ပပ်ႉႁဵၼ်း ၾိင်ႈပိူင်ပၢၼ်မႂ်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး/ၶွတ်ႇယွတ်ႈ
- ပေႃးတေမႃးႁုပ်ႈတူၺ်းၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸိုင်-
ပေႃးၶႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တေလႆႈမီးပၵ်းပိူင် (သီႇလ)
ပေႃးၶႂ်ႈၵတ်းယဵၼ် တေလႆႈမီးၸႂ်ၼိမ်သဝ်း (သမႃႇထိ)
ပေႃးၶႂ်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ တေလႆႈမီးၼမ်းၵတ်ႉ (ပၼ်ႇၺႃႇ) လႄႈ
ပၵ်းပိူင်(သီလ)ၼႆႉ ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇမူႇလ ပုၼ်ႈတႃႇလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၵတ်းယဵၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်း မိူင်းတႆးတၢင်းလၢႆ မုင်ႈမွင်းၵၢဝ်ႇၽႃႉဝၢၼ်းၽီယူႇဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉ။
ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈၼၼ်သေၸင်ႇလႆႈ - တၢင်ႇလဝ်ႈၼႄမႃး ပၵ်းပိူင်ၸိူဝ်းဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈႁၼ်ထိုင်တုင်းႁပ်ႉဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ၵိုင်ႇလႆႈတိုဝ်းၵမ်ယိပ်းမၼ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၵႂႃႇယူႇ - ၼႆယဝ်ႉ။
- ၵူၺ်းၵႃႈ ပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈငႄႈဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇသဝ်းၼိမ်ယိုဝ်ႈယိုတ်း ယူႇလၢႆတီႈၵဝ်ႇတီႈလဵဝ် မီးလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆးၶၢႆႉပုတ်ႈပႅၵ်ႇပိူင်ႈယူႇတႃႇသေႇ။ ၵူၼ်းၵေႃႉလဵဝ်ႁဵတ်းၵူၺ်းၵေႃႈ ဢမ်ႇပဵၼ်လႆႈ၊ ပေႃးၵူၼ်းတင်းၼမ် သူင်ၵၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ႁဵတ်း ပိူၼ်ႈၸင်ႇဝႃႈၾိင်ႈငႄႈယဝ်ႉ၊ တႃႇၵူၼ်းတင်းၼမ် ပေႃးတေႁဵတ်းၸွမ်းပဵၼ်ၾိင်ႈပိူင်ၵိုၵ်းဝၢၼ်ႈၵိုၵ်းမိူင်းၵႂႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ - ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ
- ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလူဝ်ႇႁၵ်ႉၵၼ်။
- ၵူၼ်းမိူင်းတႆးလူဝ်ႇၽွမ်ႉၵၼ်။
ပေႃးႁၵ်ႉၵၼ်ၽွမ်ႉၵၼ် ၸင်ႇတေၸၢင်ႈဢွၼ်ၵၼ် တိုဝ်းၵမ်ၾိင်ႈပိူင်ဢၼ်လီငၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉသ ေဢွၼ်သွၼ်ပၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈပၼ်ၵၼ်၊ မႄးပၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇလီႁႂ်ႈလီ၊ လီယဝ်ႉႁႂ်ႈလီထႅင်ႈတိၵ်းတိၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
- ၸင်ႇလႆႈတုၵ်းယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်း ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်းႁၵ်ႉၵၼ်ၽွမ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ တႄႇဢဝ်ၼႆႉၵႂႃႇၼႃႈ လၢႆးတႃႇတေၸင်းၵၼ် တႅၵ်ႇၵၼ်မီးလၢႆးသင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ယႃႇဝူၼ်ႉ ယႃႇလၢတ်ႈ ယႃႇႁဵတ်း။ လၢႆးတႃႇတေႁၵ်ႉၵၼ် ၽွမ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးလၢႆးသင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ဝူၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းသေၵမ်း။
- ၼႂ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းဢၼ် ဢွၼ်ဝူၼ်ႉ ဢွၼ်လၢတ်ႈ ဢွၼ်ႁဵတ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ယႂ်ႇလူင်ၼၵ်းလိုၵ်ႉလႄႈ ၶႂ်ႈယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်းထႅင်ႈဝႃႈ- ႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်
- ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈယႂ်ႇၼမ်။
- ႁႂ်ႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉယႂ်ႇၼမ်လႄႈ။
- ႁႂ်ႈမီးၸႂ်ၽဵင်ႇၶိုင်ႈ(FAIR-MINDEDNESS)သေဢွၼ်ႁူဝ်ၵႂႃႇ၊ ၼင်ႇႁိုဝ်ၾိင်ႈတႆး ပေႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မိူဝ်းၼႃႈလႄႈ မၼ်ႈၵိုမ်းၽႄႈတိူၼ်းၵိုၵ်းၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃၵႂႃႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။