မွၵ်ႇလူင်ႇလဵဝ်/ထၢမ်တွပ်ႇ
ထၢမ်တွပ်ႇ
[မႄးထတ်း]- ထိုင် - ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်
ႁဝ်းမီးၵႂၢမ်းၸူမ်းတွၼ်ႈထိုင်သူဢိူဝ်ႈ၊ ၵွပ်ႈသင်လႄႈၼႆ ၸူဝ်ႈပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼႆႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉလႆႈႁၼ်ၸိူင်းတႆးဢၼ်မိူၼ် ၼင်ႇ ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး “တၢင်းႁၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ” ၼႆႉ သေပွၵ်ႈ၊ လႆႈလူႁၼ်တၢင်းႁၵ်ႉမၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇၼႆႉလႄႈ မီးတၢင်း ၸူမ်းသိူဝ်းသေၶွပ်ႈၸႂ်ထိုင်တႄႉ ꧦဢိူဝ်ႈ။
ႁႂ်ႈၸိူင်းႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် ႁဝ်းလႆႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းသေ ၼမ်ႉၵတ်ႉ တၢင်းၶႅၼ်ႇ လွင်ႈတႅမ်ႈၸိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်တိူူဝ်း တွၼ်းမႃးထႅင်ႈ ယႂ်ႇ ꧦၼမ် ꧦသေၵမ်း လႆႈမုင်ႈမွင်းယွၼ်းသူးပၼ် ယူႇ။
- ယိင်းသႅင်မူၼ်း (မူႇၸေႈ)
- ထိုင် - ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် (တၢင်ႉယၢၼ်း)ၶႃႈ
ယိင်းတႄႉ ပဵၼ်ယိင်းတႆးထုင်ႉလိၼ်ပဵင်း ဝဵင်းၼွင်ၵႂၢႆး ထိူၼ်ႇဢေႃႈ။ ယိင်းလႆႈလူပပ်ႉ“တၢင်းႁၵ်ႉၼူၵ်ႉသႅဝ်းဢွၼ်ႇ” ၼၼ်ႉ တိူဝ်ႉၸႂ်ထုၵ်ႇၸႂ်တႄႉ ꧦလႄႈ ယိင်းယွင်ႈယေႃးပၼ်ႁႅင်းႁႂ်ႈ တႅမ်ႈပၼ်ပပ်ႉၸိူင်ႉၼၼ်ၼမ် ꧦ ထႅင်ႈသေၵမ်း။
- ယိင်းထုင်ႉပဵင်း - ယုမ်ႉယဵၼ်
- ထိုင် - မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်
ၼပ်ႉယမ်ထိုင် မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႄႉ”ဢေႃႈ။ ၶႃႈတႄႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ပီသၢမ်(ပၢႆးဝၢၼ်ႈမိူင်း) ၶႃႈဢေႃႈ၊ ၶႃႈတႄႉ ႁဵတ်းႁိုဝ်လႄႈဝႃႈၼပ်ႉယမ်ထိုင် မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ပေႃးၼႆ ... ၶႃႈႁဝ်းပဵၼ်တႆးသေ ပႆႇယၢမ်ႈလူၸိူင်းဝတ်ႉထုတႆးသေ ပွၵ်ႈၵူၺ်းၶႃႈ။
ဝၢႆးသေလႆႈၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်သေ ၶဝ်ႈၼႂ်းမုၵ်ႉၸုမ်းၵေႃ တႆးလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလူႁၼ် “တၢင်းႁၵ်ႉၼူၵ်ႉသႅဝ်းဢွၼ်ႇ” လႄႈ “မွၵ်ႇၵွၼ်တေမွၵ်ႇၼႄယူႇ” ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်တႄႉꧦ ၼင်ႇႁိုဝ် ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၾိင်ႈငႄႈ လိၵ်ႈလၢႆးႁဝ်းပေႃးတေဢမ်ႇႁၢႆဢမ်ႇ တၢႆ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်လုၵ်ႈတႆးႁဝ်းတင်းသဵင်ႈ ပေႃးတေမီးတၢင်းႁူႉၼၼ်ႉ ပီႈႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်ႁဝ်း ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇပၼ်မၢၵ်ႇတႃသေဢမ်ႇၵႃး၊ မႅၵ်ႇၵမ် ၸိုမ်းသေ ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းပိုၼ်းလႄႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းႁဝ်းဢဝ်ၵုင်ႇ မုၼ်တႄႉ ꧦၶႃႈဢေႃ။
ၵူၺ်းၵႃႈၼင်ႇႁိုဝ် ပပ်ႉလိၵ်ႈပေႃးတေၸွတ်ႇၵႂႃႇၵူႈတီႈ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢၼ်ဢွၵ်ႇယဝ်ႉလႄႈသင် ဢၼ်တေဢွၵ်ႇလႄႈသင် ၶိုၼ်းမႄးပေႃႉၼမ် ꧦသေ သူင်ႇပၼ်မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇ၊ ၵျွၵ်ႉမႄး သီႇပေႃႉ မေႇမဵဝ်ႉ မိူင်းၵုတ်ႈ မိူင်းမိတ်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉၼမ် ꧦသေ မိူင်းတႆး ပွတ်းၸၢၼ်း ပွတ်းဢွၵ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ သူင်ႇပၼ်သေၵမ်းၶႃႈ။
ပပ်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢေႇလႄႈ လႆႈႁိမ်ၵၼ် သေလႆႈပၼ်ၵႃႈၶၼ်ၼိုင်ႈၸွႆႉၸွႆႉပၢႆၶႃႈဢေႃႈ။ ၵေႃႉဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈလူၼႆသေတႃႉၵေႃႈ ပဵၼ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဝႆႉၼႆႉပွင်ႇလႅင်းမႃး တီႈမေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶႃႈဢေႈ ...။
ၼင်ႇႁိုဝ်တေၵျႃႉသေၼႆႉၼႆ ၶႃႈႁဝ်းယုမ်ႇယမ်သေ မေႃ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ ပီႈႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်ႁဝ်း ၵတ်းယဵၼ်တူဝ်ၸႂ်သေၵမ်း။
- ၼွင်ႉၸၢႆး - ၸၢႆးၼေႃဝၼ်း - ၵျွၵ်ႉမႄး - ၵႅပ်ႉၼိုင်ႈ - ၸၼ်ႉၸွၼ်ဝဵင်းလိူဝ်ႇ
- ထိုင် - ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် (တၢင်ႉယၢၼ်း)
ၼွင်ႉႁွမ်လႆႈလူမႅၼ်ႈ ပပ်ႉတၢင်းႁၵ်ႉၼူၵ်ႉသႅင်းဢွၼ်ႇ လႄႈ မွၵ်ႇၵွၼ်တေမွၵ်ႇၼႄယူႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်ဢၼ် ႁၢၼ်ႉၸႂ်ၼွင်ႉႁွမ်တႄႉ ꧦၶႃႈဢေႃႈ။
ယွၼ်ႉဝႃႈလႆႈလူမႅၼ်ႈသေယဝ်ႉလႄႈ သမ်ႉပေႃးဢမ်ႇ လိုမ်းလႆႈသေ တွင်းၵိုမ်းဝႆႉ ၼႂ်းၸႂ်တႃႉသေလႄႈ ပေႃးမီးၶၢဝ်းယၢမ်း ယူႇၼႆၸိုင် ၶႅၼ်းတေႃႈသိုပ်ႇၶတ်းၸႂ်တႅမ်ႈဢွၵ်ႇထႅင်ႈ ယႂ်ႇ ꧦၼမ် ꧦ သေၵမ်းၶႃႈဢေႃႈ။
ပပ်ႉဢၼ်တေဢွၵ်ႇမႃးထႅင်ႈၵေႃႈ ၼွင်ႉႁွမ်ၶဝ်ပႂ်ႉမုင်ႈမွင်း ဝႆႉယူႇသေလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ပပ််ႉႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်ပေႃးတေဢွၵ်ႇမႃးဢၼ် မႂ်ႇၼႆႉ ၼွင်ႉႁွမ်ယွၼ်းသူးဝႆႉပၼ်ယူႇသေႇၶႃႈဢေႃႈ ... ပေႃးဝႃႈ ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်း ၶဝ်မႃးလႃႈသဵဝ်ႈၼႆ မႃးဢႅဝ်ႇၼွင်ႉႁွမ် လႃႈသဵဝ်ႈသေ ၵမ်းၶႃႈ။
တေပႂ်ႉမုင်ႈမွင်းၶေႃႈတွပ်ႇလိၵ်ႈယူႇၶႃႈဢေႃႈ။
ၵေႃႉသိုပ်ႇမိုတ်ႈဢွၼ်တၢင်း
- ၼွင်ႉႁွမ် (ၵွင်းၶႃႈ) - ဝဵင်းလႃႈသဵဝ်ႈ
ၵဵပ်းထွၼ်တွပ်ႇ ၶိုၼ်းလိၵ်ႈသိုပ်ႇမိုတ်ႈ
[မႄးထတ်း]- ထၢမ် (1)
တီႈၼႂ်း “တၢင်းႁၵ်ႉၼူၵ်ႉသႅင်းဢွၼ်ႇ” ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင် သမ်ႉဢမ်ႇပၼ် ၸၢႆးသၢႆလႅတ်ႇ လႄႈ ၼၢင်းၵွၼ် ၶမ်း လႆႈႁၵ်ႉၵၼ်ၶႃႈလႃႇ? တႃႉလီဢီးလူ ၼၢင်းၵွၼ်ၶမ်း ဢၼ် လၵ်ႉလွမ်ႁၵ်ႉၸၢႆးသၢႆလႅတ်ႇၼၼ်ႉၵျႃႉ။ - ၼူၼ်း(တူၼ်ႈတီး)
- တွပ်ႇ
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽူႈလူလိၵ်ႈၸိူင်ႉၼင်ႇၼူၼ်း ၶဝ် ဢီးလူၵွၼ်ၶမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ထၢမ် (2)
ၼင်ႇႁိုဝ် ပပ်ႉၸိူင်းတႆးႁဝ်း ပေႃးတေဢွၵ်ႇမႃး ထႅင်ႈၼမ် ꧦၼၼ်ႉ ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်ႁဝ်း သိုပ်ႇၶတ်းၸႂ်သေၵမ်း၊ တေ ပႂ်ႉပၼ်ႁႅင်းယူႇတႃႇသေႇယဝ်ႉ။ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ပပ်ႉၸိူင်းၼႆႉတၢင်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမီးၸိူင်ႉႁိုဝ်? - ၼေႃႇမိူင်း (ၵုၼ်ႁဵင်)
- တွပ်ႇ
ပေႃးမီးၵူၼ်းသိုပ်ႇပၼ်ႁႅင်းၸိူင်ႉၼင်ႇ ၼေႃႇ မိူင်းၶဝ်ၼႆၸိုင် တေၸူမ်းသိူဝ်းသေ သိုပ်ႇၶတ်းၸႂ်ယူႇ၊ တၢင်းယၢပ်ႇ ၽိုတ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မီးၸဵမ်ငဝ်ႈတေႃႇပၢႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ... တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ၼင်ႇၵဝ်ႇလႄႈ ႁူႉတေလႆႈလတ်းတႆႇၶၢမ်ႈၵႂႃႇၼိူဝ်မၼ်းယူႇ။
- ထၢမ် (3)
လႆႈလူမႅၼ်ႈပပ်ႉ “မွၵ်ႇၵွၼ်တေမွၵ်ႇၼႄယူႇ” ၼၼ်ႉလႄႈ ယူႇတီႈလုၵ်ႈယိင်းၽၢၼ်ပေႃႈမႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၽွင်း လူထိုင်တီႈပႃႈသွႆႈၶမ်းလႄႈ ၸၢႆးဢွၼ်ၶမ်း၊ မႄႈလႄႈလုၵ်ႈၶိုၼ်း ႁၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃးၶူမ်ၼမ်ႉတႃတူၵ်းၸွမ်း ယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေလူယဝ်ႉ သမ်ႉၽႅဝ်မႃးမေႇမဵဝ်ႉသေ ႁၼ်မွၵ်ႇ ၵွၼ်ၵီႈႁၢင်ႈလီဝႆႉလႄႈ ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ“မွၵ်ႇၵွၼ်တေမွၵ်ႇၼႄယူႇ” တႄႉတႄႉ၊ မွၵ်ႇၵွၼ်ၼႆႉ ၸွင်ႇတေမွၵ်ႇၼႄႁဝ်းလႆႈၶႃႈၼေႃ? တိုၵ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၼွၼ်းၾၼ်ဢဝ်ၵူၺ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉၼေႃ။ - ယိင်းၽၢၼ်ပေႃႈမႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ
- တွပ်ႇ
ယႃႇပေပဵၼ်ၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃးၶူမ်ၵွၼ် ယိင်းၽၢၼ် ပေႃႈမႄႈဢိူၺ် ... ၽဝ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ထူပ်းလွင်ႈလႂ်သေဢမ်ႇဝႃႈ ပဵၼ် လွင်ႈတၢင်းၶဵင်ႈပၼ်သၢႆၸႂ်ႁဝ်းလွၼ်ႉလွၼ်ႉယဝ်ႉ။ မွၵ်ႇၵွၼ်မွၵ်ႇၼႄမႃး ယဝ်ႉယဝ်ႈ၊ မွၵ်ႇၵွၼ်တိုၵ်ႉမွၵ်ႇၼႄယူႇ၊ မွၵ်ႇၵွၼ်တေမွၵ်ႇၼႄယူႇ၊ ႁႂ်ႈၼွၼ်းၾၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်ႁၢင်ႈလီလီသေၵမ်း။
- ထၢမ် (4)
ပိူၼ်ႈဝႃႈ ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်ၼႆႉ ႁူဝ်ၸႂ်ၽႅၼ်သုင်ၼႆ ၸွင်ႇၸႂ်ႈၶႃႈႁိုဝ်? ပေႃးႁူဝ်ၸႂ်မီးတီႈတူၼ်ႈမွၵ်ႇၵွၼ်ၼႆတႄႉ...။ - ၶမ်းလီ(သီႇပေႃႉ)
- တွပ်ႇ
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈထွမ်ႇၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈသေ တုၵ်းသုမ်းမႃးၼမ် ၼႃႇယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇ ယႃႇပေဢဝ်ဢၼ်ပိူၼ်ႈဝႃႈၼၼ်ႉသေၵမ်း။ ဢဝ်ႁဝ်းဝႃႈၼၼ်ႉလႄႈ - ႁူဝ်ၸႂ်ႁဝ်းၼႆႉ သုင်ဝႆႉပဵင်းလိၼ် ပေႃးပႆတိၼ်ၼႆ ... ဝႆႉသတိ။
- ထၢမ် (5)
ႁဝ်းၺႃးၵူၼ်းတၢင်ႉယၢၼ်ႈသေ ထၢမ်တူၺ်းၶဝ် လွင်ႈႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်(တၢင်ႉယၢၼ်း)ၵေႃႈ ၵူၼ်းတၢင်ႉယၢၼ်းဝႃႈ “ၶဝ် ဢမ်ႇႁူႉၸၵ်း” ၼႆယဝ်ႉ၊ ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်ႁဝ်း သွၼ်ပၼ်ၵူၼ်းတၢင်ႉ ယၢၼ်းဝႆႉ ၸိူင်ႉၼၼ်ႁႃႉ?။ - သႅင်လႅင် (မိူင်းသူႈ)
- တွပ်ႇ
ဢမ်ႇသွၼ်ၵူၺ်း< ၵူၼ်းတၢင်ႉယၢၼ်း ဢၼ်သႅင်လႅင်ႁဝ်းထူပ်းၺႃးၼၼ်ႉ ယူဝ်ၶႄး တေပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ဢမ်ႇ ပႆႇယၢမ်ႈၵိၼ်တူၺ်းမၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ၊ ၵေႃႉ ဢၼ်ပႆႇယၢမ်ႈပွႆႇမိၼ်တူၺ်းၼုၵ်ႉသႅင်းဢွၼ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပႆႇယၢမ်ႈ ၼူမ်တူၺ်းမွၵ်ႇၵွၼ်ၼၼ်ႉၵႂႃႈ။
- ထၢမ် (6)
ယိင်းၶဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းပႃးဝႃႇသၼႃႇ လူလိၵ်ႈသေ ၸူမ်းလူၸူမ်းတူၺ်း ပပ်ႉၸိူင်းတႆး ဢၼ်ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်တႅမ်ႈၼၼ်ႉ တႄႉတႄႉဢေႃႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ တႃႇတေသိုဝ်ႉပပ်ႉလိၵ်ႈၼႆႉ တီႈယိင်းၶဝ် ပိူၼ်ႈဢမ်ႇမႃးၶၢႆလႄႈ သင်ႇပိူၼ်ႈသိုဝ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇလႆႈ၊ ၵွပ်ႈၼႆတေ လႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ၶႃႈ?။ - မွၼ်း၊ ၶမ်း၊ တူၺ်း၊ ႁွမ် (မိူင်းသၢတ်ႇ)
- တွပ်ႇ
လွင်ႈၶၢႆပပ်ႉၼၼ်ႉတႄႉ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ဢမ်ႇ ဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမၼ်းသေပိူင်၊ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်းတႄႉ တႃႇၶၢႆပပ်ႉ ၼၼ်ႉ သူင်ႇပၼ်ၵႂႃႇၸွမ်းၵူၼ်းသေ ၸႂ်ႉၵႂႃႇၶၢႆၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ မၢင်ၵေႃႉသမ်ႉ ဢမ်ႇသူင်ႇငိုၼ်းမႃးလႄႈ ၽူႈဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းၶၢႆပပ်ႉ ၶဝ် ဢမ်ႇႁတ်းသူင်ႇၸွမ်းၵူၼ်းၵၢႆလိၼ်(ၵူၼ်းၵိၼ်လၢႆ)ၶဝ်ယဝ်ႉ။ လႆႈႁူႉဝႃႈ ၶဝ်သူင်ႇၸွမ်းဝဵင်းလူင်ဢၼ်ၶဝ်ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈငၢႆႈၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၼႆယဝ်ႉ။
ယိင်းမိူင်းသၢတ်ႇၶဝ်ဢိူၺ်။ ႁဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ လွင်ႈလႂ်သေ ဢမ်ႇဝႃႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်“ဢၼ်လူဝ်ႇယွမ်းၵူၺ်းၵူၺ်း” ယဝ်ႉ။ ဢၼ်လူဝ်ႇ လူၼ်ႉမၼ်းတႄႉ“ တေပဵၼ်တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ”ယဝ်ႉ၊ ႁႅင်းသိူဝ် ၶႅင်တႄႉ ယွၼ်းသူးၼၵ်းၼၵ်းၸူမ်ၸူမ်ၼင်ႇၼႆဢိူဝ်ႈ ... “ႁႂ်ႈဢၼ်လိူဝ် ႁဝ်းၼၼ်ႉယွမ်း ႁႂ်ႈဢၼ်ယွမ်းႁဝ်းၼၼ်ႉ လိူဝ်မႃးၽႂ်းၽႂ်းသေၵမ်း။
- ထၢမ် (7)
ၶႃႈလႆႈလူတူၺ်းပပ်ႉ “တၢင်းႁၵ်ႉၼူၵ်ႉသႅဝ်း ဢွၼ်ႇ” ၼၼ်ႉယဝ်ႉသေ ငိၼ်းတိူဝ်ႉၸႂ်ၼႃႇ လွင်ႈၼိုင်ႈဢေႃႈ။ ၶႃႈၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸူႉၶႃႈ မီးၸႂ်ႁၵ်ႉႁွမ်လိၵ်ႈတႆးၸိူင်ႉၼင်ႇ “ၼၢင်းၵွၼ်ၶမ်း” ၼၼ်ႉတႄႉ ꧦ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸူႉႁၵ်ႉၶႃႈဢၼ်ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၸွမ် တူၼ်ႈတီးၼၼ်ႉ ပဵၼ်တႆးသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈမႃးတီႈ ၶႃႈသေပွၵ်ႈ။ တေလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်ႁႂ်ႈမၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးမႃးၶႃႈၼေႃ။ - ၽုင်းမွၼ်းသႂ်(ဝဵင်းၼၢင်းသိပ်းသွင်)
- တွပ်ႇ
လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မိူဝ်းၼႃႈ တေပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢိူဝ်ႈ ... ၽုင်ႈမွၼ်းသႂ် ပုၼ်ႈတႃႇ လုၵ်ႈႁဵၼ်းတႆးၸၼ်ႉၸွမ် တေမေႃလိၵ်ႈတႆးၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈၶဝ်ၶႂ်ႈ မေႃသေ ၶတ်ႈၸႂ်သွၼ်ႁဵၼ်းဢဝ်ၼႆၸိုင် ႁဵၼ်းဢဝ်ဝၼ်းၼိုင်ႈ ၵူၺ်းၵေႃႈ တေမေႃမႃးၵမ်းလဵဝ်ယူႇ။
ၵူၺ်းၵႃႃႈ လူဝ်ႇမီးမေႃသွၼ်မၼ်းဢိူဝ်ႈ ... ၵွပ်ႈၼႆ ၽူင်း မွၼ်းသႂ်ႁဝ်း ပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃလိၵ်ႈတႆးသေတႃႉ လူဝ်ႇၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈပဵၼ် မေႃသွၼ်လိၵ်ႈတႆးယူႇယဝ်ႉ။ ၸူႉႁၵ်ႉၽူင်းမၼ်းသႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶတ်းၸႂ်ပၼ် ႁႂ်ႈမၼ်းမေႃလိၵ်ႈတႆးတႃႉ ... ပေႃးမေႃၼႆ မၼ်းတေ တႅမ်ႈလိၵ်ႈတႆးယူႇၵႂႃႈ။
ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ၶေႃႈထၢမ်ၼႆႉသေ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶိုၼ်းၵႂႃႇ ၶုၵ်ႈၸႂ်လႆႈ “ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၼႆးၶႄႇၵေႃႉၼိုင်ႈ”ယူႇ ...
မိူဝ်ႈ1991 ၽွင်းမိူဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ ႁွတ်ႈၽႅဝ်တူၼ်ႈတီး ၼႂ်းသႅင်ၶႄႇတီႈႁူင်းၼွၼ်းရတၼႃႇၼၼ်ႉ မၢၼ်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈမႃး ႁၼ်ၼၢႆးၶႄႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႄႇတေႃႇလုၵ်ႈယိင်းမၼ်း ၼၼ်ႉလႄႈ ၶိင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸင်ႇထၢမ်ဝႃႈ
ဢၼ်သူလၢတ်ႈၼႆႉ ပၼ်ၵႂၢမ်းၶႄႇႁႃႉ?
ၼၢႆးၶႄႇ ၶိုၼ်းတွပ်ႇဝႃႈ
“ၸႂ်ႈဢိူဝ်ႈ”
“သူမေႃၵႂၢမ်းၶႄႇ လိၵ်ႈၶႄႇယူႇၼေႃ”
“မေႃဢိူဝ်ႈ ... ႁဝ်းပဵၼ်ၶေႇသေ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇမေႃလိၵ်ႈ ႁဝ်း ၵႂၢမ်းႁဝ်းၼႆ ပဵၼ်ဢၼ်လီဢၢႆပိူၼ်ႈတႄႉတႄႉလေႃႇ”
ၸိူင်ႉၼင်ႇ ၵႂၢမ်းဢၼ်ၼၢႆးၶႄႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၽူႈတႅမ်ႈ လိၵ်ႈၵေႃႈဝူၼ်ႉယူႇ “တႆးႁဝ်းၼႆၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းႁဝ်း လိၵ်ႈႁဝ်းၼႆၸိုင် ...............?
- ထၢမ် (8)
ပပ်ႉဢၼ်ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၸိူဝ်း ၼၼ်ႉ 1.မၢၵ်ႇၵႅမ်ႈၶွင်ႇ၊ 2. ၼူၵ်ႉသႅဝ်းဢွၼ်ႇ 3. မွၵ်ႇၵွၼ် ... ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶႅပ်ႉလႅပ်ႈၶိုတ်းၸၼ်ႉ လီတူၺ်းယူႇသေတႃႉ ပပ်ႉမၼ်း လဵၵ်ႉၵႂႃႇတိၵ်း ꧦသေ တေဢမ်ႇပဵၼ်ပပ်ႉလႆႈယဝ်ႉႁိုဝ်ၼေႃ? - ပႃႈၸႂ်မႆႈ (ၵဵင်းတုင်)
- တွပ်ႇ
ၸႂ်ႈတႄႉဢိူဝ်ႈၼေႃ ... ၵိုင်ႇတၢင်းပႃႈၸႂ်မႆႈႁဝ်း ၸႂ်မႆႈယူႇတႄႉယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈၼင်ႇႁိုဝ်တေပဵၼ်ပပ်ႉ“ဢမ်ႇၸႂ်မႆႈ” ၼၼ်ႉလၢၼ် ပႃႈၸႂ်မႆႈႁဝ်း တေသိုပ်ႇၶတ်းၸႂ်ယူႇဢေႃႈ။
- ထၢမ် (9)
ပပ်ႉၸိူင်းႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်ၼၼ်ႉ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈသိုဝ်ႉ ၵႃႈယႂ်ႇၼႃႇဢေႃႈ။ ၶႅၼ်းတေႃႈယွမ်းပၼ်ၶၼ်မၼ်းဢမ်ႇလႆႈၶႃႈႁႃႉ? သင်တွၼ်ႈပၼ်လၢႆလၢႆၼႆတႄႉ ၸူမ်းသုတ်းပိူင်ယဝ်ႉ။ - ယိင်း (မိူင်းမိတ်ႈ)'Italic text
- တွပ်ႇ
သဵတ်ႈဢဝ်တီႈၵေႃႉၶၢႆမၼ်းၼၼ်ႉလေႃႇ ယိင်း ထုင်းၵႂၢမ်းဝႃႈဝႆႉတႄႉ“ႁၵ်ႉၵၼ်ႁႂ်ႈပၼ်လၢႆ - သိုဝ်ႉၶၢႆႁဵတ်းၼင်ႇပိူၼ်ႈ”ၼႆယဝ်ႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶွင်ၽၢၵ်ႇတွၼ်ႈ ဢၼ်ပၼ်လၢႆလၢႆၼၼ်ႉ ဢမ်ႇတႅပ်းတတ်းလႆႈၵႃႈၶၼ်မၼ်းသေတႃႉ ပေႃးဢမ်ႇမႅၼ်ႈတီႈ ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၶၢဝ်းမၼ်းၸိုင် ဢမ်ႇမီးၵႃႈၶၼ်သေပႅၵ်ႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈပဵၼ် ယဝ်ႉ၊ ႁႂ်ႈယိင်း မိူင်းမိတ်ႈ ၸဵဝ်းလႆႈၸူမ်းသုတ်းပိူင်သေၵမ်း။
- ထၢမ် (10)
ၸိူင်းတႆးဢၼ်ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တႅမ်ႈဝႆႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ်ထႆႇဝီႇတီႇယူဝ်ႇ ၸွင်ႇတေလီႁိုဝ်?။ - လၢဝ်းပၢၼ်းတႆး(မိူင်းသူႈ)
- တွပ်ႇ
လီယူႇ၊... ... ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈၶေႃႈပူတ်း ပွႆႇၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတႄႉ ဢမ်ႇလီလႃး”ၵူၺ်း ၵူၼ်းၵႃႉလူင် လၢဝ်း ပၢၼ်းတႆးႁဝ်းဝႃႈ။
- ထၢမ် (11)
လႆလူတူၺ်း ပပ်ႉသၢင်းဢၼ် ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ႁၢၼ်ႉၸႂ်ယူႇ ... ၵူၺ်းၵႃႈ ၸိူင်းပုၵ်ႈလႂ်ၵေႃႈ ၵွႆႁၢင်မၼ်းၺႃးၵၼ်ၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ၊ ၶႅၼ်းတေႃႈတႅမ်ႈပၼ် ဢၼ်လႆႈမွင်ၸႂ်၊ ဢၼ်လႆႈသူၺ်းမၼ်းၽွင်ႈ ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ ၸွင်ႇမီး ၶႃႈႁိုဝ်?။ - ၸၢႆးၶႂ်ႈသူၺ်း
- တွပ်ႇ
ၸၢႆးၶႂ်ႈသူၺ်းႁဝ်း ၶႂ်ႈတူၺ်းဢၼ်လႆႈသူၺ်းၼႆ ႁႃႉ? ... ဢၼ်လႆႈသူၺ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်သႅင်မိူင်းသူႈၵူၺ်းဢိူဝ်ႈ ... ႁႄးႁႄး ... ဢၼ်တႅမ်ႈဝႆႉ လွင်ႈမွင်ၸႂ်ၶေႃႈဝၢၼ်ၵေႃႈမီး၊ ၶေႃးၶူမ် ၵေႃႈမီးယူႇ။ ၸိူင်းမဵဝ်းဢၼ်ၶေႃးၶူမ်ၼၼ်ႉ ပေႃးၵူၼ်းတူၺ်းမၼ်း ၼွၼ်းသေ လူတူၺ်းၼႆတႄႉ ပေႃးမၼ်းၶေႃးၶူမ်း ပေႃးၼမ်ႉတႃ မၼ်းၸိုမ်းဢွၵ်ႇယွတ်ႇတူၵ်း လႆတူၵ်းယဵၼ်းပဵၼ် ႁွင်ႈၼွႆႉႁွင်ႈလူင်သေ ပေႃးမၼ်းလႆပႃးၵႂႃႇ လူၵ်ႈၼွင်းထွင်းၸိုမ်း ဢွင်းယမ်းၵႂႃႇၸွမ်း မွၼ်ႁူဝ်ၽႃႈႁူမ်ႇၽႃႈၵွပ်းမၼ်း၊ ၽႅဝ်ၵႂႃႇၼႂ်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၵႂႃႇၺႃး လူမ်းလႅင်ႉလူင်ထွင်းပဝ်ႇ ဢဝ်မၼ်းပိဝ်ဝူင်ၶိုၼ်းမႃးထိုင်ၶိုၼ်း တီႈ ဢွင်ႇၵဝ်ႇမၼ်းၼႆတႄႉ ယႃႇပေတၢင်ႇတၢင်းၽိတ်း ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈၼႃႈ။ ။
- ထၢမ် (12)
ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈလႆႈလူ လိၵ်ႈဢၼ်ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်တႅမ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉသေ ႁူႉၼမ်ႉဝၢၼ် ပၢႆၵမ်ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်ယဝ်ႉလႄႈ ၶႂ်ႈႁၼ်ႁၢင်ႈႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်ဢေႃႈ။ ၶႅပ်းႁၢင်ႈႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင်ၼၼ်ႉ ပေႃး သႂ်ပၼ်ၼႂ်းပပ်ႉ ဢၼ်တေဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉၼႆ တေလီယူႇယူဝ်ႉ။ - ၼၢင်းၶႂ်ႈႁၼ် (ဝဵင်းၸဝ်ႈမွၼ်းလႃႉ)
- တွပ်ႇ
ဢိူဝ်ႈ ... တေလီယူႇယူဝ်ႉ ... ၵူၺ်းၵႃႈၵူၼ်းႁၢင်ႈၸႃႉၼၼ်ႉ သင်ဝႃႈယူႇ ၸွမ်းၼႂ်းၵူၼ်းႁၢင်ႈလီ ၼႂ်းလပ်းသိင်ႇၼႆ မၼ်းႁၢင်ႈလီမိူၼ်ပိူၼ်ႈယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ မၼ်းၵူဝ်ၾႆးလႅင်းဢိူဝ်ႈ။
ၵူၼ်းၶႃပုတ်းၼႆႉ ပေႃးမၼ်းၼင်ႈၸွမ်းပိူၼ်ႈယူႇၼႆ မိူၼ်ပိူၼ်ႈယူႇသေတႃႉ မၼ်းၵူဝ်လႆႈၸုၵ်းလႆႈပႆတိၼ်ဢိူဝ်ႈ။
ၵူၼ်းဢႃႉၼၼ်ႉ ပေႃးမၼ်ႈထွမ်ႇပိူၼ်ႈလၢတ်ႈၼႆ မၼ်း မိူၼ်ပိူၼ်ႈယူႇသေတႃႉ မၼ်းၵူဝ်လႆႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢိူဝ်ႈ၊ မိူဝ်ႈႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် ၵေႃႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵႆႉၺႃးၶွၼ်ႉပေႃႉၼႃႇ ပေႃးပိူၼ်ႈဝႃႈ “ပေႃႉၶႅပ်းႁၢင်ႈ”ၼႆ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၵူဝ်ၸဵပ်းလႄႈ ႁႆႈႁႆႈပၢႆႈပၢႆႈ တႃႇသေယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼႆ တေလီယူႇယူဝ်ႉ ... ၵူၺ်ႈၵႃႈ ... ၵူဝ် ... ၵူဝ် ... ဢိူဝ်ႈ။
- ထၢမ် (13)
သင်ဝႃႈယိင်းၶဝ်ၶႂ်ႈတႅမ်ႈၸိူင်းၼႆ ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် ႁဝ်းၸွင်ႇတေပၼ်ႁႅင်းယူႇၶႃႈႁိုဝ်? ယူႇတီႈဝဵင်းၼိုင်ႈသေ သမ်ႉ တႅမ်ႈလွင်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈၼႆ ႁဵတ်းႁိုဝ်ဝူၼ်ႉသေ တႅမ်ႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႅၼ်းတေႃႈ သပ်းလႅင်းပၼ်ယိင်းၶဝ်သေၵမ်း။ - ၸုမ်းယိင်းၼုမ်ႇ (ၵႃယၢင်း) ၸူဝ်ႈႁဵၼ်း - ၸၼ်ႉၸွမ်ဝဵင်းလိူဝ်
- တွပ်ႇ
သင်ဝႃႈ ယိင်းၶဝ်ၶႂ်ႈတႅမ်ႈၸိူင်းၼႆ ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တိုၼ်းပၼ်ႁႅင်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇတဵမ်(Full-perecent) တႃႇသေႇယဝ်ႉ ၸိူင်းဢၼ်ႁႅင်းသိူဝ်ၶႅင် တႅမ်ႈမႃးၸိူဝ်းၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းပဵၼ် “လွင်ႈပၢၵ်ႈႁွင်ႈၼႄတၢင်း - (guidance) သေ ၸင်ႇတႅမ်ႈ ၼႄဝႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈမိူဝ်ႈၼႃႈယဝ်ႉ။
လွင်ႈဢၼ်ယူႇတီႈဝဵင်းၼိုင်ႈသေ တႅမ်ႈလွင်ႈဝဵင်းၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ လူဝ်ႇလႆႈႁူႉ လွင်ႈဝဵင်းဢၼ်ႁဝ်းတေတႅမ်ႈၼၼ်ႉ လီလီယူႇ၊ သၢႆငၢႆၵူႈလွင်ႈၵေႃႈလူဝ်ႇ လႆႈႁူႉၸွမ်းဢိူဝ်ႈ ... တႃႇတေတႅမ်ႈ လိၵ်ႈတႅမ်ႈၸိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉ တေလႆႈယိပ်းၵႅမ်ဝႆႉ ႁွမ်၊ ပွမ်၊ တွမ်၊ သၢမ်ပိူင်ၼႆယဝ်ႉ။
ႁွမ် - ၵဵပ်းႁွမ်ဝႆႉလွင်ႈတၢင်းၵူႈပိူင်ပိူင်၊ ပပ်ႉၵူႈပိူင်ပိူင်၊
ပွမ် - ယိူင်ႈဢဝ်ပွမ်ဢဝ် ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁဵတ်းမႃး၊
တွမ် - တွမ်ၸပ်းတႅမ်ႈဢဝ် ႁင်းၵူၺ်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ။