈသေပွၵ်ႈ။ လွင်ႈၼင်ႇၼႆၼႆႉ ၵူၼ်းၸၢႆး ၵေႃႈ တေႃႈမိူၼ်ၵၼ်ယဝ်ႈ။ လွင်ႈဢမ်ႇၸွမ်းတြႃးၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈ မေႃဝႆႉၸႂ် ပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်ၵၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈလူလၢႆၵၼ် ၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇသူႈလႃႈလီႈ ပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်ၵၼ်လႆႈ။ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇမီးယိူင်းဢၢၼ်းယႂ်ႇလူင် ၵူႈၵေႃႉ ၵေႃႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလေႃးၽႃႉယႂ်ႇၵူႈၵေႃႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၵေႃႉၼႆႉ တိုၼ်းမီးမႃႇၼႃႉ ယူႇၵူႈၵေႃႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးၵႂႃႇထၢင်ႇလဵၵ်ႉမၼ်းၼႆ ႁူႉတၵႃႈ မၼ်းတိုၼ်းတိူဝ်ႉၸႂ်လႄႈ ယႃႇပေၵႂႃႇၼႄႁၢင်ႈၽၢင်ထၢင်ႇလဵၵ်ႉ ပိူၼ်ႈလႃး ꧦ။ ပေႃးမေႃယူႇၵႂႃႇၼင်ႇၼႆၸိုင် ၽူႈၶဵၼ်ၵေႃႈ တေဢေႇ ယူႇ။ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵူၼ်းၸၢႆးဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉ တၢင်းယူပ်ႈယွမ်းၶဝ်။ သင်ဝႃႈ မႂ်းၵႂႃႇၼႄႁၢင်ႈၽၢင် ထၢင်ႇလဵၵ်ႉၶဝ် လိူင်းတေႃႇၶဝ်ၼႆၸိုင် ၶဝ်တေၽိတ်းၸႂ်လိူဝ်သေ မႂ်းၵႂႃႇၼႄး ၶဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းႁၢႆႉၼႆလူးၵွၼ်ႇ။

ယႃႇသႄႉတၢင်းယူပ်ႈယွမ်းပိူၼ်ႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈဢူၺ်းၵေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶဝ်ႈၸႂ်လႄႈသင်၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈၼႄၼမ်ႉၵတ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈသင် ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၼႆႉ ၵႆႉၶႃႉၶၢႆလၢတ်ႈ တၢင်းယူပ်ႈယွမ်းပိူၼ်ႈ ၼႄပၼ် တႆးၵေႃႉၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇယဝ်ႈ။ ၽွင်းတိုၵ်ႉလၢတ်ႈၼၼ်ႉ တေပဵၼ်လွင်ႈၶႂ်ႈၶူဝ် ႁုၼ်ႉ ၼူဝ်ယူႇသေတႃႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလဵင်ႉဝႆႉၽူႈၶဵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ တႆးၵေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ႁုၼ်ႉၶူဝ်ၸွမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်တေဝူၼ်ႉၵႂႃႇဝူၼ်ႉၶိုၼ်း တေမီးၸႂ်ယုပ်းၼဵတ်း မႃးသေ တေဢမ်ႇႁတ်းႁဵတ်းၵေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၸင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶိုၼ်းၵူၺ်း။

လွင်ႈဢၼ် သႄႉၼႄးတၢင်းယူပ်ႈယွမ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်း တိုၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈလီ။ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မီး ၼမ်ႉၸႂ်ထၢတ်ႈၸႂ်သုင်ၼၼ်ႉ တႃႇတေ ဢဝ်ဢွၵ်ႇမွၵ်ႇၼႄ တၢင်းယူပ်ႈယွမ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်တေ ဢမ်ႇ ႁဵတ်း။ ၶဝ်ၵူၺ်း တေၸွႆႈထႅမ်သိူင်ႇသိမ်းပၼ်ၵူၺ်း။

သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးၺၢၼ်ႇ မေႃလၢတ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈယုမ်ႉၶူဝ် ၼႆၸိုင် တၢင်းလၢတ်ႈဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ၶႂ်ႈၶူဝ်ၼၼ်ႉ ယႃႇပေ ႁႂ်ႈၵႂႃႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉပိူၼ်ႈ။ လၢတ်ႈပၼ်ပိူၼ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်လွင်ႈသိူဝ်းၵျေႃႇ ၵူၺ်းတႃႉ။ လႅတ်ႇ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်လႅတ်ႇၸိုင် ယႃႇပေပဵၼ်လႅတ်ႇမႆႈ၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်လႅတ်ႇ ဢၼ်ပၼ်သၢႆလႅင်း တီႈၼိူဝ်ၶူင်းၵၢင်တႃႉ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (38) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်သႅပ်ႉတိမ်ႇပိူဝ်ႇ 13 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

ပေႃးဝႃႈ ၵူၼ်းၶွၼ်ႈၵၼ်ၼမ်မႃးၸိုင် ၵူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ပေႃးၶွၼ်ႈၵၼ်ၼမ်မႃး ပဵၼ်မူႇပဵၼ်ၸုမ်း မႃးၼႆၸိုင် ထၢတ်ႈၸႂ်ၶိုၼ်ႈမႃးၵမ်းလဵဝ်သေ လွင်ႈလီလႄႈသင်၊ လွင်ႈဢမ်ႇလီလႄႈသင် ၸၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်ၵႂႃႇငၢႆႈ ꧦယူႇ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တႄႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇလီၵူၺ်း။ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးယူႇဝႆႉၵေႃႉလဵဝ်ၼႆၸိုင် ပဵၼ်ၵူၼ်းၵတ်း ၵူၼ်းယဵၼ်ယူႇသေတႃႉ ပေႃးၶွၼ်ႈၵၼ်ၼမ်မႃးၼႆ ယဵၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢူၼ်ဢၢၼ်မေႃးမႄးၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်သေ ၶဝ်တိုၼ်းတူဝ်ႈတၼ်း ဝႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇ ဢၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် တေၸီႉသင်ႇၼၼ်ႉယူႇ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ် ဢမ်ႇၸီႉသင်ႇသေတႃႉ ၶဝ်မင်မိင် ၵႂႃႇႁင်းၵူၺ်းၶဝ်ယူႇယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢၼ်မေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းသူၼ်းတုမ် ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးလွင်ႈတၢင်းတႄႉ ꧦၸိုင် ဢမ်ႇထုၵ်ႇ လီႁွင်ႉပၢင်ၸူႉတုမ်ၵူၼ်းၼမ်။ ပေႃးဢမ်ႇမီး ၶေႃႈတႅပ်းတတ်း မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇလီႁွင်ႉတုမ်ၵၼ်။ ပၢင်တုမ်ၵူၼ်းၼမ်ၼႆႉ ပေႃးၵႆႉႁွင်ႉၼႃႇၵေႃႈ မၼ်းၸၢင်ႈ ၵႄႉပႅတ်ႈယူႇ။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃးၼႆ လွင်ႈၽူႈၶဵၼ်ၼပ်ႉယမ် ႁဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈယူပ်ႈယွမ်းမႃးယူႇယဝ်ႈ။ ဢိင်ပိုင်ႈလူၺ်ႈ ၵူၼ်းၼမ်ၵူၼ်းဢေႇသေ ထၢတ်ႈၸႂ်ၵူၼ်း ႁဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ်ထၢတ်ႈၸႂ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ထၢတ်ႈၸႂ်ႁႅင်းလဵၵ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ ၽုင်ၵူၼ်းႁႅင်ႉၼမ်ပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်ၼႃႇ ပေႃးၼႆ ၸိုင် ၺၢၼ်ႇတၢင်းဝူၼ်ႉၵေႃႈ ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇသဵင်ႈယဝ်ႈ။ ၽွင်းၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼႆၼႆႉ ၵူၼ်းဢၼ်မီးထၢတ်ႈၸႂ်မၼ်ႈၵိုမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈယင်း ၸင်ႈလိုမ်းႁၢင်ႈလိုမ်းတူဝ် တိုဝ်တၼ်လူင်ၵႂႃႇၵွၼ်ႇ။

ထတ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁူႉဝႆႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းမႄးထတ်းတူၺ်းလီ ꧦ၊ ၸႅၵ်ႇ ၽႄဝႆႉလီ ꧦတႃႉ။ ဢၼ်လႂ်ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းၼႆ ႁႃႁွမ်တွမ်ၸူႉဝႆႉ တႃႉ။ လွင်ႈဝႃႈ ဢၼ်ၵႆႉယၢမ်ႈပဵၼ်လႄႈ ၸႂ်ၼႂ်း(ဢႃႇၶႃႇတႃႉ) ၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပိူင်လူင်မၼ်းၼႆ ဝႆႉသတီႉတႃႉ။ ၼႃႈၵၢၼ်လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁိဝ်ႈတူၺ်းဝူၼ်ႉတူၺ်းလီ ꧦ ယဝ်ႉသေ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇထၢင်ႇၼင်ႇႁိုဝ်ၼႆ ၸင်ႇတေတမ်းမၵ်းမၢႆတႃႉ။

ငိူၼ်ႈတၢင်းၽိတ်းၵူၼ်း ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ မီးပၢႆးဝူၼ်ႉယူႇသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၶၢၼ်ႉဢိူၼ် ဢမ်ႇၶႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၺၢၼ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းၽိတ်းတၢင်းၽိတ်း တင်းၼမ်သေ ယူႇၵႂႃႇ တၢႆၵႂႃႇယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (39) ၽၢတ်ႉ၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 12 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

ၵူၼ်းႁဵတ်းၵေႃႉၵူၼ်း ႁၢင်ႈၽၢင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႄပိူၼ်ႈ ၵမ်းဢွၼ်တၢင်းသုတ်းသေ ဢၼ်ပိူၼ်ႈလႆႈႁၼ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းၸပ်းတႃပိူၼ်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းတႄႉ ꧦ ၵွပ်ႈၼႆ ၽွင်းမိူဝ်ႈတႄႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းယၢဝ်းလူင် ၼႂ်းလေႃးၵႃႉ ၶူင်းၵၢင်ၼႆႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ႁၢင်ႈၽၢင်လီၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေၶႅမ်ႉ တေႁၢင်ႈ လီၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈယူႇသဝ်းႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းလီယဝ်ႈ။ လူဝ်ႇလႆႈ ႁဵတ်းၵေႃႈ တီႈႁိမ်းႁွမ်းလီၼၼ်ႉယူႇ။ ႁိမ်းႁွမ်းလီဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈယၢပ်ႇဝႆႉယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်မႂ်းလုၵ်ႈ တေပွင်ႇ ၸႂ်ၼၼ်ႉ ပေႃႈပေႃႈတေၶတ်းၸႂ် သပ်းလႅင်းပၼ်လႆ။ ႁိမ်းႁွမ်းလီဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ဢၼ်ၶဝ်ၶိုၼ်းထၢင်ႇဝႃႈ ၶဝ်လီၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ပဵၼ်ဢၼ်ၵူၼ်း တင်းၼမ် မၵ်းမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၸုမ်း ၼၼ်ႉ တေပႃးဝႆႉ ၵူၼ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၸၼ်ႉသုင်၊ ၵူၼ်းတၢင်းတိုဝ်း ၵမ်လီၸိူဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်သေ ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇၵေႃႈ တေႃႈတေ ၸိမ်ၸွမ်ၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း ဢိတ်းဢွတ်းယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၽႅဝ်ၵႂႃႇ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵႄႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆ ႁူႉတၵႃႈ တေလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁႃဢဝ် လွင်ႈလီမၼ်းယူ။ မူႇၸုမ်းၵူၼ်းၸၼ်ႉသုင်ထီႉၼိုင်ႈၼၼ်ႉ တေပႆႇလႆႈဝႃႈပဵၼ် မူႇၸုမ်းလီၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆ ၶဝ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈမေႃမိူၵ်ႈမႂ်ႈ၊ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶႂ်ႈမီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉ ယႂ်ႇတၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈလၢႆး သင်သမ်ႉပဵၼ်ၵူၼ်း ထၢၼ်ႈတႅမ်ႇၼႆၸိုင် မူႇၸုမ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈပႆႇၸႂ်ႈမူႇၸုမ်းလီ။ ၵွပ်ႈၼႆ တမ်ႈတီႈ မူႇၸုမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ငိူင်ႉဝႄႈၵႆ ꧦၵေႃႈ ဢမ်ႇ သၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ ၵႆႉၵႂႃႇၶဝ်ႈၸူးၶဝ်ၼႃႇၵေႃႈ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ မူႇၸုမ်းဢၼ်ပဵၼ် ၵူၼ်းမီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉလၢႆ ꧦၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈပႆႇလႆႈဝႃႈ မူႇၸုမ်းလီၵွၼ်ႇ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇသူႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်လေႃးၵႃႉလႄႈ ၶဝ်ဢမ်ႇႁူႉၽိင်ႈထုင်းလေႃးၵႃႉ။ တမ်ႈ တီႈ ၼႂ်းမူႇၸုမ်းၼၼ်ႉတႄႉ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ထိင်းလႆႈတူဝ်ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇယူႇၼႆ ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈလႂ်တႄႉ ထုၵ်ႇလီၵႂႃႇယူႇ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇ ၵႂႃႇၶဝ်ႈလႆႈၼႂ်းမူႇၸုမ်း ၽူႈမီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉၼႆႉၸိုင် ၵူၼ်း တၢင်ႇၸိူဝ်း တေထၢင်ႇယႂ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီ ၸူမ်ၸိၵ်း တီႈၼႂ်းမူႇၸုမ်းဢၼ်ၼႆႉ။ တမ်ႈတီႈ ၸုမ်းဢၼ်မီးၵူၼ်းၺၢၼ်ႇၽၢႆလႄႈ တမ်ႈတီႈ ၸုမ်းၵူၼ်းတႅမ်ႈဝွၵ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၶဝ် လႆႈၸႂ်ၵၼ် ၵမ်ႉ ပႃႈၼမ်ယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၸိူဝ်းဢၼ်ၺၢၼ်ႇၽႂ်းၽၢႆၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵႆႉ လေႇ မိုတ်ႈၵိုဝ်းလူၺ်ႈ ၸုမ်းဢၼ်ၼႆႉၵႂႃႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ဢၼ်ၺၢၼ်ႇဢမ်ႇၽၢႆႇၼၼ်ႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်လႆႈၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်း ၸုမ်းၼႆႉလႄႈ ၶဝ်ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်လူၺ်ႈတႄႉ ꧦ။ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၸုမ်း ၼႆႉတႄႉ ၶႆႈၸႂ်လိုၵ်ႉ ꧦသေ လီၵႆႉၵႂႃႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇလီၵႂႃႇၶူၼ်း လေႃးၵဝ်ႈၵဝ်ၵၼ် တင်းၸုမ်းဢၼ်ၼႆႉ။ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇၽႂ်း ၽၢႆ(ၺၢၼ်ႇၸဝၼႃႉ)ၼႆႉ ၶဝ်ၵႆႉဢဝ် လွင်ႈလီၵူဝ်လီၵၢၵ်ႇလူင် ပႃး ၵိုၵ်းမႃးၸွမ်းၶဝ်ယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းဢၼ်မီး ၺၢၼ်ႇၽႂ်းၽၢႆၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈလီၵူဝ်မၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇၼၢင်းယိင်း ၵေႃႉၼိုင်ႈ ယိပ်းၵွင်ႈသေ တေၵႂႃႇဢဝ်မၢၵ်ႇၵွင်ႈလၼ်ဢွၵ်ႇ တီႈလႂ်ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇၽႂ်းၽၢႆၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီႁူႉၸၵ်း မိုတ်ႈၵိုဝ်းၶဝ် ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈဢၼ်ပွႆႇၽႃႈပႅတ်ႈ တၢင်ႇၵေႃႉတၢင်ႇၸုမ်းသေ မႃးႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ်လုမ်း ꧦၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇ။ မူႇၸုမ်း ဢၼ်ပႃးၵူၼ်းထၢၼ်ႈတႅမ်ႇ၊ ဢမ်ႇမီးၺၢၼ်ႇ၊ တၢင်း ႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈၵေႃႈ တူၵ်းတႅမ်ႇယေႃႈ၊ တူၼ်ႈၸႂ်ၵေႃႈတူၵ်းတႅမ်ႇ မူႇၸုမ်းဢၼ်တူၵ်းတႅမ်ႇၵူႈၽၢႆႇ ꧦၼင်ႇၼႆၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉသတီႉ ယႂ်ႇ ꧦသေ ဝႄႈယူႇယဝ်ႈ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၼ်ႉလႂ် ထၢၼ်ႈလႂ်ၼႆ ပိူၼ်ႈတေ တူၺ်း ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ်ၼၼ်ႉသေ တႅပ်းတတ်းယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵႂႃႇၽႅဝ်တီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၶတ်းၸႂ်ၵႂႃႇႁဵတ်းၵေႃႉ ဢၼ်ပိူၼ်ႈတင်းၼမ် မၵ်းမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ၸုမ်းလီၼၼ်ႉတ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တီႈၼႆႈ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉသတီႉထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။ ဢၼ်ၼၼ်ႉတႄႉ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၵႆႉၸၢင်ႈၵႂႃႇလူႉသုမ်း တမ်ႈတီႈၼႂ်းၸုမ်း ၵူၼ်းလီၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႈ။ ဢၼ်လီယိူင်ႈဢၼ်လီဢဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ် ဢၼ်ဢမ်ႇလီယိူင်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇလီဢဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉ ၵႂႃႇထၢင်ႇၸႂ်ႈတႄႉသေ ဢဝ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈတူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇယူႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇသေ ပဵၼ်ၵူၼ်းယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ၵူၼ်း တႄႉၵူၼ်းဝႃႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တၢင်းႁူႉတၢင်းမေႃၶဝ်၊ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၶဝ်လႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ၶဝ်မဝ်း လဝ်ႈမဝ်းၵႅပ်ႇ၊ ၵဝ်းမႄႈယိင်းမႄႈယႃႈ တေႃႇလွင်းလႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင် ၶဝ်ယႂ်ႇဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ၵႆႉၵႂႃႇယိူင်ႈ လွင်ႈဢမ်ႇ လီၸိူဝ်းၼႆႉသေ ၸၢင်ႈလူႉသုမ်းၵႂႃႇယူႇ။

လီလႄႈၸႃႉ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉလွင်ႈလီဢိၵ်ႇလွင်ႈၸႃႉ သွင်ပိူင်။ လွင်ႈလီ ၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်ယူႇသေတ လွင်ႈၸၼၼ်ႉတႄႉ ပိူၼ်ႈ တေဢမ်ႇႁပ်ႉ။

ၵူၼ်းၼုမ်ႇ လူႉလႅဝ် ၵူၼ်းၼုမ်ႇလူႉလႅဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ လူႉလႅဝ်ယွၼ်ႉ သၽႃႇဝႃႉ ၽိင်ႈတိုၼ်းၼၼ်ႉ ၵမ်ႉပႃႈဢေႇသေ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်တႄႉ လူႉလႅဝ် ၵွပ်ႈတၢင်းႁဵတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇလီ ႁိမ်းႁွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

လူယိူင်ႈ ပေႃးၶႂ်ႈယိူင်ႈပိူၼ်ႈၼႆၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉသတီႉ လိူၵ်ႈႁႃလွင်ႈ ယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇပိူၼ်ႈ၊ လွင်ႈဢၼ်ပိူၼ်ႈမေႃလၢတ်ႈမေႃၸႃ မေႃၵႂႃႇမေႃပႆ မေႃၵပ်းသိုပ်ႇပိူၼ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ယႃႇပေၵႂႃႇၶႂ်ႈယိူင်ႈဢဝ် လွင်ႈဢမ်ႇလီပိူၼ်ႈ။ ပေႃးၵႂႃႇယိူင်ႈ လွင်ႈဢမ်ႇလီတီႈပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ၵႂႃႇလိူၵ်ႈဢဝ် မေႃႈမီႈ မႃးလၢႆႉသႂ်ႇၼႃႈလဝ်းႁဝ်း ႁဵတ်းပဵၼ် ၶီႈမႅင်းမူၼ်းပွမ် ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (40) ၽၢတ်ႉ၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 19 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

လွင်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ဢမ်ႇႁိုင်ဢမ်ႇၼၢၼ်း ၵႆႉ ꧦလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယႃႇပေ လၢတ်ႈၶၢဝ်းယၢဝ်းၽႅဝ်။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ဢမ်ႇပၼ်တၢင်းႁၢၼ်ႉၸႂ် တမ်ႈ တီႈ ၵူၼ်းဢၼ်ထွမ်ႇၼၼ်ႉသေတႃႉ ယႃႇပေႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၶၢၼ်ႉ။ ယႃႇပေၵႆႉလၢတ်ႈၵႂၢမ်းသမ်ႉၵၼ်ယူႇၶိူဝ်း ꧦယႂ်း ꧦ။ ပေႃးၵုမ်ႇ လၢတ်ႈၵႂၢမ်း သမ်ႉၵၼ်သွၼ်ႉၵၼ်ယူႇၸိုင် မၼ်းပွင်ႇဝႃႈ ဢွၵ်းဢေႃ ႁဝ်း ဢမ်ႇမီးသင်ၼႆယဝ်ႈ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ထွမ်ႇၶေႃႈၵႂၢမ်းလၢတ်ႈႁဝ်းသေ ယႃႇပေ ၵႂႃႇၸၼ်ၶႅၼ်ပိူၼ်ႈသေ ၸႂ်ႉႁႂ်ႈထွမ်ႇ။ ၽိူဝ်ႇတႃႉ ၵႂႃႇၸၼ်ၶႅၼ်ႇ ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တႃႉၸၼ်ၶိုၼ်းလိၼ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႃႈ။ လွင်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ၵူၼ်းသွင်ပႃႈ သွင်ၽၢႆႇ ပၼ်ႇၵၼ်လၢတ်ႈ ပၼ်ႇၵၼ်ထွမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၵႂၢမ်းယၢဝ်းၵေႃႉၼိုင်ႈ မႃးလၢၵ်ႈၸၼ် မိုဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ လၢတ်ႈတေႃႇယဝ်ႉ ပေႃးၼႆၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၸႂ် ယႂ်ႇ ၸႂ်ယၢဝ်းသေ ထွမ်ႇဢၼ်မၼ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ယႃႇဢမ်ႇ လွတ်ႈလႆႈသေ လႆႈထွမ်ႇသေတႃႉ တေလႆႈႁဵတ်းၵဵင်ႈသေ ပႂ်ႉထွမ်ႇ ၵႂၢမ်းမၼ်းယူႇ။ ၵူၼ်းလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်တိုၼ်းၶွပ်ႈၸႂ်တမ်ႈတီႈၼိူဝ် ၵူၼ်းဢၼ်မီးၸႂ်ယၢဝ်းသေ ပႂ်ႉထွမ်ႇၵႂၢမ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇတႃႇသေႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽွင်းၶဝ်တိုၵ်ႉလၢတ်ႈပႆႇယဝ်ႉပႆႇတူဝ်ႈၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ လုၵ်ႉ ၵႂႃႇ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၼႄပၼ်ၽၢင်ႁၢင်ႈ ၸႂ်ဢမ်ႇယၢဝ်းၸိုင် လွင်ႈၼင်ႇ ၼၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ၵူၼ်းလၢတ်ႈၵႂၢမ်းတႄႉ ꧦ။ တမ်ႈတီႈ ၵႄႈၵၢင်ပၢင်ၵူၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ငိူင်ႉဝႄႈလႆႈလွင်ႈထဵင် ၵၼ်ၼၼ်ႉတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈ ငိူင်ႉဝႄႈတႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သင်ဝႃႈ လွင်ႈထဵင်ၵၼ်ၼၼ်ႉ လင်ႁႅင်းႁၢဝ်ႉႁႅင်းမႃးၸိုင် ၵိုင်ႇလီဢဝ် လွင်ႈလီၶႂ်ႈၶူဝ်လၢတ်ႈၸိမ်သေ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈလွင်ႈထဵင်ၵၼ်မွတ်ႇႁၢႆ ပႅတ်ႈယူႇ။ ၶိင်ႇလႂ်ၶၢဝ်းလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇပဵၼ်လၢတ်ႈ လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႄပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ငိူင်ႉဝႄႈတႃႉ။ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ သမ်ႉ ၵႆႉလေႇလၢတ်ႈ လွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႄပိူၼ်ႈၵူၺ်း။ ၸႂ်ဢတ်ႉတမႃႇၼႃႉ(ၸႂ်ထၢင်ႇယႂ်ႇတူဝ်ၵဝ်ႇ)ၼၼ်ႉ တေလႆႈ ဝႃႈ ပဵၼ်ၸႂ်ႁႅင်းယႂ်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းႁဝ်း ၵူႈၵေႃႉၼႆယူႇ။ လွင်ႈ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းယွင်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶိုၼ်းၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ထၢင်ႇယႂ်ႇ သေတႃႉ ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇထၢင်ႇယႂ်ႇသေဢမ်ႇၵႃး ပိူၼ်ႈယင်းတေ ထၢင်ႇလဵၵ်ႉၵႂႃႇလူးၵွၼ်ႇ။ ဢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလၢတ်ႈယွင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သိပ်းပွၵ်ႈၼၼ်ႉ ၵဝ်ႈ ပွၵ်ႈၼႆႉ တေပဵၼ်ဢၼ်ပိုတ်ႇၼႄ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၼ် တၢင်းယူပ်ႈယွမ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ ယႃႇပေလၢတ်ႈယွင်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။

ၼမ်ႉၵတ်ႉသုင်ၵူၼ်း လွင်ႈမေႃယူႇသဝ်း သိုဝ်ႈယူဝ်းတႅၵ်ႇလႅင်းသေ မီးတၢင်းႁူႉယႂ်ႇ ၵႂၢင်ႈ မေႃယိူၼ်ႉၵၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉၵတ်ႉၵူၼ်းႁဝ်း ဢၼ် ၸၼ်ႉသုင်ပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။

ပၼ်ႁၼ်ၼွၵ်ႈ ယႃႇပၼ်ႁၼ်ၼႂ်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းသိုဝ်ႈယူဝ်းတႅၵ်ႇလႅင်းၼႆႉ ပေႃးပိူၼ်ႈတူၺ်း တိူမ်ႈၼွၵ်ႈမၼ်းတႄႉ ဢၢပ်ႈဢမ်ႇမီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉသင်ၼႆသေ တႃႉလွင်ႈၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉတေလႆႈသိူင်ႇသိမ်းဝႆႉယူႇ။

တူၺ်းၼႃႈပိူၼ်ႈသေ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းလႄႈ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈတေႃႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈယၵ်ႉတူၺ်းၼႃႈတႃ ၶဝ်သေ လၢတ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႈ။ ပေႃးၵႂႃႇတူၺ်းတၢင်ႇတီႈသေလၢတ်ႈၼႆ ၸိုင် မၼ်းဢွၵ်ႇတီႈပွင်ႇဝႃႈ မီးတၢင်းၽိတ်းသေ ဢမ်ႇယုမ်ႇတူဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႈ။ ပေႃးဢမ်ႇတူၺ်းၼႃႈပိူၼ်ႈသေလၢတ်ႈ ၸိုင် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် တႃႇတေႁူႉ ပိူၼ်ႈၶဝ်ႈၸႂ် ဢမ်ႇၶဝ်ႈၸႂ် ၼိူဝ်ၶေႃႈလၢတ်ႈႁဝ်းၼၼ်ႉ တူၵ်းသုမ်းယဝ်ႈ။

ၵႂၢမ်းၶႃႉၶၢႆ ၵႂၢမ်းၶႃႉၶၢႆၼၼ်ႉ ယႃႇပေၸႂ်ငၢႆႈသေ ႁပ်ႉဢဝ်ငၢႆႈ ꧦ။ လိူဝ်သေ ၼၼ်ႉ ယႃႇပေပိုၼ်ၽႄႈ။ လွင်ႈလၢတ်ႈၶႃႉၶၢႆပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႉၸဝ်ႉ ဢၢပ်ႈသိူဝ်းၸႂ် မဝ်ၸႂ်သေတႃႉ ဝၢႆးမႃး ၸၢင်ႈပဵၼ်ၽွၼ်းႁၢႆႉ ပုၼ်ႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ ယႃႇလူလၢႆပိူၼ်ႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၼမ်ႉၸႂ်သုင်ၼၼ်ႉ တႃႇတေလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၵိူမ်ႈ လိူမ်ႈၶူဝ်ယွႆႈပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁဵတ်း။ ၶဝ်ၸိုတ်ႇၸၢၼ်ႈတႄႉ ꧦ။ လွင်ႈၵိူမ်ႈလိူမ်ႈၶူဝ်ယွႆႈပိူၼ်ႈၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ် လူလၢႆပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ လွင်ႈ လူလၢႆၵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁဝ်း တိုၼ်းဢမ်ႇမေႃဝၢင်းၶႂၢင်း ပၼ်ၵၼ်။

လၢႆႈသီ ၵူၼ်းၸၢႆးဢၼ်တေ သိုပ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၵႂႃႇၼႂ်းလေႃးၵႃႉလူင်ၼႆႉ တေလႆႈ မေႃလႅၵ်ႈလၢႆႈသီၵူႈပိူင် ꧦ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢၢၵ်ႇၶၢင်ႁူဝ်ၶဵဝ် ၼၼ်ႉယူႇ။ လွင်ႈထိုင်တႃလႂ် ၵဵဝ်ႇတႃၼၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်း ၽိတ်းလူင်လၢင်။ တၢင်းၵူဝ်တၢင်းဢၢႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ မၼ်းပဵၼ် ဢၼ်ၵိုင်ႇလီႁဵတ်းပိူင်ၼိုင်ႈၵူၺ်း။

ၶူဝ်လႄႈယုမ်ႉ လွင်ႈဢၼ်ၶူဝ် သဵင်ယႂ်ႇသဵင်လူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁၢင်ႈၽၢင် ၸုမ်း ၵူၼ်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈၶဝ်ယဝ်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၽူႈမီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉယႂ်ႇၶဝ်တႄႉ ၶဝ်တိုၼ်း ဢမ်ႇၶူဝ်သႂ်ႇပိူၼ်ႈႁႅင်း ꧦ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တေလႆႈႁၼ် ၶဝ်ယုမ်ႉတေႃႇပိူၼ်ႈၵူၺ်း။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (41) ၽၢတ်ႉ၊ လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပိူဝ်ႇ 29 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

ႁပ်ႉတွၼ်ႈ လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းလႄႈ ၵႂႃႇၸူးဢူၺ်းၵေႃႉ တီႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပႃးၵႂႃႇလွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း ၸႂ်တႃႉ။ သင်ဝႃႈ ပိူၼ်ႈပႃးမႃးၼႆၵေႃႈ ႁပ်ႉႁူမ်ၸူမ်းတွၼ်ႈတႃႉ။ ၵူၺ်း ၵႃႈ ပၢၼ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆႉ လွင်ႈမဝ်းလဝ်ႈမဝ်းၵႅပ်ႇၼၼ်ႉ လဵၵ်ႉၵေႇ ဢေႇမၢင်တၢၼ်ႇႁိုဝ် လီတၢၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လွင်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်း ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ထုၵ်ႇၸႂ်ယူႇ။ လွင်ႈမဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၸၢင်ႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉပိူၼ်ႈ။

ယႃႇဢဝ်ၶွၼ်ႉပေႃႉ ႁွႆးၸဵပ်းၵဝ်ႇ လွင်ႈၼႃႈၵၢၼ် ၼႂ်းႁိူၼ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈသင်၊ လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်း ပိူၼ်ႈလႄႈသင် ယႃႇပေလၢတ်ႈ။ လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းၼႆႉ မၼ်းလိုၵ်ႉ လမ်ႇၼႃႇ၊ ပေႃးၵႂႃႇလၢတ်ႈ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇၼႆ မိူၼ်ၼင်ႇ ဢဝ် ၶွၼ်ႉပေႃႉၺႃး ႁွႆးၸဵပ်းၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၼႃႈႁိူၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပေႃးတူၺ်းတိူမ်ႈၼွၵ်ႈမၼ်းၼႆ ဢၢပ်ႈမူၼ်ႈသိူဝ်းဝႆႉသေတႃႉ ၽၢႆႇ ၼႂ်းမၼ်းတႄႉ မၼ်ႈဢမ်ႇမူတ်းသႂ်။

တီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈၶူဝ်ၼၼ်ႉ မၼ်းငၢမ်ႇမႅၼ်ႈတီႈလႂ် တီႈၼၼ်ႈၵူၺ်း။ ဝႆႉၼၵ်းၼႃၼိူဝ် ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉတႃႉ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပၢင်ၵူၼ်းၼမ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းဢၼ်ပဵၼ် ပိူင်လူင်မၼ်းၼၼ်ႉ မီးသွင်ၵေႃႉၵူၺ်း။ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၢႆးလႄႈ ၵူၼ်းယိင်းဢၼ်ပိူၼ်ႈဝႆႉၼၵ်းၼႃ ၼိူဝ်ၶႃသွင်ၵေႃႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ တမ်ႈတီႈ ၶႃသွင်ၵေႃႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈ ၼပ်ႉယမ်မၵ်းမၼ်ႈၶႃ ပဵၼ်ၵူၼ်းလမ်ႇလွင်ႈၼႆယူႇ။ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈ ၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မေႃလၢတ်ႈယွင်ႈ မေႃမၵ်းမၢႆၶႃသွင် ၵေႃႉ ပေႃးၼႆၸိုင် ၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ တေၵမ်ႉထႅမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ ဢမ်ႇႁၢင်ႉ။

ဝူၼ်ႉဝႆႉသုင်သုင် ၵၢၼ်လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ တေလႆႈဝူၼ်ႉဝႆႉသုင် ꧦယူႇ။ ၶတ်း ၸႂ် ႁႂ်ႈၶဝ်ႈလႆႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၶဝ်တ။

ႁႃသႅင် သႅင်ၵိုင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ႁႃဢမ်ႇလႆႈသေတ တေၸၢင်ႈ လႆႈလၢႆးႁႃမၼ်း တင်းၼမ်ယူႇ။

ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇ လႄႈၵူၼ်းၸၼ်ႉသုင် ၵူၼ်းယဵၼ်ႇငႄႈၸၼ်ႉသုင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇတွၼ်ႉ ၼႄ ႁၢင်ႈၽၢင်လူလၢႆပိူၼ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇတႄႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းၸၼ်ႉသုုင်တၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈ ၶဝ်တိုၼ်းဢွၵ်ႇႁၢင်ႈ ၽၢင် ထၢၢင်ႇလဵၵ်ႉပိူၼ်ႈဝႆႉယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (42) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၼူဝ်ဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ 18 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

ႁၢင်ႈပၢၼ်းသီ ၽူႈတႅမ်ႈႁၢင်ႈ ၵႃႇလူဝ်ႇမႃႇရႃႇတီႇ သွင်ဢၼ်။ ဢၼ်ၼိုင်ႈ ပဵၼ်လွင်ႈသြႃႇလူင်ၵေႃႉၼိုင်ႈ ပူင်သွၼ်ပၼ် “ၵႄး ဢေႃးမိူၺ်ႇထီႇ”သေ ထႅင်ႈႁၢင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်သြႃႇ လူင် ပူင်သွၼ်ၼႄ လွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁုၼ်ႇႁၢင်ႈၵဝ်ႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇယဝ်ႈ။

တမ်ႈတီႈ ႁၢင်ႈၵႄးဢေႃးမိူၺ်ႇထီႇၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “လဵပ်ႈ ႁဵၼ်းႁႂ်ႈတေႃႉတႄႉၵုမ်ႇထူၼ်ႈၵူၺ်းတႃႉ”ၼႆသေ တမ်ႈတီႈ ႁုၼ်ႇ ႁၢင်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ သမ်ႉတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “လဵပ်ႈႁဵၼ်းမိူဝ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇ မူတ်း ဢမ်ႇသဵင်ႈလႆႈ”ၼႆယဝ်ႈ။

တမ်ႈတီႈ ၽၢႆႇၼိူဝ်ၶႅပ်းပၢၼ်းသီၼၼ်ႉ သမ်ႉတႅမ်ႈဝႆႉ ႁၢင်ႈ ၼၢင်းၽီသီႇ!ီႉ သၢမ်ပီႈၼွင်ႉ (ၶဝ်ၼၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်ၼၢင်းၽီၼႂ်း ဢပုမ်ႇ ဢၼ်မီး ဢူမုၼ်သၢမ်ပိူင် လွင်ႈႁိူဝ်ႈလႅင်း၊ လွင်ႈၵတ်းယဵၼ်၊ လွင်ႈၸိုၼ်ႈသႂ်)သေ တႅမ်ႈလိၵ်ႈဝႆႉဝႃႈ “ပေႃးဢမ်ႇပႃးၶဝ်သၢမ် ၼၢင်းၼႆႉ ၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇယဝ်ႉတူဝ်ႈ”ၼႆယဝ်ႈ။

ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ မၢင်ၵေႃႉ ႁၢင်ႈလီသေဢမ်ႇၵႃး ၺၢၼ်ႇၵေႃႈမီး ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်ဢမ်ႇမီး ဢူမုၼ်သၢမ်ပိူင်ၼႆႉလႄႈ ပိူၼ်ႈဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ၶဝ်။ မၢင်ၵေႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇႁၢင်ႈလီသေဢမ်ႇၵႃး ၺၢၼ်ႇတၢင်းမေႃၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးသေတႃႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶဝ်မီးဢူမုၼ် သၢမ်ပိူင်ၼႆႉလႄႈ ပိူၼ်ႈလႆႈၸႂ်ၶဝ် ပဵၼ်ၸႂ်ၶဝ်တႄႉ ꧦ။

ဢူမုၼ်သၢမ်ပိူင်ၼၼ်ႉ ပေႃးမႃးႁုပ်ႈတူၺ်းၼႆ မၼ်းပဵၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ပေႃးဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇမီးဢူမုၼ်သၢမ်ပိူင် ၼၼ်ႉၸိုင် ၼႃႈၵၢၼ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၶိုင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႈ။ ဢူမုၼ်သၢမ်ပိူင်ၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးၵူႈတီႈယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (43) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ 10 ဝၼ်း၊ ပီ 1748။

ပပ်ႉ မိူဝ်ႈယုၵ်ႉတူၺ်း ပပ်ႉလိၵ်ႈၼိုင်ႈပပ်ႉၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႆႉ ၼမ်ႉ ၼၵ်းလိၵ်ႈၼႂ်းမၼ်းတႄႉ ꧦသေ တမ်ႈတီႈ ၼႃႈသိူဝ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈ ဝႆႉဢုပဵၵ်ႉၶႃႇဢၼ်ၵိုင်ႇတၢၼ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။

ၸၢႆႇငိုၼ်း ၵူၼ်းလၵ်းလႅမ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ပုၼ်ႈ တႃႇ ၵုင်ႇသိၵ်ႈၶႃႇၶဝ်၊ ပုၼ်ႈတႃႇ ၽွၼ်းလီၶဝ်ယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈ ၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်၊ ၶဝ်ၵူၺ်း ၸၢႆႇပႅတ်ႈလၢႆ ꧦၵူၺ်း။

ၵူၼ်းလၵ်းလႅမ်လႄႈ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈ ၵူၼ်းလၵ်းလႅမ်ၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶၢဝ်းယၢမ်း ႁႂ်ႈမီးၵႃႈၶၼ်ၵႂႃႇ ၼင်ႇၼၼ် ၶဝ်ၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈမီးၵႃႈၶၼ်ယဝ်ႈ။ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီ ပုၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ပုၼ်ႈ တႃႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းလၵ်းလႅမ်ၶဝ်ၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇပၼ်သဵင်ႈ ငိုၼ်းသေပႅၵ်ႉ၊ တိုၼ်းဢမ်ႇပၼ်သုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း သေဢိတ်း။ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၼႆႉတႄႉ ဢၼ်မၼ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉ ၶၢမ်ႇသဵင်ႈ ငိုၼ်းၼမ် ꧦလၢႆ ꧦသေ ဢၼ်မၼ်းၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းဢမ်ႇ ၶၢမ်ႇသဵင်ႈငိုၼ်းသေပႅၵ်ႉ။ ယႃႇၸိုၵ်း သိုဝ်ႉၶူဝ်းမိူဝ်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပၼ်ငိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်တႃႉ။ ယႃႇပေ ၸိုၵ်း။ မိူဝ်ႈပၼ်ငိုၼ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႉပၼ်တႃႉ။ ယႃႇပေ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈၸၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇပၼ်ပၼ်။ ပေႃးၸႂ်ႉၶဝ်ၵႂႃႇၼႆ ၶဝ်တေၸၢင်ႈယွၼ်းၵႃႈၼမ်ႉၼဵင်ႈ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၶူဝ်းၽၢၵ်ႇသေပိူင် ပိူင်ယူႇ။

ယႃႇသိုဝ်ႉ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇယိပ်းတိုဝ်းၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပိူၼ်ႈၶၢႆပေႃးၵေႃႈ တေႃႈယႃႇပေသိုဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇလူဝ်ႇယိပ်း တိုဝ်းၸိုင် ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၶူဝ်းႁႃယၢပ်ႇၼႆသေတႃႉ ယႃႇပေသိုဝ်ႉ။ ပေႃးၵႂႃႇသိုဝ်ႉသေ သိမ်းဝႆႉၼႆၸိုင် တေလႆႈဝႃႈ ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ် လွင်ႈ မိူၵ်ႈမႂ်ႈၼႆၵူၺ်း။

သဵၼ်ႈမၢႆ သဵၼ်ႈမၢႆငိုၼ်းၶဝ်ႈလႄႈ သဵၼ်ႈမၢႆငိုၼ်းဢွၵ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တႅမ်ႈမၢႆသႂ်ႇဝႆႉၼႂ်းပပ်ႉတႃႉ။ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ႁူႉဝႃႈ မၼ်းလႆႈသင် မၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇၵႃႈႁိုဝ်ၼႆၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၽၢၼ်လႆႈသေပွၵ်ႈ။ လွင်ႈတႅမ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆ ငိုၼ်းၶဝ်ႈငိုၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လႄႈဝႃႈ တေလႆႈမၢႆပႃး ႁူဝ်ပဵတ်းႁူဝ်ၵႆႇ (ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းတင်းသဵင်ႈ) ပေႃးၵႂႃႇမၢႆႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းၼႆၸိုင် တေသုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း သုမ်းမိုၵ်ႉၵူၺ်း၊ ၵူၼ်းဢၼ်တႅမ်ႈမၢႆ ႁူဝ်ပဵတ်းႁူဝ်ၵႆႇၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ မိူၵ်ႈမႂ်ႈႁဵင်ၵျၢပ်ႈ သေ သမ်ႉလၵ်းလႅမ် ၼိုင်ႈပႅၵ်ႉၼႆယဝ်ႈ။ တူၺ်း (1) ၵၢၼ်ၼႂ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေၵေႃႈယႃႇ ၵၢၼ်ၼႂ်းၽဝႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ၵေႃႈယႃႇဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဢဝ်တႃမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈသေ ပၵ်းတူၺ်းၵႂႃႇယူႇ။ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ဢီႈၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈဢဝ် တႃဢုပဵၵ်ႉၶႃႇသေ တူၺ်းလုပ်ႈလၢပ်ႈၵႂႃႇယူႇ။

တူၺ်း (2) ထၢတ်ႈၸႂ် ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းတူၺ်းႁၼ် ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈမၼ်းယဝ်ႈ။ ထၢတ်ႈၸႂ်ဢၼ်ၶုၺ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းဢဝ် မၢၼ်ႇၽီလူးသေ တူၺ်းယဝ်ႈ။ ဢၼ်လဵၵ်ႉဢၼ်ၼွႆႉ ဢွၼ်ႇၵေႃႈ မၼ်းၶႂၢၵ်ႈတူၺ်း ႁႂ်ႈပေႃးယႂ်ႇတၢၼ်ႇတူဝ်ၸၢင်ႉယူႇသေ တႃႉ မၼ်းဢမ်ႇလႆႈႁၼ် ဢၼ်ယႂ်ႇမၼ်းတႄႉ ꧦ။

တူၺ်း (3) လွင်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇ ဢမ်ႇသၢင်ႇထုၵ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်မၼ်း မီးဝႆႉ မႆဢွၼ်ႇသဵၼ်ႈလဵၵ်ႉ ꧦ ၶႅၼ်ႈဝႆႉယဝ်ႈ။ မႆဢွၼ်ႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးဝႆႉသတီႉသေ တူၺ်းမၼ်းၸင်ႇတေႁၼ်ဢိူဝ်ႈ။

မႆ ပေႃးၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တၢင်းႁဵတ်းတၢင်းသၢင်ႈၵူၼ်းႁဝ်းၼႆၸိုင် မႆဢၼ်ၶႅၼ်ႈၵၢင်မၼ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈယဝ်ႈ။ ပေႃး ပူၼ်ႉပႅၼ်မႆဢၼ်ၼႆႉၸိုင် ယဵၼ်းပဵၼ် ႁဵတ်းၵဵင်ႈႁဵတ်းသေ ပေႃး ယူပ်ႈယွမ်းၸိုင် ယဵၼ်းပဵၼ်ၵႂႃႇ လွင်ႈယူႇသဝ်းၸလိူဝ်ႈၸလႃႈယဝ်ႈ။ ပေႃးဢဝ် ၸႃႇ!ိတ်ႉတႃႉဝႃႈၸိုင် မႆသဵၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်မႆဢၼ်မီး ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်သိၼ်လႄႈ လွင်ႈမိူၵ်ႈမႂ်ႈၻူႉၸရိူၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈ ၼႆ လူဝ်ႇလႆႈ မီးမၢၵ်ႇတႃမေႃတူၺ်းႁႃႁၼ် မႆဢွၼ်ႇသဵၼ်ႈၼႆႉသေ ပႆၵႂႃႇ ႁႂ်ႈသိုဝ်ႈ ꧦယူႇ။ မႆၸိူၵ်ႈ(မၢႆမီႈ)ဢၼ်ၼူပ်ႈယၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈတေဢွၼ် ၵၼ်မေႃပႆၸွမ်းယူႇသေတႃႉ တႃႇတေမေႃပႆၸွမ်း မႆၸိူၵ်ႈ(မၢႆမီႈ) ၽဵၼ်ႈ ꧦၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇယူႇ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၽႂ်ပႆလႆႈၸွမ်းမၢႆမီႈၵေႃႈ ၵူၼ်း ၵေႃႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸိုဝ်ႈသဵင် ပူၼ်ႉပႅၼ်ပိူၼ်ႈယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။

ၵၢၼ်သိုၵ်း ၵၢၼ်သိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ႁဝ်းဢမ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်း သိုၵ်းသေတႃႉ လူဝ်ႇလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းႁႂ်ႈႁူႉဝႆႉယူႇ။ ၵွပ်ႈသင်ၼႆ ၵပ်းၵၢႆႇ လူၺ်ႈၵၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈၵႆႉဢုပ်ႇၵၼ်လႄႈ ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇ ႁူႉၸွမ်းသင်ၼႆ တေပဵၼ်ၵူၼ်းငိူဝ်ႈ ဢႃႈသူပ်းဢႃႈပၢၵ်ႇထွမ်ႇပိူၼ်ႈ ၵူၺ်း။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (44) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၽႅပ်ႉဝရီႇ 7 ဝၼ်း၊ ပီ 1749။

ထတ်း ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇသူႈၵႆႉလႃႈလီႈ ထတ်းထိၼ်ၶိုၼ်း တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ တိုၵ်ႉႁႃလွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ၊ တိုၵ်ႉႁႃ တၢင်း မေႃယူႇၼၼ်ႉ တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈ ထတ်းထိၼ်တူၺ်း တူဝ်ၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇယူႇ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ၵႆႉၵႂႃႇယုမ်ႇဢဝ် တၢင်းႁူႉၼႂ်းပပ်ႉလိၵ်ႈ ဢိၵ်ႇ လူၺ်ႈ တၢင်းႁူႉတမ်ႈ ဢူၺ်းၵေႃႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉသေ ၵိူဝ်းမၢင်ႇ ထၢင်ႇဝႃႈ ဢၼ်ၼၼ်ႉမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈယဝ်ႈၼႆ ဢမ်ႇၶၢမ်ႇယၢပ်ႇ ထတ်း ထိၼ်တူၺ်းလႄႈ ၸင်ႇလိူၵ်ႈယၢင်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၽိတ်းၵႂႃႇယူႇ။

ၵွပ်ႈသင်လႄႈ ယၢင်ႈၽိတ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၶၢၼ်ႉဢိူၼ်လႄႈပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸွမ်းၵၢင်ၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလႄႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇ ႁတ်းပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ ဢၼ်ၵူၼ်းထၢၼ်ႈသုင်ၶဝ် ႁပ်ႉၶၢမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လႄႈပိူင်ၼိုင်ႈသေ ၸင်ႇၸၢင်ႈသိုပ်ႇၸပ်းၸွမ်း ႁွမ်းလူၺ်ႈ တၢင်း ၽိတ်းၵႂႃႇတိၵ်း ꧦယူႇ။

တၢင်းၽိတ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ... တၢင်းၽိတ်းႁိုင်ႁီးၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈထၢင်ႇပဵၼ် ဢၼ်မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၵႂႃႇယူႇ။ လွင်ႈဢၼ်မေႃတူၺ်းၽိတ်း ႁၼ်ၽိတ်းၼၼ်ႉ ပေႃးႁိုင် မႃး ၵႆႉလေႇထၢင်ႇၸႂ်ႈတႄႉၵႂႃႇယူႇ။ တင်ႈတူဝ် တႃႇတေ ပူၵ်းတင်ႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်မၼ်ႈ ၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃ ၼိုင်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တၵ်းတေလႆႈထတ်း သၢင်ႈ ၶုၵ်းၶူၼ်ႉဝူၼ်ႉၶွပ်ႈ ၸႅၵ်ႇၽႄလီလီယူႇ။ ထၢင်ႇထိူမ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းမိူဝ်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈပႃး လွင်ႈ ထၢမ်ႇထိူမ် ၼိူဝ်ၽိဝ်မၼ်းၼၼ်ႉလႃး ꧦ။ ယႃႇပေၸွမ်းၽၢႆလင် လွင်ႈ ထၢင်ႇတႂ်ႈထၢင်ႇၼိူဝ်။ ယႃႇႁႂ်ႈႁူႉတူၵ်းလိုၼ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈလႆႈဢၼ်လႂ် ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်ၼင်ႇႁိုဝ်ၼႆ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈ ႁူႉႁၼ် ၸဝ်ႉ ꧦတႃႉ။ သင်ဝႃႈ ပႆႇၸၢင်ႈႁူႉၼႆ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈႁူႉ ယႃႇပေ ႁႂ်ႈတူၵ်းလိုၼ်းၼႃႇၽႅဝ်။ ၽူႈၼႄတၢင်း ၺၢၼ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽိတ်းၼႆ ဢမ်ႇဝႃႈလႆႈ။ ၵူၺ်း ၵႃႈ ၺၢၼ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉၼႆႉ ႁူႉတၵႃႈ တၵ်းတေပဵၼ် ၽူႈၼႄတၢင်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ႁႂ်ႈမီးတၢင်းၽိတ်းလဵၵ်ႉၵေႇဢေႇမၢင်ၼၼ်ႉယူႇ။

ယႃႇယုမ်ႇလိပ်း လွင်ႈတၢင်းၼႂ်းပပ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉ တေ ၸၢင်ႈမႃး ၵုမ်ႉၸွႆႈပၼ် ၺၢၼ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢၼ်ၼႂ်း ပပ်ႉလၢတ်ႈလႄႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ယႃႇပေယုမ်ႇလိပ်း ယုမ်ႇလႅင်။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (45) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၽႅပ်ႉဝ!ီႇ 20 ဝၼ်း၊ ပီ 1749။

သုၼ်ႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်မႃးမီးမႃးၼၼ်ႉ ဢဝ်ၸႂ်ႉ တိုဝ်း ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီၵႂႃႇတႃႉ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (46) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ဢေႇပိူဝ်ႇ 19 ဝၼ်း၊ ပီ 1749။

ၵၢၼ်ပိၼ်ႈၵူၼ်း ၼႂ်းလေႃးၵႃႉၼႆႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸၢႆး ၵေႃႉၼိုင်ႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းမိူၵ်ႈၵႂႃႇၵေႃႈမီးၼင်ႇၼၼ် တၢင်းမူၼ်ႈ သိူဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ယဵၼ်းပဵၼ်ၵူၼ်းယုတ်ႈ ၵႂႃႇၵေႃႈ မီးယူႇၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇ ၵူၼ်းဢၼ်ၵိၼ်လဝ်ႈမဝ်းသေႇ၊ ၵူၼ်းႁေႃႈလေႃႉၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်၊ ၵူၼ်းလိုပ်ႈထိူၼ်ႇ၊ ၵူၼ်းၶီႇမႃႉၶႄႉၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပေႃႈပေႃႈ ဝႃႈၸိုင် မၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇသေ ၵူၼ်းယဵပ်ႉသွၵ်းတိၼ်၊ ၵူၼ်းယဵပ်ႉ ၶူဝ်းလူးၵွၼ်ႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (47) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်မေႇ 15 ဝၼ်း၊ ပီ 1749။

ဢဵင်းၵလဵတ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ၵူၼ်းဢဵင်းၵလဵတ်ႈႁဝ်းၼႆႉ ပေႃးၵႂႃႇၽႅဝ် မိူင်းပိူၼ်ႈၼႆ ၵႆႉၵႂႃႇ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵလိူင်းၵၸိူင်းဢိူဝ်ႈ။ ပေႃးၶွၼ်ႈၵၼ်ၼမ်ၼႆ ၶႅၼ်းၼႃႇ ယဝ်ႈ။ ၶဝ်ၵႆႉလေႇၸူဝ်းပိူၼ်ႈ ႁဵတ်းၸွမ်းၶဝ်ယဝ်ႈ။ ပေႃးပိူၼ်ႈဢမ်ႇ ၸွမ်းၼႆ ၵႆႉလေႇၵိူမ်ႈလိူမ်ႈပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼႆႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢမ်ႇ လွင်ႈတၢင်းပိူၼ်ႈၵိူမ်ႈလိူမ်ႈလႄႈ ၸင်ႇၸၢင်ႈၵႂႃႇႁူမ်ႈ ႁွမ်းၶဝ်သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ၵႂႃႇယူႇၼွၵ်ႈမိူင်း ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ... ၵႂႃႇယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ တေလႆႈ ၵႂႃႇ လၢတ်ႈတေႃႇ ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း။ ပေႃးၵုမ်ႇၵႂႃႇလၢတ်ႈတေႃႇၶဝ် ႁဵတ်း ၵေႃႉၶဝ်ၼႆ တၢင်းႁူႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေႃႈတေဢမ်ႇတူဝ်းတွၼ်းမႃး။ ၽႃႇသႃႇၶေႃႈၵႂၢမ်းၵေႃႈ တေႃႈတေဢမ်ႇမေႃလိူဝ်မႃး။ လၢႆးလၢတ်ႈလၢႆး ၸႃၵေႃႈ တေႃႈတေဢမ်ႇမေႃမႃး။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈၵႂႃႇယူႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၼၼ်ႉ ဝႄႈၵူၼ်းမိူင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႉ။

ၸႂ်ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ တႃႇတေထဵင် ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ၼၵ်းၸႂ်ဢိူဝ်ႈ။ တႃႇတေထဵင် ဢၼ်ပိူၼ်ႈ တုၵ်းယွၼ်းမႃးၼၼ်ႉ ၶဝ်ၵႆႉလီဢၢႆသေ ၶဝ်ၵူၺ်းမီးၼမ်ႉၸႂ် ၶႂ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ႁၢၼ်ႉၸႂ်၊ ၶႂ်ႈၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇယူႇ။ လွင်ႈႁဵတ်းၼင်ႇၼႆ ၼႆႉ ပေႃးပဵၼ်ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းလီၼႆ မီးၽွၼ်းလီယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးပဵၼ် ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းမိူၵ်ႈတႄႉ တေပဵၼ်ၽွၼ်းႁၢႆႉၵူၺ်း။

မိူၵ်ႈလိူဝ်သေမိူၵ်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ ၵၢၼ်မိူၵ်ႈမႂ်ႈတင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်မိူၵ်ႈမႂ်ႈ ဢၼ်ၵႂႃႇ ယိူင်ႈပိူၼ်ႈသေ မိူၵ်ႈၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈႁၢႆႉသေပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။

ယႃႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈ ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉ တူဝ်ႁဝ်းႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ်သေတႃႉ ၸႂ် ယႃႇပေႁဵတ်းၵေႃႉၶဝ်။ ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ တူဝ်ၵေႃႈ ယႃႇပေႁဵတ်းၵေႃႉ ၸႂ်ၵေႃႈ ယႃႇပေႁဵတ်းၵေႃႉ။

ၵၢၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈ တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်လွင်ႈလႂ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇလီဝႆႉမဝ်မၢင်။ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇ ꧦဢီႈ ꧦ တႃႇတေႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ႁၢၼ်ႉ ၸႂ်ၼၼ်ႉ မၼ်းမီးၼမ်ၼႃႇ ဢၢၼ်ႇမဵဝ်းမၼ်းပေႃးဢမ်ႇလႆႈသေ တႃႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်လၢႆ ꧦၼႆ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈလၢတ်ႈ။ ဢမ်ႇ ၸၢင်ႈလၢတ်ႈပိူင်တၢႆသေတႃႉ ပိူၼ်ႈႁူႉပွင်ႇယူႇ။ သီၼမ်ႉယႃႈ သီၼမ်ႉယႃႈ ဢၼ်ယွမ်ႉတီႈ ဢုမ်မွၵ်ႇၼၼ်ႉ ပေႃးတူၺ်း ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၼႆ ဢဝ်တၢင်းႁင်ႈလီဝႃႈၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇ ႁၢင်ႈလီ၊ ဢဝ်ၵႃႈၶၼ်ဝႃႈၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇမီး။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ မႃး ႁုပ်ႈတူၺ်း ၸွမ်းၵၼ်ၼႆ မၼ်းပဵၼ်မႃး ႁၢင်ႈၽၢင် ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၸႂ်ပိူၼ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႈ။

ၵၢၼ်ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ႁၢင်ႈၽၢင်ဢွၼ်ႇၼိုင်ႈဢၼ်၊ တၢင်းႁဵတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈပိူင်၊ သဵင် လၢတ်ႈဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၶေႃႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇဢိတ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉလူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵၢၼ်ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ႁၢၼ်ႉ ၸႂ်ၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉႁဝ်း မၼ်းတိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈ မီးလိူဝ်တၢင်ႇပိူင်ယူႇ။

ႁႂ်ႈထုၵ်ႇႁူ ထုၵ်ႇတႃ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမီး လွင်ႈထုၵ်ႇႁူ ထုၵ်ႇတႃပိူၼ်ႈတႃႉ။ ႁူလႄႈတႃၼၼ်ႉ တေသိုပ်ႇၵပ်းသိုပ်ႇပၼ် မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၵႂႃႇယူႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (48) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်မေႇ 22 ဝၼ်း၊ ပီ 1749။

လၢတ်ႈယွင်ႈ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းယွင်ႈယေႃး ၽၢႆႇလင်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ လၢတ်ႈၽၢႆႇ ၼႃႈ ၵေႃႉဢၼ်တေၶိုၼ်းၵႂႃႇ သမ်ႉထိုင်ၼၼ်ႉတႃႉ။ ပေႃးလၢတ်ႈ ၵႂႃႇ ၼင်ႇၼၼ်ၼႆ ၵူၼ်းဢၼ်တေၶိုၼ်းၵႂႃႇလၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၶဝ်တေ ဢဝ်သုၼ်ႇလႆႈ ပုၼ်ႈတႃႇတူဝ်ၶဝ်သေ တေဢဝ်ၵႂၢမ်းမႂ်း ၵႂႃႇလၢတ်ႈ ပၼ်ၵေႃႉၼၼ်ႉယူႇ။ လၢႆးလၢတ်ႈယွင်ႈယေႃးပိူၼ်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ လၢႆးၼႆႉလီသေပိူၼ်ႈ၊ တိူဝ်ႉတီႈယမ်မၼ်း လိူဝ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ ၵေႃႉဢၼ်မေႃတိုဝ်းၵမ် လၢတ်ႈၸႃၼင်ႇၼႆၼႆႉ တေပဵၼ် ၵူၼ်းဢၼ်ပိူၼ်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸႂ်လိူဝ်ပိူၼ်ႈသေ ၼႃႈၵၢၼ်မၼ်းၵေႃႈ တေၸဵဝ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယူႇယဝ်ႈ။

တၢင်းမေႃၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉ တၢင်းမေႃ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်း ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်တၢင်းမေႃ ဢၼ်မေႃထိင်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ယဝ်ႈ။ ပေႃးမေႃထိင်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မေႃဝႆႉဝၢင်းၼႃႈတႃၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇပၼ်ပိူင်ႈၼႆၸိုင် ၸႂ်ႁဝ်းပဵၼ်ႁိုဝ်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈတေဢမ်ႇႁူႉလႆႈ။ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ဢမ်ႇမေႃဝႆႉၼႃႈတႃ၊ ဢမ်ႇမေႃၵွၼ်းထိင်းၸႂ် လႆႈၼၼ်ႉ ပိူၼ်ႈႁူႉႁၼ်ၼမ်ႉၸႂ်မၼ်းသေ ႁူႉတၵႃႈ မၼ်းတေ တူၵ်းလွၵ်းထုၵ်ႇႁဵဝ်ႉ ၵူၼ်းလိင်ႉလႅၼ်၊ ၵူၼ်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇၵူၺ်း။ ၵၢၵ်ႇသေႃးၵေႃႉလဵဝ် ၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ မေႃယွင်ႈပိူၼ်ႈသေ ၸူၵ်းဢဝ်ငိူၼ်ႈၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈ ယဝ်ႈ။ တီႈတႄႉမၼ်း လွင်ႈထိမ်ႇ(လွင်ႈသိူင်ႇသိမ်း) ဢၼ်မီးဝႆႉ ၼႂ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵၢၵ်ႇသေႃးမၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီပၼ်ၵူၼ်း တၢင်ႇၵေႃႉသေ ထုၵ်ႇလီလႆႈသိမ်းဝႆႉ ႁင်းၵူၺ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်း။

ၸႂ်လမ် လႄႈ ၸႂ်ယွင်ႇ ဢၼ်ၸႂ်လမ်ငၢႆႈ ဢမ်ႇထွမ်ႇသီႇထွမ်ႇႁႃႈသင်သေ ႁဵတ်းၵႂႃႇ ၽႂ်း ꧦၽၢႆ ꧦလႄႈ ဢိၵ်ႇတင်း ယွင်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ပီႈၼွင်ႉ ၵၼ်ၼႆယူႇ။ သွင်ပိူင်ၼႆႉ မၼ်းၵူၺ်းပိူင်ႈၵၼ် ပဵၼ်ၽႂ်းလႄႈ ပဵၼ်ႁိုင်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။

ယိူၼ်ႉ ပေႃးထူပ်းၺႃး လွင်ႈတၢင်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉၸႂ်ၼႆၸိုင် ၶတ်းၸႂ် မွတ်ႇ ႁၢႆပႅတ်ႈတႃႉ။ ၽွင်းၼင်ႇၼၼ်ၼၼ်ႉ ယႃႇပေၵိုင်ႉၵၢင်ႉလၢတ်ႈတေႃႇ ပိူၼ်ႈ။ ၼႃႈတႃၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵေႃႈ တေႃႈယႃႇပေပၼ်ပိူင်ႈ။ ပေႃးႁဵတ်းၼႆ ၽိုၵ်းဝႆႉသတီႉၵႂႃႇၸိုင် ဝၢႆးၼႆႉ တေၶႅမ်ႉလႅပ်ႈပႄႉၸႂ်ၵႂႃႇယူႇ။

ယူင်းသေ ၸူၵ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ ဢုပ်ႇၵုမ်ငူပ်ႉငီႉၵၼ်ၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၵႂႃႇဢုပ်ႇၺႃး ၵူၼ်းတေႃးသႃႉယႂ်ႇၼႆၸိုင် ႁဝ်းၸၢင်ႈယူင်းတေႃးသႃႉၶဝ်သေ ၸူၵ်း ဢဝ်လႆႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းၶဝ် ငၢႆႈ ꧦယူႇ။

ၵူၼ်းလွင်း ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် မေႃတေႃႇလွင်း ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇတၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈ လၢႆး သင်ဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၵွၼ်းပႄႉလႆႈၸႂ်မၼ်း ဢမ်ႇမေႃဝႆႉၼႃႈတႃ မၼ်းၼႆၸိုင် ႁူႉတၵႃႈ မၼ်းတေသုမ်း ၵေႃႉဢၼ်ထိင်းၸႂ်လႆႈ ၼၼ်ႉယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။

ၵပ်းၵၢႆႇ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး လွင်ႈမေႃထိင်းၸႂ်ၼႆႉ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းပဵၼ်ပိူင်ၶိုၵ်ႉလူင်မၼ်းယဝ်ႈ။ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ် ၶႄႉၶဵင်ႇၵၼ်လႄႈ တိုၼ်းဢမ်ႇလႆႈပၼ်လုတ်ႈၼႃႈလုတ်ႈတႃသေ ဢိတ်း။ ပေႃးလုတ်ႈၵႂႃႇဢိတ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ တိုၼ်းတူၵ်းသုမ်းပိူၼ်ႈ ယဝ်ႈ။ ၸိူင်ႉၼင်ႇ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ “ဢမ်ႇပႃးမုသႃႇ လင်ႇၵႃႇဢမ်ႇ လဝ်း”ၼႆၼၼ်ႉ ပေႃႈပေႃႈၵေႃႈ တိုၼ်းၶႂ်ႈဝႃႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဢၼ် လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇပႃး မုသႃႇၼႆႉ တိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ... ၼႆယူႇ။

လွင်ႈႁဵတ်းၵဵင်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵဵင်ႈၼႆႉ မီးသွင်ပိူင်။ မီးယူႇလႄႈ ႁဵတ်းၵဵင်ႈဢမ်ႇမီး။ ႁူႉယူႇလႄႈ ႁဵတ်းၵဵင်ႈဢမ်ႇႁူႉ ပိူင်ၼိုင်ႈ။ ဢၼ်ၼႆႉတႄႉ ဢမ်ႇႁၢင်ႈႁၢႆႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈမီး၊ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈ ႁူႉၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈႁၢႆႉၸႃႉတႄႉ ꧦ။ ဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ ယေႃႈတႄႉ ꧦ။ တေလႆႈဝႃႈ မီးတၢင်းၽိတ်းၼႆယူႇ။ “လွတ်ႉၿေႇၵုၼ်ႇ”တႅၵ်ႈၼႄဝႆႉဝႃႈ... လွင်ႈမီးယူႇလႄႈ ႁဵတ်း ၵဵင်ႈဢမ်ႇမီး၊ ႁူႉယူႇလႄႈ ႁဵတ်းၵဵင်ႈဢမ်ႇႁူႉၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဝ်း လၵ်ႉသိူင်ႉဝႆႉ ၽၢႆႉထိမ်ႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႈ။ ဢၼ်ဢမ်ႇမီး သေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈမီး၊ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈႁူႉၼၼ်ႉတႄႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵႂႃႇလၵ်ႉလွမ်တူၺ်းၽၢႆႉထိမ်ႇပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႈ။ “လွတ်ႉပူဝ်ႇလိၼ်းၿရုတ်ႉ”လၢတ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသေႁဵတ်း ၵဵင်ႈမီးၼႆႉ မိူၼ်မိတ်ႈၼႆယဝ်ႈ။ မိတ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇတြႃးသေဢမ်ႇၵႃး သမ်ႉၵွႆပဵၼ် ၶိူင်ႈယိပ်း ဢၼ်ဢမ်ႇၶဝ်ႈတြႃးယဝ်ႈ။ ၵေႃႉဢၼ်ယိပ်း ၵမ်မိတ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ တိုၼ်းတေဢမ်ႇၵိုင်ႇ ပွႆႇဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်မၼ်း လႆႈၼႆယဝ်ႈ။ လွင်ႈထိမ်ႇ၊ လွင်ႈသိူင်ႇသိမ်းၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်သိူဝ်ႈၵၢပ်ႇ လဵၵ်း ဢၼ်ႁႄႉတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ မီးယူႇသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈဢမ်ႇမီး ၼၼ်ႉတႄႉ မိူၼ်ၽၢင်လဵၵ်းႁႄႉတူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ပေႃးဝႃႈ မေႃယူႇသဝ်းၵႂႃႇ မီးယူႇလႄႈႁဵတ်း ၵဵင်ႈဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉၵွၼ်ႇ ၸင်ႇတေႁွင်ႉဝႃႈ မေႃထိမ်ႇၼႆယဝ်ႈ။ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးဢမ်ႇမီး လွင်ႈထိမ်ႇၸိုင် တိုၼ်းဝႃႈ ဢမ်ႇဢွင်ႇ။ လွင်ႈဢၼ်မီးယူႇသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈဢမ်ႇမီး ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈ ထိမ်ႇၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၶမ်းလႄႈ တွင်းလေႃးၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၶမ်းၼႆႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉတွင်းမႃးလေႃးမၼ်း ဢိတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈသေတႃႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်း ဢမ်ႇယွမ်းၵႂႃႇ။ ပေႃးဢမ်ႇပႃးတွင်းၵေႃႈ သမ်ႉဢမ်ႇ ပဵၼ်တဵင်ႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဝႃႈ ဢဝ်တွင်းမႃးသႂ်ႇလေႃးၼမ်ၵႂႃႇၼႆတႄႉ ၵႃႈၶၼ်ၶမ်း တေတူၵ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၵေႃႉဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ ၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်တေလူႉဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈ မီးၼၼ်ႉ မၼ်းမိူၼ်တွင်းလေႃးသႂ်ႇၼႂ်းၶမ်း ၼမ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၼင်ႇႁိုဝ်တေပႄႉၵွၼ်းၸႂ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ တေမေႃဝႆႉဝၢင်း ၼႃႈတႃ ဢမ်ႇပႅၵ်ႇပိူင်ႈၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ယူႇသဝ်းတႃႉ။ တႃႇတေပဵၼ် လႆႈ ၼင်ႇၼႆၼႆႉ ယၢပ်ႇယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇ ပဵၼ်လႆႈ။ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉၼၼ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇပဵၼ် လႆႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်း။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ထူပ်းၺႃးတၢင်းယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇ ဢိုတ်ႇၸႂ်တၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈ ၶဝ်တေႃႈ ၸႂ်ဢမ်ႇတူၵ်း။ ၸႂ်ဢမ်ႇ တူၵ်းသေဢမ်ႇၵႃး ၶဝ်ၶႅၼ်းတိူဝ်းၶတ်းၸႂ် လိူဝ်တွၼ်းသွင်ပုၼ်ႈ လူးၵွၼ်ႇ။ ၶဝ်ဝႆႉၸႂ်ၵႅၼ်ႇၶႅင် တေႃႇသူႈၵႂႃႇႁတ်း ꧦသေ ၵမ်းလိုၼ်း မႃး ၶဝ်တိုၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢွင်ႇပႄႉၵႂႃႇယူႇ။

ထၢတ်ႈၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်လႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ႁဵတ်းၸွမ်းပၢႆးဝူၼ်ႉၸၼ်ႉ သုင်တႃႉ။ လိူၵ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ဢၼ်ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းၼၼ်ႉတ။ ၽွင်း မိူဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉ တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇၼႆႉ ယႃႇပေဝႆႉပဵၼ် လွင်ႈႁၢမ်ႈသီး၊ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉပဵၼ် လွင်ႈပၼ်ႁႅင်း ထၢတ်ႈၸႂ်တိူဝ်းယူႇ။ ႁဵတ်းလၢႆးၼိုင်ႈဢမ်ႇလႆႈၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁႃႁဵတ်း လၢႆးမႂ်ႇတႃႉ။ ပေႃးၸႂ်ယၢဝ်း၊ ပေႃးဢမ်ႇယွမ်းသေ ႁဵတ်းၵႂႃႇၸိုင် ၵၢၼ်ဢၼ်ဢမ်ႇဢွင်ႇၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇမီး။

လူဝ်ႇမေႃၸႂ်ႉ ၵူၼ်းမၢင်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ပွင်ႇ ၸႂ်ၵူၺ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ လူဝ်ႇလႆႈယွင်ႈပၼ်ၶဝ် ၵူၺ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ လူဝ်ႇလႆႈလွၵ်ႇငိူတ်ႈၶဝ်ၵူၺ်း။ မၢင်ၸိူဝ်းသမ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဢဝ် လၢႆးလဵဝ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈယဝ်ႉၵၢၼ် ၵူၺ်း။ ပေႃးႁုပ်ႈသေလၢတ်ႈၼႆ သင်ဝႃႈ ၶိုင်သၢင်ႈႁၢင်ႈပွင်ႇၵတ်ႉ ꧦ ၶႅၼ်ႇ ꧦ၊ ယိပ်းတိုဝ်းလီ ꧦ၊ မေႃႁၼ် တၢင်းယူပ်ႈယွမ်းၶဝ်၊ ၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇႁိူဝ်ႉဢမ်ႇၼူၼ်း ဢမ်ႇသုတ်ႈဢမ်ႇႁူၼ်ၸိုင် ၵူၼ်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းၵူႈၵေႃႉယူႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁဵတ်းၼင်ႇၼႆၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း ႁႂ်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ သၢင်ႇထုၵ်ႇယူႇ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတင်းဝၼ်းသေတႃႉ ဢမ်ႇ ၶၢဝ်းၼိုင်ႈၵေႃႈ ၶၢဝ်းၼိုင်ႈ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉၼႆႉ တိုၼ်းမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ထၢတ်ႈၸႂ်တူၵ်းယူႇ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၼ်းတိုၵ်ႉဝူၼ်ႉၼႃႈၵၢၼ်ၶမ်ၸႂ် လွင်ႈၼိုင်ႈယူႇၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၽွင်းမိူဝ်ႈ မၼ်းတိုၵ်ႉမီးၸႂ်သေႃး ၵႃႉမႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ ၽွင်းတိုၵ်ႉဢွၵ်ႇတေႃးသႃႉလႄႈသင်၊ ၽွင်းတိုၵ်ႉၸႂ် ဢမ်ႇသိူဝ်းသႃႇလႄႈသင် ၶၢဝ်းယၢမ်းၼင်ႇၼၼ် သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵႂႃႇတိုၵ်းသူၼ်းမၼ်း ပုၼ်ႈတႃႇ ၼႃႈၵၢၼ် သေ လွင်ႈ ꧦၸိုင် တေလႆႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလိူၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ၽိတ်းတႄႉ ၽိတ်းဝႃႈၼႆယူႇ။ ဢမ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈၵၼ်။ သင်ၶႂ်ႈႁူႉၸႂ်ပိူၼ်ႈ ထၢမ်ၸႂ်ႁဝ်းတ။

ၽၢႆႇလင်ၵႂၢမ်းၵိူမ်ႈလိူမ်ႈ မိူဝ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မီးၸႂ်ၶႂ်ႈလၢတ်ႈၵိူမ်ႈလိူမ်ႈပိူၼ်ႈ သေလၢတ်ႈၵႂႃႇၸိုင် တႃႇဝႃႈ ဢူၺ်းၵေႃႉလီတေတိူဝ်းမႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၽူႈၶဵၼ်ၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ တေၼမ်လိူဝ်မႃး။ ၽူႈၶဵၼ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽူႈၶဵၼ်ယူဝ်း ꧦ။ ယင်းၸၢင်ႈပဵၼ် ၽူႈၶဵၼ်ဢၼ် ဢမ်ႇယိူၼ်ႉၵၼ်ႈလႆႈၼၼ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵႂၢမ်းၵိူမ်ႈလိူမ်ႈသေ သင်ဝႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဢူၺ်းၵေႃႉလီ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ယူပ်ႈယွမ်းၵႂႃႇၼႆ တၢင်းႁဵတ်းဢၼ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ် တၢင်းႁဵတ်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈတႄႉ ꧦ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵႂၢမ်းၵိူမ်ႈလိူမ်ႈသေ ၵူၼ်းၼႂ်း ၵႄႈၵၢင်ႁဝ်းၼၼ်ႉ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ယဵၼ်းပဵၼ် ၽူႈၶဵၼ်ႁဝ်းၵႂႃႇၼႆၵေႃႈ တေႃႈတေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တၢင်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈယူႇ။ ပေႃးပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၵိူမ်ႈလိူမ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုင် ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈ တႄႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈ ဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ပိူၼ်ႈဝႃႈတီႈၵဝ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈၼႆယူႇ။ ၸႂ်တေႃးသႃႉ ဢၼ်ၽုတ်းပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၸႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈလူဝ်ႇ လႆႈ မူၵ်းထူမ်ဝႆႉယူႇ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၵိူမ်ႈလိူမ်ႈဝႃႈတီႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တႅၵ်ႇ ꧦ လႅင်း ꧦသေတႃႉ ဝႆႉမိူၼ်ၼင်ႇ ဢမ်ႇတိူဝ်ႉလမ်တိူဝ်ႉလႅင်သင်သေ ႁုၼ်ႉၶူဝ်ၸွမ်းပိူၼ်ႈၵႂႃႇတႃႉ။ ယႃႇပေပဵၼ် လွင်ႈၸဵပ်းၸႂ်သေ ၼႄ ပၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်ၸဵပ်းၸႂ်။

ဢေႃးၸႃႇၼၢင်းယိင်း လႆႈႁၼ် ၼၢင်းယိင်းၼႆႉ ၶဝ်မီးဢေႃးၸႃႇ တမ်ႈတီႈ ၼိူဝ်ၵူၼ်း ၸၢႆးဝႆႉယူႇတၢၼ်ႇ ꧦ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် တေလႆႈဝႃႈ မီးဢေႃးၸႃႇယႂ်ႇ လူင်တႄႉ ꧦၼႆလူးၵွၼ်ႇ။

ႁႂ်ႈမိုတ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈၸင်း ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ၶဝ်တိုၼ်းၵႂၢမ်းၼမ်ယဝ်ႈ။ ႁဝ်းမိုတ်ႈ ၵိုဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၽွၼ်းလီဢမ်ႇပေႃးၼမ်သေတႃႉ ပေႃးဝႃႈၶဝ်ၸင်း ႁဝ်းၼႆ တေလႆႈဝႃႈ ဢၼ်ႇတႄ!ႇၼမ်တႄႉ ꧦၼႆယူႇ။ ႁႂ်ႈၶဝ်ၼၢင်းႁူႉလႄႈ လွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၼၢင်းယိင်း၊ လွင်ႈမၵ်းမၢႆဝႆႉၼၵ်းၼိူဝ်ၶဝ်ၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽိင်ႈထုင်းသေဢမ်ႇၵႃး တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈမီး၊ လူဝ်ႇ လႆႈပဵၼ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တူၺ်းၸွမ်းသၢႆငၢႆ၊ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသုင်၊ ဝႃႇသ ၼႃႇသေ သင်ဝႃႈ ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တေမီးၽွၼ်းလီပုၼ်ႈ တႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆၸိုင် လွင်ႈဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉၼၵ်းၼႃသႂ်ႇၸႂ် ၼိူဝ် မၼ်းၼၢင်းယူႇၼႆ လူဝ်ႇလႆႈ ၼႄပၼ် ႁႂ်ႈမၼ်းၼၢင်းႁူႉထိုင်ထၢင်ႇ ꧦ ၸႅင်ႈယူႇ။ လွင်ႈဝႆႉၼၵ်းၼႃ ၼိူဝ်ၶဝ် ဢိတ်း ꧦဢွတ်း ꧦၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်း ႁႂ်ႈၶဝ်ၼၢင်း ႁၢၼ်ႉၸႂ်ယဝ်ႈ။ လွင်ႈဝႆႉၼၵ်းၼႃ ၼိူဝ်ၶဝ်ယႂ်ႇ ꧦၼမ် ꧦ ၼၼ်ႉတႄႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ်ၼၢင်း ၸႂ်ၸပ်းပႅၼ်းၼိူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႈ။

လၢတ်ႈယွင်ႈ ၼၢင်းယိင်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်လၢတ်ႈယွင်ႈ လွင်ႈတၢင်း ႁၢင်ႈလီၶဝ်သေတႃႉ ၶဝ်တိုၼ်းဢဝ်ၸႂ်ၸူမ်းလူင် ဢူမ်ဢိုၼ်ႁပ်ႉ ဢဝ်သေဢမ်ႇၵႃး ဢဝ်ၸႂ်ႁၵ်ႉပႅင်းၶဝ် ၵဵဝ်ႉဢိူမ်ႈယူႇယဝ်ႈ။

သင်ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ်ၼၢင်း ဝၢႆႇၼႃႈမႃး တၢင်းၽၢႆႇႁဝ်း လွင်ႈဢၼ်မေႃပွင်ႇၸႂ်ၼိူဝ်ၶဝ်၊ လွင်ႈဢၼ်မေႃၼပ်ႉယမ်ၶဝ်၊ လွင်ႈၼႄႁၢင်ႈၽၢင်ယုမ်ႇယမ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်း ၶဝ် ဝၢႆႇၼႃႈၸူးၸဝ်ႈၵဝ်ႇတင်းပိုၵ်းယူႇ။

ယႃႇထၢင်ႇလဵၵ်ႉၶဝ်ၼၢင်း ဢၼ်ၶဝ်ၼၢင်း တူၵ်းၸႂ်လႂ်တိုၼ်ႇလိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈၼႄပၼ် လွင်ႈထၢင်ႇလဵၵ်ႉသၢင်းၽႅပ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉ တၢင်းၶၼ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

သင်ယုမ်ႇဝႃႈ... သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယုမ်ႇယမ်ယိုၼ်ႁပ်ႉဝႃႈ ၼၢင်းယိင်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီမိုတ်ႈၵိုဝ်းၼပ်ႉယမ်ယူႇၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေႁပ်ႉလႆႈ လွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်းၼပ်ႉယမ် တမ်ႈတီႈၶဝ်ၶိုၼ်းယူႇ။

(မိူဝ်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၼၢင်းယိင်းၼႆႉ) တမ်ႈတီႈၼႆႈ လွင်ႈႁူႉသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈဢမ်ႇႁူႉ၊ မီးယူႇသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈ မီးတင်းၼမ်ယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ဢမ်ႇႁူႉသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈႁူႉ၊ ဢမ်ႇမီးသေ ႁဵတ်းၵဵင်ႈမီးၼၼ်ႉတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး ၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈလႂ်ၵူၺ်း။ လွင်ႈႁဵတ်းၼင်ႇၼႆၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ် ႁၢၼ်ႉၸႂ်သေ ပဵၼ်တၢင်း တိုဝ်းလီပုၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႈ။ မၼ်းသမ်ႉ ဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉၽႂ်။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (49) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 6 ဝၼ်း၊ ပီ 1479။

သႅင်ၸိင်ႇ သႅင်ၸိင်ႇၼႆႉ ပႆႇလႆႈသူၺ်းသေတႃႉ ၵႃႈၶၼ်မၼ်း တိုၼ်းမီး ဝႆႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မိူဝ်ႈတိုၵ်ႉသူၺ်းပႆႇယဝ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းပႆႇၶဝ်ႈ တၢင်းတိုဝ်း။ ငဝ်းႁိူဝ်ႈသႅင်ၸိင်ႇၼႆႉ မၼ်းၼႄပၼ် လွင်ႈဝႃႈ ၸိင်ႇ ၵႅၼ်ႇၶႅင်တၢၼ်ႇလႂ်ၼႆၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ သူၺ်းယဝ်ႉသေတႃႉ သင်ဝႃႈ ပႆႇတၢင်ႇပၼ်သီမၼ်းၼႆၸိုင် သႅင်ၸိင်ႇလုၵ်ႈၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉ တေပဵၼ် သႅင်သဝ်ႈသေ တေမိူၼ်မၢၵ်ႇႁိၼ်သဝ်ႈဝႆႉၵူၺ်း။ ၵွပ်ႈၼႆ လူဝ်ႇလႆႈတၢင်ႇပၼ် သီမၼ်းယူႇ။

လူဝ်ႇမေႃယူႇသဝ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇႁၢင်ႈၶိူင်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈလီၶႂ်ႈၶူဝ်။ မၼ်းပဵၼ် ပၢၼ်ဢၼ်ၵိုင်ႇႁၢင်ႈၶိူင်ႈယဝ်ႈ။ လွင်ႈယူႇသဝ်း ဝူၺ်ႇႁင်ႈ ၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇဝႆႉဢုပဵၵ်ႉၶႃႇပႅတ်ႈ လွင်ႈသိူဝ်းသႃႇပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ ဢမ်ႇၼၼ်ၵေႃႈ မိူၼ်ၼင်ႇ လူႇလၢႆမၢႆမီႈပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ တူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုၼ်ႈသႂ်ၼႆႉ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ပၢႆးယူႇလီၸဝ်ႈၵဝ်ႇသေ ဢမ်ႇၵႃး မၼ်းၼႄပၼ် ႁၢင်ႈၽၢင်ၸၼ်ႉသုင်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတႃ ပိူၼ်ႈ၊ ၶူႈၼင်ပိူၼ်ႈၵတ်းယဵၼ်ယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (50)

လေႃးၵႃႉ လႄႈ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ပေႃးႁူႉလွင်ႈလေႃးၵႃႉၸိုင် တေပဵၼ်လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ် တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄးတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ တႃႇတေႁူႉပွင်ႇၼိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပၼ်တၢင်းၵမ်ႉထႅမ်ယူႇ။ တၢင်းႁူႉလွင်ႈလေႃးၵႃႉၼႆႉ ထိုင်ပၢၼ်လႂ် ၵေႃႈ မၼ်းၶဝ်ႈတၢင်းတိုဝ်းဝႆႉယူႇ။ ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ တႃႇတေပၼ်တၢင်းႁူႉတမ်ႈတီႈ ၵူၼ်း ၼုမ်ႇၼင်ႇၼႆၼႆႉ ၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၵၢၼ်ၶဝ်ၼႆယူႇ။ ၶူးသွၼ် ၵေႃႈ မၼ်းၵူၺ်းပူင်သွၼ်ပၼ် တၢင်းမေႃသေဢၼ်ဢၼ်ၵူၺ်း။ တႃႇတေ ပူင်သွၼ်ပၼ် လွင်ႈလေႃးၵႃႉတင်းမူတ်းၼၼ်ႉ တီႈလႂ် ၵေႃႈ တေႃႈဢမ်ႇသွၼ်ပၼ်လႆႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပေႃႈမႄႈၵေႃႈ ဢမ်ႇ သွၼ်ပၼ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၵၢၼ်ၼမ်ႁႃႉ၊ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ယူႇၵႂႃႇၸလိူဝ်ႈၸ လႃႈႁႃႉ ဢမ်ႇမေႃဝႃႈ။ ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ လေႃးၵႃႉလူင် တေပူင်သွၼ် ပၼ် ႁင်းၵူၺ်းၵႂႃႈၼႆယူႇ။ ၸႂ်ႈတႄႉၸႂ်ႈယူႇ။ လွင်ႈလေႃးၵႃႉၼႆႉ ဝူၼ်ႉဢဝ် ထၢင်ႇဢဝ်ၵူၺ်းတႄႉ ပႆႇတဵမ်ထူၼ်ႈ။ လူဝ်ႇလႆႈမီးတူဝ် ထူပ်းသေ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈႁူႉယဝ်ႈ။ တႃႇတေႁူႉလွင်ႈလေႃးၵႃႉလူင် ၼႆႉ သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်ၵႂႃႇပႃႈၼႃႈ ၵူၼ်းဢၼ်မီးတူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉ တႅမ်ႈပၼ်ဝႆႉလွင်ႈတူဝ်ထူပ်းမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်ၶႅပ်း ၼိုင်ႈၼႆၸိုင် တေပဵၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ပုၼ်ႈတႃႇ ၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ် ၸွမ်းမႃး ၽၢႆႇလင်ၼႆႉတႄႉ ꧦယူႇ။

ပႅတ်ႈတူၵ်းဢုင် လွင်ႈဢူၼ်ဢၢၼ်မေႃးမႄး၊ လွင်ႈၵျေႃႇလူၼ်ႉပူၼ်ႉပိူင်၊ လွင်ႈ ႁုၼ်ႉၶူဝ်၊ လွင်ႈၼႃႈလိူမ်ႈ၊ လွင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းဢမ်ႇႁူဝ်ဢမ်ႇ ႁၢင်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းမိူၼ်ၼင်ႇ ႁဝ်းဢဝ်ၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်းမေႃႁဝ်း ပႅတ်ႈတူၵ်းသႂ်ႇ ၼႂ်းဢုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ၵူၼ်းၸႂ်ႉလီ ၵူၼ်းလီၸႂ်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် ယူႇၵျေႃႇ ꧦ ၵိၼ်ၵျေႃႇ ꧦၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇပဵၼ် လႆႈ ၵူၼ်းလူင်ၵူၼ်းတႄႉၵူၼ်းဝႃႈ။ မၼ်းတေပဵၼ် ၵူၼ်းလီၸႂ်ႉ၊ ၵူၼ်းၸႂ်ႉလီပိူၼ်ႈၵူၺ်း။

ပႅၵ်ႇ လွင်ႈႁတ်းႁၢၼ်လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵဵင်ႈၼၼ်ႉ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ် ဢိူဝ်ႈ။ လွင်ႈၺၢၼ်ႇၽၢႆလႄႈ လွင်ႈမေႃပႅၵ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ် လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ လွင်ႈယူႇသဝ်း ႁႂ်ႈမီးၵုင်ႇသိၵ်ႈၶႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ႁူဝ်ၸႂ်ၽႅၼ်သုင်။

တႅမ်ႇသေတႅမ်ႇ ဢၼ်တူၵ်းတႅမ်ႇသေ ႁူဝ်ၸႂ်ၽႅၼ်သုင်၊ မႃႇၼႃႉယႂ်ႇၼႆႉ ဢမ်ႇ မီးသင်။ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈသင်ၵေႃႈ ယုမ်ႇငၢႆႈလႄႈ ယွင်ႈၶိုၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း တူၵ်းတႅမ်ႇယဝ်ႈ။ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈသင်ၵေႃႈ ၵႂႃႇထဵင်ပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈၸိုတ်ႇၸၢၼ်ႈႁဝ်းယဝ်ႈ။ ပႅင်း လွင်ႈဢၼ်ပိုတ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ်လႄႈ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ သိုဝ်ႈ ꧦယူဝ်း ꧦ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈ ႁပ်ႉထွမ်ႇဢဝ် တၢင်းႁၼ်ထိုင်ပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉ သိမ်းပႅင်းပၼ် ၵုင်ႇသိၵ်ႈၶႃႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇယဝ်ႈ။

ငဝ်း ႁၢင်ႈၽၢင်ဢၼ်တႅမ်ႇယေႃႈ၊ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၽူတ်ႇယူတ်ႇ ၽၢတ်ႇယၢတ်ႇၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသေဢမ်ႇ ၵႃး မၼ်းၼႄပႃး လွင်ႈဝႃႈ ႁဝ်းႁဵတ်းၵေႃႉ ၵူၼ်းထၢတ်ႈၸႂ်တႅမ်ႇ၊ ၵူၼ်းဢမ်ႇမီးတၢင်းႁူႉ၊ ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇၼၼ်ႉယူုႇ။

ပိၼ်ႈ လွင်ႈၵႂႃႇဢဝ် ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ဢိတ်း ႁဵတ်းပဵၼ်ၵၢၼ်ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉ လူင်ၼၼ်ႉလႄႈသင် ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ဢိတ်း ဢၼ်ဢမ်ႇလီဝူၼ်ႉ ၸွမ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉၵႂႃႇဝႆႉလိုၵ်ႉဝႆႉၶိုၵ်ႉသေ ဝူၼ်ႉၸွမ်း မူတ်းၶၢဝ်း ယၢမ်းၸွမ်းလႄႈသင် ဢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်း တႅမ်ႇယေႃႈၵႂႃႇ ယူႇ။

ပိူင်လူင် ၺၢၼ်ႇꩡဝၼႃႉ (ၺၢၼ်ႇၽႂ်းၽၢႆ)လႄႈ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈမေႃ ယုမ်ႉယႆႈၼႆႉ ပဵၼ်ပိူင်လူင်မၼ်းယဝ်ႈ။

ဢမ်ႇမီးလွၼ်ႉ ၼႃႈဢၼ်ယုမ်ႉပိူဝ်ႉ ယုမ်ႉပိူဝ်ႉတႃႇသေႇ၊ ႁၢင်ႈၽၢင်ဢၼ် သမ်ႇမႅၼ်ယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်လၵ်ႉၶၼႃႇ ဢမ်ႇမီးလွၼ်ႉၵႅၼ် ၵူၺ်း။

မၢင်ႉ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်မၢင်ႉယူႇၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄဝႃႈ ၼႃႈၵၢၼ်မၼ်း ယႂ်ႇၶိုၵ်ႉပုၼ်ႈတႃႇမၼ်းၼႆယဝ်ႈ။ ၽႂ်းၽၢႆလႄႈ မၢင်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇမိူၼ် ၵၼ်။

ႁဵတ်းၵဵင်ႈ ၵေႃႉဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇပိူၼ်ႈပိတ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းၵဵင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇၵူၼ်းႁတ်းႁၢၼ်ၼင်ႇၼၼ် ၵူၼ်းမိူၵ်ႈမႂ်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းၵဵင်ႈ ႁဵတ်းပဵၼ် ၵူၼ်းလီယူႇ။ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ် တိူမ်ႈၼွၵ်ႈမၼ်း မေႃႁဵတ်းၵဵင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ မိူၼ်ၼင်ႇမီးၵုင်ႇၼၼ်ႉ တေၸင်ႈတူဝ်လႆႈလိူဝ်သေ ၸိူဝ်းဢၼ် ဢမ်ႇမေႃႁဵတ်းၵဵင်ႈၼၼ်ႉယူႇ။

သဵၼ်ႈတၢင်း သဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းလေႃးၵႃႉ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းတိုၼ်းၶွၵ်း ၶီႉၶွၵ်းၶႅၵ်း ငွၵ်းငီႉငွၵ်းငႅၵ်းတင်းၼမ်ယဝ်ႈ။ မၢင်ပွၵ်ႈမၢင်လႂ် ပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်းမွၵ်ႇမႂ်သိူဝ်ႇပူဝႆႉသေတႃႉ မၢင်ပွၵ်သမ် ပဵၼ်ၼၢမ်ပဵၼ် ၶႅမ်း တဵမ်ဝႆႉၵေႃႈ တေမီးဢိူဝ်ႈ။ ၽိဝ်တၢင်း တေလိူမ်ႈ ꧦလႆႇ ꧦသေတႃႉ ၸၢင်ႈမီးလုၵ်းလဝ်၊ ၸၢင်ႈမီးဢုင်လူးၵွၼ်ႇ။ သဵၼ်ႈတၢင်းတင်းသဵင်ႈ မိုၼ်ႈလိုတ်ႉ ꧦသေ ပေႃးပလၢတ်ႈလူမ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈထူပ်းၽေးၶဵၼ် လူင်ယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ မိူဝ်ႈတႄႇဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်း လေႃးၵႃႉလူင်ၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး တီႈယိူင်းမၢႆယူႇ။ မီးၼင်ႇ ၼႆသေဢမ်ႇၵႃး တူဝ်ထူပ်းၼၼ်ႉ တေၸွမ်းၸီႉသင်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ယူႇသေတႃႉ ယင်းတေၵႆႉ ꧦထူပ်းၺႃး သဵၼ်ႈတၢင်းၽိတ်းသေ လူမ်ႉလူးၵွၼ်ႇ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (51) လိူၼ်သႅပ်ႉတိမ်ႇပိူဝ်ႇ 12 ဝၼ်း၊ ပီ 1479။

ၵူၼ်းငၢဝ်ႈ ပေႃးႁႅင်ႉၸွမ်းၽၢႆႇလင် ၽိုၼ်လိၵ်ႈၽိုၼ်လၢႆးႁႅင်းပူၼ်ႉၼႃႇ ၸိုင် ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ် ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵဝီႉသမ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းၵဵင်ႈသၢင်ႇ တႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ တီႈတႅမ်ႇသုတ်းမၼ်း ၸၢင်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇႁူဝ် ဢမ်ႇႁၢင် ဢမ်ႇၶွပ်ႇဢမ်ႇၵၢင်သေ ပဵၼ်ၵူၼ်းငၢဝ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇႁူႉ လွင်ႈၵူၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

သင်ႁႅင်ႉ... ပေႃးႁႅင်ႉယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႃႇၽႅဝ်၊ ႁႅင်ႉၸွမ်းၽိင်ႈ ထုင်းလေႃးၵႃႉထမ်ႇမၼႃႇၽႅဝ်ၸိုင် ၵႆႉၸၢင်ႈၵႆယၢၼ် ၺၢၼ်ႇတၢင်း ႁူႉယဝ်ႈ။ ၵုမ်ႇၵႂႃႇမူၵ်းၸူမ် တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းလုၵ်းႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ တႂ်ႈငဝ်း ပၵႃႇသၼႃႉသေ ၸၢင်ႈပဵၼ်တီႈပိူၼ်ႈ ထၢင်ႇလဵၵ်ႉၵႂႃႇယူႇ။

ယႃႇမိုင်ႉၸွမ်းၶဝ် ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇမဝ်ၵိၼ်မၢင် မေႃယူႇၵႂႃႇၸလိူဝ်ႈၸလႃႈၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမေႃသေလၢႆ ၶၢဝ်းယၢမ်းသေဢိတ်း။ ၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈ ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ သုမ်းၶၢဝ်းယၢမ်းပႅတ်ႈလၢႆ ꧦ ၸိူင်ႉၼင်ႇၶဝ်ယဝ်ႈ။ ပေႃးၵႂႃႇ ထဵင်ၵူၼ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆၼႆႉတႄႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်လိူဝ်ၵူၺ်း။ ပေႃးၵႂႃႇ ထဵင်ၶဝ်ၸိုင် မိူၼ်ၼင်ႇ ႁဝ်းဝႆႉၶဝ်ၼၵ်း ꧦၼႃ ꧦယဝ်ႈ။ ပေႃးၶဝ် ၸူဝ်း ႁဵတ်းသေပိူင် ꧦၸိုင် ၽိူဝ်ႇတႃႉတေထဵင်ဝႃႈ “ဢမ်ႇႁဵတ်း”ၼႆၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီဝႃႈ “ဢမ်ႇႁတ်းႁဵတ်း၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈ”ၼႆ ယဵၼ်ႇ ꧦငႄႈ ꧦ ပုတ်း ꧦၶၢတ်ႇ ꧦၼႆ လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ သင်ၵႂႃႇလၢတ်ႈဝႃႈ “လူဝ်ႇ တူၺ်းလိၵ်ႈ လူဝ်ႇဢၢၼ်ႇလိၵ်ႈ၊ လူဝ်ႇလႆႈမီးၺၢၼ်ႇတၢင်းႁူႉ... ၸိူဝ်းၼႆႉၼႆၸိုင် မိူၼ်ၵၼ်တၢင်းပၼ်ငိူၼ်ႈၵႂၢမ်း တႃႇႁႂ်ႈၶဝ် ၵိူမ်ႈ လိူမ်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇၵူၺ်းယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (52)

ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈ ၽွင်းမိူဝ်ႈၽႅဝ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈ၊ လွင်ႈၵႂင် ꧦၵႃး ꧦၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈလီၸႂ်လူႉသေ ပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ လွင်ႈယူႇသဝ်းၸိူင်ႉၼင်ႇၼႆၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တင်းလူလၢႆ ပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ လွင်ႈလူလၢႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ် ၵၼ်လႆႈ။

ၵူၼ်းၵေႃႉလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးဝႃႈ ၽႅဝ်ၵႂႃႇ ၽၢႆႇၼႃႈၵေႃႉႁဝ်း ႁၵ်ႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် ၵေႃႉႁဝ်းၼပ်ႉယမ်ၸိုင် မၼ်းဢမ်ႇယူႇသဝ်း ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ လွင်ႈယူႇသဝ်းၸလိူဝ်ႈၸလႃႈၼၼ်ႉ ပေႃး တင်ႈၸႂ်မႄးဝႆႉသတိသေ ယူႇၵႂႃႇၸိုင် မၼ်းႁၢႆလၢႆလႆႈယူႇ။ ပေႃးဢဝ်ပေႃႈပေႃႈဝႃႈၸိုင် ၽိူဝ်ႇတႃႉယူႇၸွမ်း ၵူၼ်းၸလိူဝ်ႈ ၸလႃႈၼၼ်ႉ သင်ယူႇၸွမ်း ၵူၼ်းတၢႆၸိုင် တေလီလူးၵွၼ်ႇ။ ၵူၼ်းတၢႆၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇပၼ်ႁဝ်း လွင်ႈသိူဝ်းၸႂ်သေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇၼႄႁၢင်ႈၽၢင်လူလၢႆႁဝ်း။

ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇၸလိူဝ်ႈၸလႃႈၼၼ်ႉ ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ သူပ်း မၼ်း ဢမ်ႇလၢတ်ႈသေတႃႉ ႁၢင်ႈၽၢင်မၼ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇၼပ်ႉယမ် ဢမ်ႇသၢင်းၵိၼ်ႁဝ်းသေ လူလၢႆႁဝ်းယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းဢၼ်ယူႇသဝ်း ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈၼၼ်ႉ ၽိင်ႈထုင်းပိူၼ်ႈ မီးၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ယူႇ ႁဵတ်းႁိုဝ်သဝ်းၼႆၵေႃႈ မၼ်းဢမ်ႇ မေႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း။ ပေႃးဢဝ်ပေႃႈပေႃႈဝႃႈၸိုင် ၽိူဝ်ႇတႃႉလၢတ်ႈတေႃႇ ၵူၼ်း ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈၼၼ်ႉ တႃႉၵႂႃႇလၢတ်ႈတေႃႇ ၵူၼ်းႁူၼူၵ်ႇလႃႈ။

ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း ၵၢၼ်လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ဢမ်ႇဢဝ်ၵႂၢမ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ ဢမ်ႇဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ်ၵႂၢမ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီလၢတ်ႈတေႃႇမၼ်း၊ ဢမ်ႇၵိုင်ႇလီ ႁဵတ်းၵၢၼ်လူၺ်ႈမၼ်း။

ၵူၼ်းလူၵ်ႈလၢၵ်ႈလူင် ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉ မီးၺၢၼ်ႇပိင်ႇၺႃႇယႂ်ႇတၢၼ်ႇလႂ်ၵေႃႈလၢႆး သင် ဝႃႈ ယူႇသဝ်းၸလိူဝ်ႈၸလႃႈၸိုင် ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းလူၵ်ႈလၢၵ်ႈလူင် ၼႂ်းလုမ်ႈၽႃႉၼႆၵူၺ်း။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (53) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်သႅပ်ႉတိမ်ႇပိူဝ်ႇ 22 ဝၼ်း၊ ပီ 1749။

ပေပၼ်ယွမ်း ၵူၼ်းၼုမ်ႇၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီးဝႆႉ ၼမ်ႉၸႂ်ထၢတ်ႈၸႂ် ဢၼ်ၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ပူၼ်ႉလိူဝ်ပိူၼ်ႈၵူႈတီႈယူႇ။ တၢင်းယိူင်း ဢၢၼ်း တႃႇတေၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လူဝ်ႇမီးဢိူဝ်ႈ။ ယိူင်း ဢၢၼ်းၼင်ႇၼႆၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉ ႁႂ်ႈမၼ်းလူၼ်ႉ ꧦလိူဝ် ꧦဢိူဝ်ႈ။ ဢမ်ႇ လီပၼ်ယွမ်း။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ပုၼ်ႈတႃႇ လေႃးၵႃႉ လူင်တႄႉ ꧦ။

လူဝ်ႇလႆႈမေႃ... ၼႂ်းလေႃးၵၼႆႉ ယူႇသဝ်းၵႂႃႇ ႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇၼၼ်ႉ ပႆႇၵုမ်ႇ ထူၼ်ႈ။ လူဝ်ႇလႆႈမေႃႁဵတ်း ႁႂ်ႈလေႃးၵႃႉႁၢၼ်ႉၸႂ်လူးၵွၼ်ႇဢိူဝ်ႈ။

ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၸလိူဝ်ႈၸလႃႈ၊ လူၵ်ႈလီႈလူၵ်ႈလၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ႁၢင်ႈၽၢင်ႁၢင်ႈၸႃႉတႄႉ ꧦသေဢမ်ႇၵႃး ပဵၼ်ဢၼ်ႁၢမ်ႈသီး သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇတေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်ယဝ်ႈ။ ႁၢင်ႈၽၢင်လိူဝ်ႉထိူဝ်ႉ လူၵ်ႈလၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ၼၢင်းယိင်းၶဝ် ဢမ်ႇ ဝၢင်းၶႂၢင်းပၼ်လႆႈ။ မေႃသွၼ်ၼႂ်းလေႃႈၵႃႉ လွင်ႈဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇႁဵတ်းၵေႃႉ ၼၢင်းယိင်းၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ တေမႃးႁဵတ်းပၼ် လွင်ႈယူႇသဝ်းႁဝ်း ႁႂ်ႈယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇ ယူႇ။ ၸၢင်ႈႁဵတ်းပၼ် ႁႂ်ႈႁဝ်းမေႃၼပ်ႉယမ်ၽၢႆႇပိူၼ်ႈ ဝႆႉၼၵ်းၼိူဝ် ပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ လွင်ႈယူႇသဝ်းယဵၼ်ႇငႄႈၼႆႉ ပေႃးၸပ်းယၢမ်ႈၵႂႃႇၼႆ တမ်ႈတီႈ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႈ ႁဝ်းမီးသုၼ်ႇလႆႈတင်း ၼမ်ယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (54) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်သႅပ်ႉတိမ်ႇပိူဝ်ႇ 27 ဝၼ်း၊ ပီ 1749။

တႅမ်ႇ လွင်ႈဝူၼ်ႉ၊ လွင်ႈႁဵတ်း၊ လွင်ႈလၢတ်ႈသမ်ႉတူၵ်းတႅမ်ႇ သမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းသိုဝ်ႈလႂ်သိုဝ်ႈၼၼ်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းၼႄပၼ် တၢင်းယၢမ်ႈ ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၺၢၼ်ႇပိင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ တၢင်း ယၢမ်ႈၸၼ်ႉတႅမ်ႇၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ လႆႈမႃးတမ်ႈတီႈ မိူဝ်ႈပဵၼ်လုၵ်ႈ ႁဵၼ်း၊ လႆႈမႃး တမ်ႈတီႈ ၵူၼ်းယူႇႁူမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ပေႃးဝႃႈ ၽႅဝ်ၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် ၵူၼ်းတႄႉၵူၼ်းဝႃႈၸိုင် ၼင်ႇႁိုဝ် တၢင်းယၢမ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ တေဢမ်ႇဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉသတိတႄႉ ꧦ။ တမ်ႈတီႈ ဢူၺ်းၵေႃႉၸၼ်ႉတႅမ်ႇၸိူင်ႉၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ယႃႇပေ ပႄႇပၢၵ်ႈငၢၵ်ႈပႅတ်ႈၶဝ်။ ပေႃးႁဝ်းငၢၵ်ႈၵေႃႈ ၶဝ်ၵေႃႈတေငိၵ်ႈႁဝ်း ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၼႂ်းလေႃးၵႃႉၼႆႉ ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇၼၼ်ႉ မီးၵူႈသမ်ႇ ၵူႈပိူင်ယဝ်ႈ။ တီႈၵႂၢင်ႈမၼ်းတႄႉ ပေႃႈပေႃႈတေဢမ်ႇလၢတ်ႈသေ တေၼႄပၼ် တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းဢိတ်းၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸႂ်ငွၵ်း၊ မေႃ သူၺ်ႈပိူၼ်ႈ၊ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ဢိတ်းၵေႃႈ ဢဝ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ယႂ်ႇၵၢၼ် လူင်သေ ၸႂ်ပိတ်းၸႂ်ပွတ်း။ ၵႆႉထၢင်ႇဝႃႈ ပိူၼ်ႈထၢင်ႇလဵၵ်ႉသၢင်းၽႅပ်ႉ မၼ်း။ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈသင်ၵေႃႈ ထၢင်ႇဝႃႈ ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၶိတ်ႈလၢတ်ႈပၢႆႇ မၼ်းၼႆ ၸႂ်လမ်သေ ႁဵတ်းႁွတ်းၵႂႃႇ ၸွမ်းၼင်ႇၸႂ်တေႃးသႃႉၼၼ်ႉ ယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ၵူၼ်းႁိမ်းႁွမ်း ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇ ဝႆႉၼၵ်းၼႃၼိူဝ်မၼ်း၊ ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇ ဝူၼ်ႉတေႃႇမၼ်းၼႆယူႇ။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ပိူၼ်ႈတဵၵ်းၼဵၵ်းမၼ်း၊ ၵိူမ်ႈ လိူမ်ႈမၼ်းသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ပိူၼ်ႈတဵၵ်းၼဵၵ်းမၼ်း၊ ပိူၼ်ႈၵိူမ်ႈလိူမ်ႈမၼ်း။ ပိၵ်ႉသမ်ႉ ပိူၼ်ႈတဵၵ်းတဵင်မၼ်း ၵိူမ်ႈလိူမ်ႈ မၼ်းသေတႃႉ မၼ်းဝႆႉၸႂ်ဝႃႈ ၵဝ်ၼႆႉ ၵိုင်ႇလီတဵၵ်းတဵင် ၵိုင်ႇလီ ၵိူမ်ႈလိူမ်ႈယူႇၼႆယူႇ။ ၵေႃႉဢၼ် တဵၵ်းတဵင် ၵိူမ်ႈလိူမ်ႈမၼ်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇၼႆၸိုင် မၼ်းတိုၼ်းဢမ်ႇတိူဝ်ႉ ၼိူဝ်ႉသေပႅၵ်ႉ။ ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇၵၢၼ်ဢီႈၼၼ်ႉတႄႉ မၼ်းတိုၼ်း ဢမ်ႇဝႆႉၼၵ်းၼႃ။ တႃႇတေသၢၼ်ၶတ်း တွပ်ႇထဵင်ၵၢၼ်ဢွၼ်ႇ ၵၢၼ်ဢီႈၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇႁဵတ်းသေ မၼ်းတေၽွမ်ႉၸွမ်း ၶဝ်ၵႂႃႇယူႇ။ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်း လၢတ်ႈဢွၵ်ႇ မွၵ်ႇၼႄလွင်ႈၸၼ်ႉတႅမ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉယူႇ။ မၼ်း တေလၢတ်ႈ လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းမၼ်း၊ လွင်ႈၵူၼ်းၸႂ်ႉၼႂ်းႁိူၼ်းမၼ်း၊ လွင်ႈမၼ်း ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵွၼ်းပႄႉၼႃႈႁိူၼ်း၊ လွင်ႈၼႃႈႁိူၼ်းပိူၼ်ႈ ဢၼ်လီၶႂ်ႈၶူဝ်ၼၼ်ႉယူႇၽၢဝ်း ꧦသေ ၵႂၢမ်းယၢဝ်းဝႆႉယူႇ။ တီႈတႄႉ မၼ်း မၼ်းပဵၼ် ၵူၼ်းမေႃၶႃႉၶိူဝ်းပိူၼ်ႈၵူၺ်း။ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵႂၢမ်းမၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ တေႃႈတေဢမ်ႇလွတ်ႈ ၵႂၢမ်း ၸၼ်ႉတႅမ်ႇ တႂ်ႈသိၼ်ႈတႂ်ႈသိူဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်း ၸၼ်ႉသုင်ၶဝ်ၵေႃႈ တေဝႄႈမၼ်း၊ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၵုင်ႇသိၵ်ႈၶႃႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေဝႄႈမၼ်းသေ ႁူႉတၵႃႈ မၼ်းတေၽႅဝ်ထိုင်ၵႂႃႇ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၵူၼ်းၸၼ်ႉတႅမ်ႇၵူၺ်း။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ မီးဢိၼ်ႇတေ!ႇၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ၵူၼ်းသိပ်းၵေႃႉ ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈၸၼ်ဢဝ်လႆႈ ၼမ်ႉၸႂ်ၶဝ် ၵဝ်ႈၵေႃႉယူႇ။ ပေႃး လႆႈၼမ်ႉၸႂ်ၶဝ်ၼႆၸိုင် လွင်ႈထိမ်ႇတီႈၶဝ်ၵေႃႈ ႁူႉတေႃႈတေလႆႈ ယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။ ၽွင်းမိူဝ်ႈ ယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၵႂႃႇထူပ်းႁၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ႁဝ်းၼႆ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ ၺၢၼ်ႇပႆႇၺႃႇၵေႃႈယႂ်ႇလိူဝ်ႁဝ်း၊ တၢင်းတိုဝ်းၵမ်တူဝ်ၵေႃႈ လီလိူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၸိုင် ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈမိုတ်ႈ ၵိုဝ်းမၼ်းတႃႉ။ ၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်တေ ပွၵ်ႈမိူဝ်းၶိုၼ်းမိူင်းႁဝ်း ဢွၼ်ႇ တၢင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ယူႇသဝ်းၼႄၶဝ် ႁႂ်ႈၶဝ်ၸၢင်ႈမိူဝ်း လၢတ်ႈလွင်ႈၶၢဝ်ႇငၢဝ်းလီၸဝ်ႈၵဝ်ႇတႃႉ။ ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၼႆႉ ယွၼ်ႉ ပိူဝ်ႈၵႆႉယုမ်ႇယမ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႈ။

ၵဵပ်းထွၼ် ၽိိုၼ်လိၵ်ႈမၢႆ (55) လၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ၊ လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝိမ်ႇပိူဝ်ႇ 14 ဝၼ်း၊ ပီ 1749။

ၽိင်ႈတိုၼ်း လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မီးဢိူဝ်ႈ။ ၵူၼ်း ဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇတၢၼ်ႇ ꧦမၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်တိုၼ်းမီးဝႆႉ ၽိင်ႈတိုၼ်း ယဵၼ်ႇငႄႈယူႇ။ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၼမ်ႉၸႂ်လီၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်တိုၼ်း ၶတ်းၸႂ် တိုဝ်းၵမ်ၸွမ်း လွင်ႈၽိင်ႈတိုၼ်းယဵၼ်ႇငႄႈယဝ်ႈ။ ၽိင်ႈ တိုၼ်းလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ တင်ႈၸႂ် ႁဵတ်းပဵၼ်ဢဝ်။ မၼ်းပဵၼ် ၵၢၼ်ၵူၼ်းတေႃႇၵူၼ်း ပွင်ႇၸႂ်သေ ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈမၢႆၼိုင်ႈ မဵဝ်းၼႆႉ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တမ်ႈတီႈ ၵူၼ်းယူးရူပ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈမီးယူႇ။ လွင်ႈ ယဵၼ်ႇငႄႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ ၶၢမ်ႇၼႃႇၽၢႆႇၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇသေ သမ်ႉပၼ်သႃႇၽၢႆႇပိူၼ်ႈ။

လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈၼၼ်ႉတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈယဵၼ်ႇ ငႄႈ ဢၼ်ဝႃႈ “ပေႃးပိူၼ်ႈပၼ်ႁဝ်းၼေႃႇ ႁဝ်းႁေႃႇပၼ်ပိူၼ်ႈၵိူဝ်” ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ်ၽိင်ႈထုင်းလွင်ႈ ယဵၼ်ႇငႄႈ ထုင်ႉၼိုင်ႈလႄႈထုင်ႉၼိုင်ႈ တီႈၼိုင်ႈလႄႈ တီႈၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈမၢႆသၢမ်ၼႆႉတႄႉ ဢိင်ပိုင်ႈ မၢႆၼိုင်ႈလႄႈ မၢႆ သွင်ယဝ်ႈ။ ဢိင်ပိုင်ႈတမ်ႈတီႈသွင်ပိူင်ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇတေပဵၼ် မႃး ထုင်းၸၢမ်ႇ၊ ၽိင်ႈထုင်းယဝ်ႈ။ သင်ဝႃႈ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈသွင် ပိူင်တီႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ တဵမ်ထူၼ်ႈၸိုင် မၢႆသၢမ်ၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်လႆႈငၢႆႈ ꧦ ယူႇ။ လူဝ်ႇလႆႈ သႂ်ႇၸႂ်ၵူၺ်း။ ပေႃးမီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ သၢမ်ပိူင်ၼႆႉၸိုင် တေလႆႈဝႃႈ ၽႅဝ် ထိုင်ၸၼ်ႉသုင် ဢၼ်ႁၢင်ႈၶိုၵ်ႉႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ ၵူၼ်းဢၼ်မီးၺၢၼ်ႇပၢႆးဝူၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၽႅဝ်တီႈလႂ် သေဢမ်ႇဝႃႈ ပိူၼ်ႈႁဵတ်းႁိုဝ်ယူႇသဝ်း ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇၵၼ် ၼႆ ၶဝ်တိုၼ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းတႃႇသေႇယဝ်ႈ။ ၶဝ်တိုၼ်းလဵပ်ႈ ႁဵၼ်းၵဵပ်းဢဝ် ၶူးလၢႆးၵူၼ်းၵေႃႉဢၼ်ပိူၼ်ႈမၵ်းမၢႆဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်း ၸၼ်ႉသုင်ယဵၼ်ႇငႄႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ မၼ်းႁဵတ်း ႁိုဝ်ၵပ်းသိုပ်ႇတေႃႇ ၵူၼ်းဢၼ်ၸၼ်ႉသုင်သေမၼ်း၊ ၵူၼ်းဢၼ် ၸၼ်ႉမိူၼ်မၼ်း၊ ၵူၼ်းဢၼ်ၸၼ်ႉတႅမ်ႇသေမၼ်းၼႆၵေႃႈ မၼ်း ပႂ်ႉတူၺ်းယူႇယဝ်ႈ။

သီၼမ်ႉယႃႈ ၼမ်ႉယႃႈၵူၼ်ႈၵွၵ်း ဢၼ်ၽူႈတႅမ်ႈႁၢင်ႈ ဢဝ်ယွမ်ႉသႂ်ႇ တမ်ႈ တီႈ ၶႅပ်းပၢၼ်းသီႁၢင်ႈလီၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၼင်ႇၼၼ် လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈဢွၼ်ႇၼႆႉၵေႃႈ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတႄႉ ꧦ။ ၵူၼ်းပိင်းၶဝ်တႄႉ တေဢမ်ႇႁၼ်ထိုင်ၼင်ႇၼႆသေတႃႉ ၵူၼ်းပၼ် မၢႆမၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ၶဝ်မေႃႁၼ်ဢိူဝ်ႈ။ ၵွပ်ႈၼႆ တႃႇတေယိူင်ႈဢဝ် လွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈၵူၼ်း ၸၼ်ႉသုင်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈယိူင်ႈဢဝ် တင်းပိုၵ်း။ ထုၵ်ႇလီ ယိူင်ႈဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ လိူၵ်ႈဢဝ်ဢၼ်ၼၼ်ႉတႃႉ။ လူဝ်ႇလႆႈယိူင်ႈဢဝ် ႁႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈႁၢင်ႈလီၵူၺ်း။ တေဢမ်ႇလႆႈယိူင်ႈဢဝ် ႁႂ်ႈႁၢင်ႈၸႃႉႁၢင်ႈ လၢႆ။ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ယႃႈယႃပီႇယႃႉဢၼ် လီသေပိူၼ်ႈယဝ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၢႆးလႄႈၵူၼ်းယိင်း ဢၼ်မီႈလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ၊ ဢၼ် ႁၢင်ႈၽၢင်ၶိုၵ်ႉ၊ ဢၼ်မေႃမိုတ်ႈၵိုဝ်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ၶဝ် ပဵၼ် ယႃႈယႃပီႇယႃႉလူင်ယဝ်ႈ။ ပေႃးတဵမ်ထူၼ်ႈၼင်ႇၼႆၸိုင် တေ လႆႈဝႃႈ တၢင်းမေႃမၼ်း တဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႈၼႆယူႇ။

လွင်ႈၼုင်ႈမႆ မိူဝ်ႈၼုင်ႈသိူဝ်ႈၶူဝ်းၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ၼုင်ႈႁႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ ႁႂ်ႈၶိုၵ်ႉ ၶၢႆးဝႆႉတႃႉ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ တေလႆႈၼုင်ႈႁွႆႈတိုဝ်း ၶူဝ်းၵႅဝ်ႈသႅင် ငိုၼ်းၶမ်း။ တေလႆႈၼုင်ႈ တေလႆႈတိုဝ်း ႁႂ်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈယဝ်ႈ။ ၼၢင်း ယိင်းၶဝ်တႄႉ ၶဝ်တိုၼ်းမိုတ်ႈႁၵ်ႉ ၶူဝ်းၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်းယဝ်ႈ။ ပုၼ်ႈတႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉ ၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်းၼၼ်ႉ တိုၼ်းလူဝ်ႇလႆႈ မီးယူႇ။ ၶဝ်တိုၼ်းမၵ်းမၢႆဝႃႈ ၶူဝ်းၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်းၼႆႉ မၼ်းၵိုင်ႇ လႅပ်ႈၶဝ်ၼႆယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼုင်ႈလီတၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈလၢႆး သင်ဝႃႈ လွင်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ဢမ်ႇၶႅမ်ႉ ဢမ်ႇယဵၼ်ႇငႄႈၸိုင် ၶူဝ်းၼုင်ႈ ၶူဝ်းႁွႆႈတိုဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼၼ်ႉ တေပဵၼ်ၶူဝ်းၽူတ်ႇယူတ်ႇၽၢတ်ႇ ယၢတ်ႇၵႂႃႇၵူၺ်း။

ပေႃးဝႄႈဢမ်ႇလွတ်ႈ ၼႃႈၵၢၼ်ဢၼ်ပေႃႇပဵၼ်မႃး ဢၼ်ဢမ်ႇငိူင်ႈဝႄႈလႆႈသေ တေလႆႈႁဵတ်းၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵႂႃႇ ႁႂ်ႈၶႅမ်ႉသေပိူၼ်ႈ၊ ၵျသေ ပိူၼ်ႈတႃႉ။

မၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ... ၽဝႃႉပၢၼ်မၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလႄႈဝႃႈ တေလႆႈဝႆႉ ဢိၼ်ႇတေ!ႇမၼ်ႈတိုင်ႈ ꧦ။ လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ် ၽဝႃႉလႅတ်း ꧦသႅဝ်း ꧦသေ လူဝ်ႇလႆႈပဵၼ် ႁႂ်ႈပိူၼ်ႈ ပေႃးမုင်ႈမွင်းဝႆႉတႃႇသေႇ၊ ယွင်ႈယေႃးဝႆႉ တႃႇသေႇ၊ ၶႂ်ႈလႆႈၶႂ်ႈႁၼ်တႃႇသေႇ၊ လၢတ်ႈၶိူဝ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇတႃႇ သေႇသေ ပေႃးဝႃႈ ၽၢတ်ႇပိူၼ်ႈၼႆၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈမေႃႁဵတ်း ႁႂ်ႈ ပိူၼ်ႈ ပေႃးဢမ်ႇၶႂ်ႈၽၢတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႈ။ လူဝ်ႇလႆႈႁႂ်ႈ ၼၢင်းယိင်း ၸၼ်ႉသုင်ၶဝ် မွၵ်ႈသိပ်းသွင်ၵေႃႉ သမ်ႉပေႃးၸႂ်ထိုင်တႃႇသေႇသေ တူၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ “ၼွင်ႉၸၢႆးဢွၼ်ႇဢိူၺ်”ၼႆယဝ်ႈ။ ၽဝႃႉမၢဝ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ တေလႆႈႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်းၶဝ် မုင်ႈမွင်း ၵူၺ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ၵူၼ်းၸၢႆးၼင်ႇၵၼ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇလႆႈႁႂ်ႈၸႂ်ၸပ်းၸဝ်ႈ ၵဝ်ႇယဝ်ႈ။ ၼႃႈၵၢၼ်လွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပေႃးဝႃႈ ၼၢင်းယိင်းၶဝ် လႆႈ ၸႂ်ၼႆ ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်ၵေႃႈ တေႃႈလႆႈၸႂ်ယူႇယဝ်ႈ။ သင်ဝႃႈ ပႅၵ်ႇပိူင်ႈ ၵၼ်ၵေႃႈ တေႃႈတေမီး ဢိတ်းဢီႈၵူၺ်း။

ဢမ်ႇမီးတၢင်းယၢပ်ႇ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ယၢမ်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼၢင်းယိင်းၸၼ်ႉသုင်ၶဝ်သေ ၵူၼ်းၸၢႆးၵေႃႉဢၼ် မီးလွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈမႃး၊ မီးလွင်ႈမေႃႁူႉမေႃၸွမ်း ၸႂ်ပိူၼ်ႈမႃးၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈ မၼ်းၵႂႃႇၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ၵူၼ်း တၢင်ႇၵေႃႉၸိုင် တေဢမ်ႇမီးတၢင်းယၢပ်ႇသင်ယဝ်ႈ။

ႁႂ်ႈမေႃဢဝ်သုၼ်ႇ ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းတေႃႇ ၵူၼ်းၵူႈမဵဝ်း ꧦသေတႃႉ သင်ဝႃႈ ဢမ်ႇ မေႃဢဝ် သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ် ဢၼ်ပဵၼ်မႃး မီးမႃးၼၼ်ႉၸိုင် ၵူၼ်းၵေႃႉၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈသေပွၵ်ႈ။

တေလႆႈပဵၼ်... ၶဝ်ဢိင်ပိုင်ႈၸႂ်ယႂ်ႇ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဝႆႉၼႆၼၼ်ႉ ယႃႇပေႁႂ်ႈၶဝ်ႁူႉ။ ၶဝ်ထၢင်ႇဝႃႈ မႂ်းႁဵတ်းၸွမ်း ၶေႃႈၸီႉသင်ႇၶဝ်ၼႆသေတႃႉ တီႈတႄႉ မၼ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈပဵၼ် ၵေႃႉၸီႉသင်ႇ ဢွၼ်ႇႁူဝ်ၶဝ်ယဝ်ႈ။ တႃႇတေပဵၼ်လႆႈၸိူင်ႉၼင်ႇတီႈၼိူဝ်ဝႃႈမႃးၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈႁဵတ်း ပၼ်ႁႂ်ႈၶဝ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်၊ လူဝ်ႇဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်းၼိူဝ်ၶဝ်၊ လူဝ်ႇမီးလွင်ႈ ယဵၼ်ႇငႄႈသေ ၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်၊ လူဝ်ႇလႆႈမေႃယိူၼ်ႉၵၼ်ႈယူႇ။

ႁူၺ်း ပေႃးၶႂ်ႈႁႂ်ႈၶဝ် ၵမ်ႉထႅမ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇလူဝ်ႇႁုပ်ႈ လႆႈမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ၶဝ်ယဝ်ႈ။ လူဝ်ႇလႆႈႁူႉ ၼမ်ႉၸႂ်ၶဝ် ၸွမ်းၸႂ်ၶဝ်သေ ၸၼ်ႁႂ်ႈပႃးမႃး ၽၢႆႇၸဝ်ႈၵဝ်ႇယူႇ။ လူဝ်ႇလႆႈမေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဝၢၼ် သေ ၸၼ်ဢဝ်ၶဝ်ယူႇ။ ႁဝ်းလူဝ်ႇၶဝ်မိူဝ်ႈလႂ် ၸင်ႇၵႂႃႇႁႃႁွင်ႉမိူဝ်ႈ ၼၼ်ႉၼႆ တေဢမ်ႇလႆႈပဵၼ်။ သင်ဝႃႈ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၶႂ်ႈလႆႈ ဢဵၼ်ႁႅင်း ၶဝ်ၼႆၸိုင် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေလႆႈႁဵတ်းပၼ် ႁႂ်ႈၶဝ်ၵျေႃႇသိူဝ်းၸႂ်၊ ဢမ်ႇ ၼၼ် လူဝ်ႇလႆႈႁဵၻ်းပၼ် ႁႂ်ႈၶဝ်မီးၽွၼ်းလီယူႇယဝ်ႈ။

ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် (တၢင်ႉယၢၼ်း) ပိၼ်ႇယဝ်ႉ 2004ႉ7ႉ15 ၶၢဝ်းယၢမ်း(2း48)ဝၢႆးဝၼ်း