ပပ်ႉႁဵၼ်း ၾိင်ႈပိူင်ပၢၼ်မႂ်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး/လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉ
ပုၼ်ႈတႃႇတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ တေလူႇလီမီးႁႅင်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၵိၼ်ယဵမ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈၵမ်ႉၸွႆႈဢၼ်ၼိုင်ႈ။
ႁႂ်ႈၶုၵ်းၸႂ်ႈလႆႈၵႂၢမ်းပူႇမွၼ်ႇၶဝ်ဝႃႈ_ “ႁႂ်ႈၵိၼ်တႃႇယူႇ၊ ယႃႇယူႇတႃႇၵိၼ်” ၼႆၼၼ်ႉၽွင်ႈ။
လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ
[မႄးထတ်း]- သွင်ႇၽႆးလူဝ်ႇလႆႈမူတ်းသႂ် လႄႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ၊ ႁႂ်ႈမီးၼမ်ႉၵုမ်ႇလူမ်ႈတႃႇၸႂ်ႉသွႆ၊ မီးႁွင်ႈၼမ်ႉလၢႆႇၼမ်ႉဝူၺ်ႇ လီလီ ယႃႇႁႂ်ႈမီးဢၢႆမဵၼ်ၼဝ်ႈ ပဵၼ်တီႈယုင်းၶႆႇ လႄႈ တီႈၽႄႈၸိူဝ်ႉတၢင်းပဵၼ်။
- တေလႆႈမီးတၢင်းၵိၼ်ပိုၼ်ႉၶၢမ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇၶဝ်ႈသၢၼ်၊ ၵိူဝ်၊ မၢၵ်ႇၽိတ်ႉ၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈ၊ ၼမ်ႉမၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၼႂ်းသွင်ႇၽႆးၵုမ်ႇလူမ်ႈတႃႇသေႇ၊ တေလႆႈမေႃၵဵပ်းသိမ်းႁႂ်ႈမီးပၵ်းမီးပိူင် ဢဝ်ငၢႆႈ၊ ယိပ်းငၢႆႈ၊ ႁႃငၢႆႈ။
- လူဝ်ႇမီးတီႈသိမ်းၽၵ်း ယႃႇႁႂ်ႈမႅၼ်းမူၼ်းမႃးတွမ် ၼူမႃးယႃႉလႆႈ၊ ၶဝ်ႈမဵၼ်ၽၵ်းၼဝ်ႈလူဝ်ႇဢဝ်ပႅတ်ႈ ၵမ်းလဵဝ်။ ဢမ်လီဢဝ်မႃးၵိၼ်။
- ၵိၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းၽွင်းယၢမ်း - (လီသေပိူၼ်ႈၼႆႉ ၵိၼ်မိူဝ်ႈၶဝ်ႈၽၵ်းတိုၵ်ႉဢုၼ်ႇ)။
- လဵပ်ႈႁဵၼ်းၽိုၵ်း လၢႆးမိုဝ်ႉၵႅင် ၵူႈမဵဝ်းမဵဝ်း၊ ႁႂ်ႈလီၵိၼ် လႄႈ ႁႂ်ႈပဵၽွၼ်းလီတႃႇလွင်ႈယူႇလီ၊ ႁႂ်ႈမေႃႁဵတ်း လႄႈ ၵဵပ်းသိမ်းဝႆႉတၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ဝႆႉလႆႈႁိုင်၊ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽၵ်းသူမ်ႈယႅၼ်ႈ၊ ထူဝ်ႇၼဝ်ႈၶႅပ်းၸိူဝ်းၼႆႉၵုမ်ႇလူမ်ႈ။
- ယႃႇပေမၵ်ႉမဵဝ်းလဵဝ် ၵိၼ်မဵဝ်းလဵဝ်၊ လူဝ်ႇမေႃထတ်းသၢင်ႈၵိၼ်ၸေးၸေး၊ ၸွင်ႇမၼ်းပႃးထၢတ်ႈဢၼ် တူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်းမိူၼ်ၼင်ႇထၢတ်ႈၼိူဝ်ႉ၊ ထၢတ်ႈၵိူဝ်၊ ထၢတ်ႈဝိတ်ႇတိူဝ်ႇမိၼ်ႇ ၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ၵွပ်ႈၽၵ်းယိူဝ်ႈၼၢင်းၶဵဝ်ၼႆႉ မီးဝိတ်ႉတိူဝ်ႇမိၼ်ႇၼမ်လႄႈ လီလႆႈၵိၼ်ၼမ်ၼမ်။
- ၵိၼ်ၼိူဝ်ႉ လူဝ်ႇမေႃလိူၵ်ႈသေၵိၼ် ဢမ်လီၵိၼ်လိပ်း ၵွပ်ႈမၼ်းမီးၸိူဝ်ႉယေႃးၵႃႇလႄႈ တူဝ်ၸွၼ်ၵိၼ် (PARASITE)။
- ၵိၼ်ၼမ်ႉဢၼ်မူတ်းသႂ် ပေႃးပဵၼ်လႆႈၵိၼ်ၼမ်ႉဢုၼ်ႇၼမ်ႉမႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၼမ်ႉၽူတ်ႉၵတ်းၼမ်ႉဢၼ် ထွင်သႂ်ႇဝႆႉ၊ ပေႃးတေၵိၼ် ၽၵ်းလိပ်းၽၵ်းၶဵဝ်ဢဝ်ၼမ်ႉဢုၼ်ႇၵတ်းသုၵ်ႈယဝ်ႉၸင်ႇၵွႆႈၵိၼ်၊ မၼ်းၸၢင်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလွင်ႈၽႄႈတိူၼ်းရေႃးၵႃႇ ဢၼ်ၸၢင်ႈၸပ်းၽႄႈၼၼ်ႉယွမ်းဢေႇၵႂႃႇ။
- လူဝ်ႇၵိၼ်မၢၵ်ႇမႆႉမၢၵ်ႇတွၵ်ႇၼမ်ၼမ် ၵွပ်ႈမၼ်းမီးဝိတ်ႉတိူဝ်ႇမိၼ်ႇ လႄႈ ၸွႆႈပၼ်ႁႅင်းတွင်ႉသႆႈ၊ ၸၢင်ႈ ယွႆႈတၢင်းၵိၼ်ငၢႆႈငၢႆႈမႃႈလႄႈ ဢမ်ႇၵႆႉပဵၼ်တွင်ႉၸဵပ်းတွင်းလူမ်းတွင်ႉပိၵ်ႉ။
- တၢင်းၵိၼ်သင်ၵေႃႈလီ ယႃႇၵိၼ်လူၼ်ႉၵိၼ်လိူဝ်၊ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈတွင်ႉသႆႈပဵၼ်ရေႃးၵႃႇ၊ ၵဵဝ်ႉၵိၼ် ယွႆႈယွႆႈႁႂ်ႈသႆႈႁဝ်းပေႃးသိုပ်ႇၶိုတ်ႈလႅဝ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈၸွမ်း။
- လူဝ်ႇမေႃလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၾိင်ႈၵိၼ်ပိူၼ်ႈသေ ၽိုၵ်းယိပ်းၽိုၵ်းၸႂ်ႉ လၢႆးမိုဝ်း၊ လၢႆးထူႇ၊ လၢႆးၸေႃႉ၊ ၸေႃႉငႅမ်ႈၸေႃႉၶႅမ်း၊ မိတ်ႈလႄႈ လၢႆးလိူၵ်ႈတီႈၼင်ႈ တီႈသုင်တီႈတႅမ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈပေႃးၶဝ်ႈပိူၼ်ႈ၊ ယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်တီႈ ၶတ်းတႃလႄႈတီႈပိူၼ်ႈလီႁင်ႈ။
- ၵိၼ်ႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇ ၸွမ်းလွင်ႈမၢၵ်ႈမီးတူဝ်ၵဝ်ႇ။
- ၵိၼ်ႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇ ၸွမ်းပိူင်ၵူၼ်း လႄႈ မၢႆမီႈၸိုင်ႈမိူင်ႈ၊ တေဢမ်ႇလႆႈတိတ်းယႃႈမဝ်ႈၵမ် တေဢမ်လႆႈ ၵိၼ်လဝ်ႈလူၼ်ႉလိူဝ်။
- သုၵ်ႈလၢင်ႉမိုဝ်း ဢွၼ်တၢင်းတေၵိၼ်ၶဝ်ႈတႃႇသေႇ၊ ၽွင်းယၢမ်းၵိၼ်ၶဝ်ႈယူႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီၶႆႈၶိူဝ်းလီမိူဝ်ႇလီႁင်ႈ၊ လွင်ႈလီၸႂ်လဵၵ်ႉၶေႃးၶူမ်၊ ဢမ်ႇလီယဝ်ႉယွၵ်ႇၵၼ်၊ ဢမ်လီထင်ႇၶီႈမုၵ်ႈ၊ ထူမ်ႇၶီႈၶၢၵ်ႇၶီႈတိူဝ်ႇ၊ ပေႃးဢမ်ႇယိူၼ်ႉလႆႈ ႁႂ်ႈလုၵ်ႉၵႂႃႇထင်ႇၵႂႃႇထူမ်ႇ ၼွၵ်ႈမူႇၶဝ်ႈႁၢမ်ႇၵႆၵႆ။ ပေႃးတေၶီႈၸၢမ်ၵေႃႈၵူမ်ႈ ႁူဝ်တူမ်းသူပ်း၊ ဝၢႆလင်ပၼ်ယိင်ႈၶႅၼ်းလီ။
- ဢမ်လီဢဝ်တၢင်းၵိၼ်ဢၼ်ယင်းတိုၵ်ႉမႆႈယူႇၼၼ်ႉ သႂ်ႇပႃးၼႂ်းထူင်ယၢင်(plastic)လႄႈၸေႈဢၼ်မီး ၼမ်ႉမိုၵ်ႉတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈမၼ်းၸၢင်ႈၸိူမ်ႈလူင်းၼႂ်းတၢင်းၵိၼ် လႄႈ ပဵၼ်ၽေးတႃႇတူဝ်ႁဝ်း။
ၶေႃႈထၢမ်
[မႄးထတ်း]- ၵႂၢမ်းဢၼ်ဝႃႈ - “ႁႂ်ႈၵိၼ်တႃႇယူႇ-ယႃႇယူႇတႃႇၵိၼ်”(To eat to live and not to live to eat) ၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ သပ်းလႅင်းၼႄတီႈဢေႇသုတ်းသၢမ်ထႅဝ်?။
- ၼင်ႇႁိုဝ်လွင်ႈၵိၼ်ယႅမ်ႉပေႃးတေပဵၼ်ဢၼ်ၵမ်ႉၸွႆႈ
- - တႃႇႁႂ်ႈမီးဢဵၼ်မီးႁႅင်း
- -တႃႇပဵၼ်ၵၢၼ်ပဵၼ်ငၢၼ်းလႄႈ
- -တႃႇမိုတ်းၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်ၼၼ်ႉထုၵ်ႇလီၶပ်းႁႅၼ်းၶိုင်ပွင်ၼင်ႇႁိုဝ်?။