မွၵ်ႇလူင်ႇလဵဝ်/တွၼ်ႈသၢဝ်းဢဵတ်း
ၸၢႆးမွၼ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ ဝၢႆးသေသႂ်ႇလိၵ်ႈပၼ် ၼၢင်းမူဝ်ၶၢဝ်ယဝ်ႉ မၼ်းလွမ်လွမ် မုင်ႈမွင်းလိၵ်ႈၼၢင်းမူဝ်ၶၢဝ်ယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼၢင်းမူဝ်ၶၢဝ် ဢမ်ႇတႅမ်ႈမႃးၸူးမၼ်း ၵွပ်ႈၼႆ မၼ်းၸင်ႇၶိုၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈမႃး တီႈၼၢင်းမူဝ်ၶၢဝ် ထႅင်ႈၽိုၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ လိၵ်ႈဢၼ်မၼ်းပၼ်မႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးဝႃႈ မၼ်းၼၢင်းႁပ်ႉႁၼ်လႆၼႆ မၼ်းၼၢင်း မႃးလၵ်ႉလွမ်လူတူၺ်း တီႈၼႂ်းလုၵ်းၼွၼ်းမၼ်းယဝ်ႉ၊ မၼ်းၼၢင်းသိူဝ်းၸႂ် ၼင်ႈၼိူဝ်ၵူႇၼွၼ်းမၼ်း ဢဝ်တိၼ်ယွၼ်ႇလူင်းၵူႇသေ လူတူၺ်း လိၵ်ႈၸၢႆးမွၼ်းၶိူဝ်းယူႇ။
ႁၵ်ႉ‘မူဝ်’
ယူႇယၢၼ်ၵႆၵၼ် ပဵၼ်ဢၼ်မုင်ႈမွင်း မိူဝ်ႈၽွင်း လိၵ်ႈဢၼ်မူဝ်တေၶိုၼ်းတွပ်ႇ ၼွပ်ႇပၼ်မႃးတီႈ ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းၼၼ်ႉၼႆ ယူႇသေတႃႉ ... လႆႈတၢင်းမုင်ႈမွင်းလၢႆလၢႆ လိၵ်ႈမူဝ်ၵေႃႈတေႃႈ ဢမ်ႇမႃးၵၢႆတီႈပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းလႄႈ ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်း ၶိုၼ်းတႅမ်ႈလိၵ်ႈမႃးထႅင်ႈ ၽိုၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။
မူဝ် … လိၵ်ႈတၢင်းႁၵ်ႉ ဢၼ်ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းတႅမ်ႈမႃးၼႆႉတႄႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ပီႈ ႁဵတ်းပဵၼ်တီႈတႅမ်ႈ ဢဝ်ၵမ်လႅမ်ႈဢၼ်သႂ်ႇၼမ်ႉမိုၵ်ႉလိူတ်ႈတၢင်းႁၵ်ႉသေ တႅမ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ ႁူဝ်ၸႂ်တၢင်းႁၵ်ႉ ဢၼ်ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်း လႆႈႁၵ်ႉမူဝ်ဝႆႉၼႆႉတႄႉ ဢဝ်သင်မႃးတႅၵ်ႈၵေႃႈ တေႃႈတေဢမ်ႇတၢၼ်ႇလႆႈၵွၼ်ႇ၊ တၢင်းႁၵ်ႉၼႂ်းၸႂ်ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ၵႂၢင်ႈသေၵၢင်ႁၢဝ် ၼမ်သေလၢဝ်လႅင်း ႁႅင်းသေလူမ်း ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇသိူင်ႇဢမ်ႇတူမ်းလႆႈလႄႈ ၸင်ႇဢဝ်ဢွၵ်ႇ မွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃး တီႈမူဝ်ၼႆယုမ်ႇလႃႈ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ထုင်းၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈမီးဝႆႉ‘ၵႂၢမ်းၵူၼ်းၽၢၼ်ဢမ်ႇၵႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈသႃႈလိုဝ်းႁူင်”ၼႆလႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်းတၢင်းႁၵ်ႉ မၢဝ်ႇၵူၼ်းၽၢၼ်ဢွၼ်ႇ ၸိူင်ႉၼင်ႇပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ပုၼ်ႈတႃႇမူဝ်ၶဝ်ယူဝ် ၶေးပဵၼ်တီႈသေႉၼႄး ပဵၼ်တီႈၶႂ်ႈၶူဝ်ၵူၺ်းႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉၼေႃ။
ၶွင်ၽၢၵ်ႇ မၢၵ်ႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းၽၢၼ်ဢွၼ်ႇၸိူင်ႉၼင်ႇ ပီႈၸၢႆး ၶိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၵုင်ႇၽုင်းဢူငဝ်းပၵႃႇသၼဢီႈသင် ပဵၼ်ဢၼ် ၼႃႈလဵၵ်ႉယူႇသေတႃႉ လွင်ႈဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်ၶွင်ၽၢၵ်ႇမၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ် ဢၼ်ၸိုၼ်ႈသႂ် ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈပုၼ်ႈတႃႇၽႂ် ဢၼ်ပဵၼ်ပုၼ်ႈတႃႇ မူဝ်ၶၢဝ်ၵေႃႉလဵဝ်ၵူၺ်းၼႆ မူဝ် ၶႅၼ်းတေႃႈႁူႉထိုင်သေၵမ်း...
✽ ပုၼ်ႈတႃႇႁၵ်ႉမူဝ် - မၢၵ်ႇႁူဝ်ၸႂ်ပီႈ
ပိုတ်ႇၵီႈပၼ်မႃး - ဢမ်ႇပႃးဝဝ်းၶုၼ်ႇ
ၸႂ်ဢုၼ်ႇၸႂ်ယဵၼ် - ပဵၼ်ၸႂ်တၢင်းပႅင်း
ထွင်ႇလႅင်းမႅင်ႇပၼ် - မိူဝ်ႈဢၼ်ႁၵ်ႉမူဝ်
သိူဝ်းၼူဝ်ႁၼ်သေ - တေၽုၺ်ႇမိူဝ်ႈလႂ်
ႁူဝ်ၸႂ်မူဝ်ၼႆႉ - ပိၵ်ႉဝႆႉတႃႇသေႇယူဝ်ႉ ပုၼ်ႈၸၢႆး။
ၵေႃႉလွမ်ႁၵ်ႉမူဝ်
ၸၢႆးၶိူဝ်း။
ၼၢင်းမူဝ်ၶၢဝ် လူတူၺ်းယဝ်ႉၵႂႃႇသေ လိၵ်ႈဢၼ်ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းတႅမ်ႈမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ထိုင်ၸႂ်မၼ်းၼၢင်းၼႃႇ မၼ်းၼၢင်း လွမ်လွမ်သုတ်ႇၼူမ်လိၵ်ႈၼၼ်ႉၵမ်းၼိုင်ႈသေ ၶိုၼ်းဢဝ်တၢင်ႇတႃႈ ၼႃႈဢူၵ်းမၼ်းၼၢင်းယူႇ တီႈသူပ်းမၼ်းၼၢင်းၵေႃႈ လွမ်လွမ်လၢတ်ႈ ဢွၵ်ႇဝႃႈ
“ဢေႃႈ ... ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်း ... ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်း တူဝ်လိၵ်ႈဢွၼ်ႇ ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်း ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢွၼ်ႇပီႈၸၢႆးၶိူဝ်း ၼမ်ႉၵႂၢမ်းဢွၼ်ႇပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းၼႆႉ မႃးမုင်းသုမ်ႇ ႁူမ်ႇလူမ်ႈထူမ်ႈၸႂ် မူဝ်ဝႆႉသဵင်ႈသဵင်ႈယဝ်ႉ ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်း”
လွင်ႈဢၼ်ၸၢႆးမွၼ်းၶိူဝ်း ၶိုၼ်းပၼ်လိၵ်ႈမႃးထႅင်ႈၼႆၵေႃႈ ၼၢင်းမူဝ်ၶၢဝ် ၶိုၼ်းမွၵ်ႇလၢတ်ႈထိုင် ၸၢမ်သႅင်းၵူႈလွင်ႈလွင်ႈသေ ၶိုၼ်းတွပ်ႇလိၵ်ႈပၼ် ၸၢႆးၶိူဝ်းယဝ်ႉ။ ၸၢႆးၶိူဝ်းၵေႃႈ လႆႈႁပ်ႉႁၼ်လိၵ်ႈ ၼၢင်းမူဝ်ၶၢဝ်လႄႈ မၼ်းပဵၼ်ဢၼ်ၸူမ်းသိူဝ်းသေ ၼႅတ်ႈမႃး ၽုၺ်ႇတူၺ်းယဝ်ႉ။
ၶုၵ်ႈၸႂ်ႈလႆႈ ၶႆႈၸႂ်ပၼ်ထိုင်
ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်း ...
မူဝ်တႅမ်ႈလိၵ်ႈမႃးတီႈ ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းၼႆႉ မၢႆၼိုင်ႈ တၢင်ႇတၢင်းၽိတ်း ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းဢွၼ်တၢင်းယဝ်ႉ။
ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းယႃႉလႅဝ်တၢင်းမိုတ်ႈၵိုဝ်းမူဝ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်ၼႆတႄႉ ဝၢႆးသေ ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းၽႅဝ်မိူဝ်းလွႆလႅမ်ၼႆ မူဝ်ယူႇတီႈတူၼ်ႈတီးသေ ပႂ်ႉမုင်ႈမွင်း လိၵ်ႈပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းယူႇတႃႇသေႇ၊ ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းၽႅဝ်မိူဝ်းလွႆလႅမ်ယဝ်ႉသေ ယူဝ်ၶႄးဢမ်ႇမိုတ်ႈ မူဝ်ယဝ်ႉယူဝ်ႉၼေႃ ... မူဝ်ပႂ်ႉမုင်ႈမွင်းလိၵ်ႈပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းယူႇၵေႃႈ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈသင် ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းဢမ်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈမႃးတီႈ မူဝ်... လိုမ်းပႅတ်ႈမူဝ်ယဝ်ႉ ယူဝ်ႉၼေႃ ... မူဝ်တႄႉ ပေႃးမိုတ်ႈယဝ်ႉဢမ်ႇမေႃလိုမ်းၵူၺ်း တွင်းၵိုမ်းဝႆႉတႃႇသေႇယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈၼႆမူဝ် ၶုၵ်းၸႂ်လႆႈ ၶႆႈၸႂ်ထိုင်ၼႃႇလႄႈ မူဝ်ၸင်ႇတႅမ်ႈလိၵ်ႈမႃးတီႈ ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းယဝ်ႉ။
ပေႃးဝႃႈ ပီႈၸၢႆးၶိူဝ်းဢမ်ႇလိုမ်းမူဝ်ၼႆၵေႃႈ တႅမ်ႈလိၵ်ႈမႃးလႄႈၼႃႈ မူဝ်တေပႂ်ႉမုင်ႈမွင်းတႃႇသေႇယဝ်ႉ။
ၵေႃႉတွင်းၵိုမ်းဢမ်ႇလိုမ်း
မူဝ်
ၸၢႆးမွၼ်းၶိူဝ်းလူလိၵ်ႈယဝ်ႉၵႂႃႇၼင်ႇၼႆ မၼ်းဝူၼ်ႉၵႂင်ယူႇ လွင်ႈဝႃႈ ၼၢင်းမူဝ်ၶၢဝ်လႅၼ်သေ တႅမ်ႈလိၵ်ႈမႃးတီႈမၼ်းၼႆတႄႉ မၼ်းၸၢႆးဢမ်ႇႁူႉထိုင် မၼ်းထၢင်ႇဝႃႈ လိၵ်ႈမၼ်းဢမ်ႇၽႅဝ် တီႈၼၢင်းမူဝ်ၶၢဝ်တႄႉတႄႉ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။