ပပ်ႉႁဵၼ်း ၾိင်ႈပိူင်ပၢၼ်မႂ်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး/ၵႂၢမ်းၼမ်း
လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၼႆႉ ၽႂ်ၽႂ်ၵေႃႈၶႂ်ႈလႆႈ၊ ဢၼ်ဢမ်ႇၶႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈဢမ်ႇမီးၽႂ်၊ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၶိုတ်းပဵင်းမိူၼ်ပိူၼ်ႈၼင်ႇၵဝ်ႇ။
ၼင်ႇႁိုဝ်တေလႆႈမီး လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၼၼ်ႉသမ်ႉ ၸဵမ်လွင်ႈယူႇ-ၼုင်ႈ-ၵိၼ်-ႁဵတ်းသၢင်ႈ-ၵႂႃႇပႆ-ၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈမီးပၵ်းပိူင်။
ပေႃးမီးပၵ်းပိူင်ယဝ်ႉ ၸွင်ႇတေမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈႁိုဝ်?၊ ၼႆႉပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်းဢၼ်လီထၢမ်။
ၵူၺ်းၵႃႈသတ်ႉၸႃႇၼႂ်းလေႃးၵၶူင်းၵၢင်ၼႆႉ တိုၼ်းမီးဝႆႉဝႃႈ- မီးပၵ်းပိူင်ၸင်ႇတေမီးလွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ၊ တီႈတႅၵ်ႈ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်းတႄႇဢဝ်ၵူၼ်းဢၼ်ဢမ်ႇယၢမ်ႈႁၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ဢမႄႇရိၵၢၼ်ႇၼၼ်ႉ ပေႃးဢွၼ်ၵၼ်ယၢမ်ႈႁူႉငိၼ်းဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းဢမႄႇရိၵၢၼ်ႇၼႆႉ ထၢင်ႇႁၢင်ႈသေပိူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။
ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသင်?၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶဝ်မီးပၵ်းပိူင်လူင် ဢၼ်ဝႃႈ မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်း (Constitution) ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉသေ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်တင်းလၢႆၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်ႁဵတ်းၸွမ်း ပၵ်းပိူင်လီငၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
ပီႈၼွင်ႉၶႄႇၶဝ်ၵေႃႈ ပိူၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ႈမီး ၾိင်ႈယူႇ-ၵိၼ်-ၼုင်ႈဝႆ-ၵႂႃႇမႃး ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ ပဵၼ်ပၵ်းပဵၼ်ပိူင်။
ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇသင်ႇသွၼ်ဝႆႉဝႃႈ - “မီးပၵ်းပိူင်ၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလီ“ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ -
- ၸုမ်းၸိူဝ်းတေယွမ်းႁပ်ႉဝႃႈပဵၼ်ႈလီ။
- ၸုမ်းၸိူဝ်းတေလႆႈယူႇ ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းဝႃႇ။
- ၸုမ်းၸိူဝ်းတေၸၢင်ႈတဵၵ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇၸွမ်းပၵ်းပိူင် ႁႂ်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်မႃး။
- ၸိူဝ်းဢၼ်မီးပၵ်းပိူင်ယဝ်ႉၵေႃႈ တေၸၢင်ႈယူႇၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇ။
- ၸိူဝ်းပႆႇၼပ်ႉထိုဝ်ၵေႃႈ တေၼပ်ႉထိုဝ်ၸုမ်းၸိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇမႃး။
- ၸိူဝ်းၼပ်ႉထိုဝ်ဝႆႉၵွၼ်ႇယဝ်ႉၼၼ်ႉ ယိင်ႈၶႅၼ်းတေၼပ်ႉထိုဝ်မႃး။
- တေၸၢင်ႈယုၵ်ႉယွင်ႈ ၵၢၼ်ငၢၼ်းၵူႈပိူင်ပိူင် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်။
တင်ႈဢဝ်ၸဵမ်မိူဝ်ႈၼႆႉၵႂႃႇလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပိုင်ႈဢိင်ၾိင်ႈထုင်းၵဝ်ႇတႆး ဢၼ်လီငၢမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ မႃးႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ် တင်းဢၼ်လူဝ်ႇမီး လူဝ်ႇပဵၼ် ၼႂ်းၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇယၢမ်းလဵဝ် ၼင်ႇဢၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶဝ်ၸဝ်ႈ သင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈပၼ်ၼၼ်ႉသေ ၸင်ႇလႆႈတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ပပ်ႉပၵ်းပိူင်ၾိင်ႈထုင်းပၢၼ်မႂ်ႇႁဝ်းယဝ်ႉ။
ဢွၼ်ၵၼ်ထတ်းသၢင်တူၺ်းသေ ဢၼ်လီၼႆႉဢဝ်ၸႂ်ႉ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းလီမႃးလိူဝ်ႇၵဝ်ႇ၊ ဢၼ်ပႆႇလီၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းလီထႅင်ႈ ႁႂ်ႈပေႃး ‘လီသေဢွၼ် တွၼ်းသေၵဝ်ႇ’ သေၵမ်း။
မိူဝ်ႈလႂ်လႄႈ တႆးပဵၼ်တႆးမႂ်ႇယဝ်ႉ မိူင်းႁဝ်းဢၼ်ယၢပ်ႇၵိၼ်းၶၢၼ်ၸႂ် တူၵ်းတႅမ်ႇယူႇၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူႉတၵ်းတေပဵၼ်မိူင်းမႂ်ႇ ဢၼ်ထၢင်ႇႁၢင်ႈၵတ်းယဵၼ် လႄႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ။
ယွၼ်းၶွပ်ႈၸႂ်တၢင်ႇမုၼ်ၼိူဝ်ပပ်ႉ “မင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈပႃႇလိ ၽႄတႆး“ တင်း “သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ လင်ႇၵႃႇၽၢႆႇတႆး“ “သိူၵ်ႈပိုၼ်းၽြႃး“ ဢၼ်ဝဵင်းပၢင်လူင်ဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူဝ်ႈပီ 1990 လႄႈ ပပ်ႉ “ယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းတႆးႁိူဝ်ႈႁိူင်းဝႆး“ ဢၼ် ပေႃႈလုင်းတၢင်းၵႄးတႅမ်ႈၼၼ်ႉ ယႂ်ႇယႂ်ႇၼမ်ၼမ်သေ။
ၵေႃပွင်ၵၢၼ်ပပ်ႉႁဵၼ်း
ၶွမ်ႇမတီႇပၢႆးပၼ်ႇၺႃႇၸိုင်ႈတႆး