ပပ်ႉႁဵၼ်း ၾိင်ႈပိူင်ပၢၼ်မႂ်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး/လွင်ႈသိူၵ်ႈသမ်ႇ (တွၼ်ႈၼိုင်ႈ)

ၶေႃႈပွၼ်ႈၸႂ်

ၷႃရဝေႃ ၸ -(ၼေလွင်ႈၼပ်ႉထိုင်ႈတီႈၵၼ်)။

ၼိဝႃတေႃ ၸ -(ဝႆႉၸႂ်ယွၼ်ႇယၢၼ်းၵူမ်ႈၵွမ်းၸူးၵၼ်)။

ၶၼ်တီ ၸ - (ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈတေႃႇၵၼ်)

သေႃဝၸသ်သတႃ -(ထွမ်ႇသူပ်းဢဝ်ၵႂၢမ်းၵၼ်)။

ဢေတံမင်ၷလမုတ်တံမံ -(ၼႆႉပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇလူင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းယဝ်ႉ)။

ၵႂၢမ်းၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈ သင်ႇသွၼ်ဝႆႉ ၼႂ်းမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈတွၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၶိုၵ်ႉၶမ်ႇ ၼႂ်းလွင်ႈသိူၵ်ႈသမ်ႇၵၼ်ယဝ်ႉ။ ပေႃးမီးၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၼႆႉ လွင်ႈသိူၵ်ႈသမ်ႇၵေႃႈမီးမႃးၸွမ်း၊ ယွၼ်ႉၼၼ်သေ ပဵၼ်မႃးၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ပၵ်းပိူင်တႃႇတေၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်သိူၵ်ႈသမ်ႇၼၼ်ႉ မီးၼမ်၊ ပၵ်းပိူင်ၼႆႉၵေႃႈ တူၵ်းပဵၼ်ပုၼ်းၽွၼ်းၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉယဝ်ႉ။

ၸဝ်ႈသြႃႇဝေႇပုင်ႇလ ၸင်ႇဝႃႈ "ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼႆႉ လူဝ်ႇႁဵတ်းဝၢတ်ႈတြႃး (ပုၼ်ႈၽွၼ်း)" ပုၼ်ႈၽွၼ်းဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ ယူႇၼႂ်း ၶွပ်ႇတူင်ႇသီႇလ၊ ပေႃးဢမ်ႇၶၢမ်ႇယွမ်းႁဵတ်းၸွမ်းပုၼ်ႈၽွၼ်းတူဝ်ၵဝ်ႇၵေႃႈ သီႇလဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ၊ ပေႃးသီႇလဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ ႁိုဝ်တေလႆႈသမႃႇထိ၊ ပေႃးသမႃႇထိဢမ်ႇလႆႈ - သမ်ႉတေႁဵတ်းႁိုဝ်မီးပၼ်ႇၺႃႇ။ ပေႃးဢမ်ႇမီးပၼ်ႇၺႃႇ တေႁဵတ်းႁိုဝ်လႆႈၼိပ်ႉပၢၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။

---

ၵ. ပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူၼ်းၼိုင်ႈၵေႃႉတေႃႇၵူၼ်းတင်းသဵင်ႈတင်းလၢႆ။

1. ယႃႇၶီႇတဵၵ်းပေႉၵိၼ်ၵၼ် ဢဝ်တၢႆၵၼ်။
2. ယႃႇလၵ်ႉယႃႇၸူၼ်ၵၼ်။
3. ယႃႇၵူတ်ႉလုၵ်ႈထုၵ်ႇမေးၵၼ်။
4. ယႃႇပႅတ်ႉၵိၼ်လႅၼ်ၵိၼ်ၵၼ်။
5. ၶွင်မၢဝ်းမိင်းၼႆႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလိုမ်းတူဝ်လိုမ်းၶိင်းသေ ပူၼ်ႉပႅၼ်တၢင်းၽိတ်းလူင် 4 ပိူင် ပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉလႄႈ ငိူင်ႉဝႄႈၸင်ႇလီတီႈသုတ်း ၼင်ႇဢၼ်ပႃးၼႂ်းမင်ႇၵလႃႇသုတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လင်ႇၵႃႇၾၢႆႇတႆးမီးဝႆႉဝႃႈ-

လွင်ႈၶႃႈႁႅမ်ပိူၼ်ႈတၢႆ-လွင်ႈလၵ်ႉလၢႆၶူဝ်းပိူၼ်ႈ
လွင်ႈလႄႈသိူၼ်ႈၽိတ်းၼၢင်း-လွင်ႈလႅၼ်ၽၢင်းလၢတ်ႈပိူၼ်ႈ
တၢင်းၵႃႈၼႆႉသီႇယိူင်ႈ-ပဵၼ်ၶိူင်ႈၵိလေႇသႃႇလမ်ဝဝ်းတႄႉယဝ်ႉ။

(သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)

---

ၶ. ပဵၼ်ၵူၼ်းယဝ်ႉ ပေႃးလႆႈပဵၼ်လုၵ်ႈလၢင်းပိူၼ်ႈမႃးၵေႃႈ ႁူႉမီးပုၼ်ႈၽွၼ်းလုၵ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇလင်ႇၵႃႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉၸီႉၼႄဝႆႉယဝ်ႉ။

လဵင်ႉလႃၽႄးၵုင်ႇၵႂၢင်ႈ - ၶတ်းသၢင်ႈၼႃႇၵၢၼ်ပွင်
ႁႂ်ႈၵိုင်ႇပုတ်ႈႁိူၼ်းယေး - လူႇပၼ်ၸေးၽႄႇႁွတ်ႈ
တူၺ်းလူၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵႂႃႇ - ဝၢတ်ႈတႃႇလုၵ်ႈလၢင်းႁဵတ်း 5 ယိူင်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။

(သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)

ၵၢၼ်လဵင်ႉလူပေႃႈမႄႈၼႆႉ ပဵၼ်မင်ႇၵႃႇလႃႇပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

---

င. ၼွၵ်ႈသေပဵၼ်လုၵ်ႈပိူၼ်ႈယဝ်ႉ ၵေႃႉဢၼ်လႆႈပဵၼ်မႃးပေႃႈမႄႈပိူၼ်ႈထႅင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁူႉၵႃႈတၵ်းလႆႈႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းပေႃႈမႄႈၼင်ႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉ။

ႁႄႉၵင်ႈလွင်ႈတၢင်းၶီ - ၶိူင်ႈၵၢၼ်လီၸႂ်ႉသၢင်ႈ
ၸႂ်ႉတိုၵ်းႁဵၼ်းပၼ်ႇၺႃႇ - ၽႄဢုၵ်ႉၸႃႇပၼ်တိုၼ်း
ပွင်မႅင်ႇၼႃႈႁိူၼ်းသဝ်း - ဝၢတ်ႈႁဝ်းပေႃႈမႄႈမီး 5 ယိူင်ႈ။

(သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇသုတ်ႈ)

လဵင်ႉလူယုၵ်ႉယွင်ႈလုၵ်ႈလၢင်းၼႆႉ ပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

---

ၸ. လိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉလႆႈၵႂႃႇႁႃပိုၼ်ႉႁူႉတၢင်းမေႃတီႈပိူၼ်ႈ။ လႆႈပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်းပိူၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ႁူႉၵႃႈလႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇတီႈၼႆႈၼႆႉ။

ၵႆႉလႅတ်ႈမဝ်ယႃႇလိုဝ်ႈ - ထွမ်ႇၶေႃႈၸိုဝ်ႈၵႂၢမ်းသွၼ်
ဢွၵ်ႇႁပ်ႉတၵ်ႉႁူဝ်တၢင်း - ယူႇဢိင်ၶၢင်းလဵင်ႉလူမ်ႈ
ၶတ်းၸႂ်ႁဵၼ်းပၼ်ႇၺႃႇ - ဝၢတ်ႈတႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းႁဵတ်း 5 ယိူင်ႈ။

(သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)

---

သ. ပေႃးဝႃႈပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်လႆႈသင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈမႅင်ႇ ပိုၼ်ႉႁူႉတၢင်းမေႃပၼ်ပိူၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းၶူးသွၼ်မိူၼ်တီႈတႂ်ႈၼႆႉ။

သွၼ်မႅင်ႇလွင်ႈႁူႉႁၼ် - လၢတ်ႈပၼ်လွင်ႈလီၸႃႉ
တၢင်းမေႃယႃႇသိူင်ႇလွင်ႈ - ၶိူင်ႈၵိတ်ႇၶွင်ႈႁႄႉၶဵၼ်
သူင်ႇႁွတ်ႈတီႈလီသဝ်း - ဝၢတ်ႈႁဝ်းၶူးဝႃးမီး 5 ယိူင်ႈ။

(သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)

---

ၺ. ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၵေႃႈႁူႉမီးဢူၺ်းသေႈ၊ ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဝ်းလူဝ်ႇႁဵတ်းပၼ်ၶဝ် တွပ်ႇပၼ်ၶဝ်ၵေႃႈႁူႉ မီးၸွမ်းယဝ်ႉ။

1. ယိုၼ်ႈယေႃႈပၼ်မႅင်ႇၶိုင်ႈ - ဝႆႉၼင်ႇယိူင်ႈတူဝ်ႁဝ်း
ၸွႆႈလွင်ႈမၢၵ်ႈမီးၵၼ် - လၢၼ်ႈၵႂၢမ်းဝၢၼ်ၶေႃႈၸိုၼ်ႈ
တင်ႈၸႂ်ၸွမ်းသတ်ႉၸႃႇ - ဝၢတ်ႈတႃႇၵေႃႉလီႁူၺ်း 5 ယိူင်ႈ။

2. ပႂ်ႉလူမိူဝ်ႈလိုမ်းၵႂႃႇ - ပႂ်ႉတႃႇၶိူင်ႈၶူဝ်းလဵင်း
ႁႄႉၸွႆႈလွင်ႈတၢင်းၵူဝ် - ၽေးၺႃးတူဝ်ဢမ်ႇၽႃႈ
ယွင်ႈၶိူဝ်းလုၵ်ႈလၢၼ်ၵႂႃႇ - ဝၢတ်ႈတႃႇၵေႃႉလီႁဵတ်း 5 ယိူင်ႈ။

(သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)

---

တ. ထိုင်ၶၢဝ်းမွၵ်ႇၶၢဝ်းမၢၵ်ႇသေ လႆႈပဵၼ်ၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေးမႃးၵေႃႈ ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူဝ်မေးၼႆႉ မီးမႃးၸွမ်းၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။

1. ၶႂ်ႈပဵၼ်ၽူဝ်မေးၵၼ်ၵႂႃႇတေႃႇၸူဝ်ႈၸိုင် တီႈၵေႇသုတ်းတေလႆႈမီး -

• သီႇလ (ႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းမေးတီႈၵၼ်)
• သတ်ႉထႃႇ (လွင်ႈယုမ်ႇယမ်ၵၼ်လႄႈ ဢမ်ႇဝႆႉၼွၵ်ႈၸႂ်တေႃႇၵၼ်)။

ၶႂ်ႈပဵၼ်ၽူဝ်မေးၵၼ်ၵႂႃႇ ၸၢတ်ႈၼႃႈပၢၼ်လိုၼ်းၵေႃႈ တေလႆႈမီးပႃးထႅင်ႈ -

• တႃႇၼ (လွင်ႈယိုၼ်ႈမႅင်ႇ)။
• ပၺ်ႇၺႃႇ (လွင်ႈႁူႉတၢင်းႁၼ်)မိူၼ်ၵၼ်။

2. မေးမီး 7 မဵဝ်း

ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈ ပဵၼ်မေးၽူႈလၵ်ႉ၊ မေးၶုၼ်၊ မေးႁႃတၢင်းတၢႆသႂ်ႇတူဝ်ၽူဝ်။

ႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ် မေးမိူၼ်မႄႈ။ မိူၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉ၊ မိူၼ်ၶႃႈႁၢႆး။

3. ပုၼ်ႈၽွၼ်းၽူဝ်

ႁွင်ႉၸိုဝ်ႈလီႁၵ်ႉၼႃႇ - ယႃႇလၢတ်ႈၵႂႃႇၵႂၢမ်းမၢဝ်

ယႃႇလႄႇၵူတ်ႉၽိတ်းၼၢင်း - ၶိူင်ႈၶွင်ဝၢင်းၼွပ်ႇယိုၼ်ႈ

ႁႃပၼ်ၶူဝ်းလႅပ်ႈၼႃႇ - ဝၢတ်ႈတႃႇၸဝ်ႈၽူဝ်ႁဵတ်း 5 ယိူင်ႈ။ (သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)

4. ပုၼ်ႈၽွၼ်းမေးၼၢင်း

ၶိုင်ပွင်လွင်ႈႁိူၼ်းယႄး - ၸၢႆႇပတ်ႉၸေးဢွမ်ဢီႈ

ယႃႇလၢဝ်းၽိတ်းၵႃႇမေႇ - ၸႂ်ႁၵ်ႉသေႇပႅင်းၶိူဝ်း

ယႃႇၶၢၼ်ႉၼႃႇဢိူၼ်ဢၢၼ် - မီးၵၢၼ်တႃႇၼၢင်းမေး 5 ယိူင်ႈ။ (သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)။

---

ထ. ပေႃးဝႃႈၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉ ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႈ၊ ၵေႃႉၼိုင်ႈႁူႉတေပဵၼ်ၵူၼ်းဢွၼ်ႇ လႄႈ ၵေႃႉၼိုင်ႈတၵ်းပဵၼ်ၵူၼ်းၸွမ်းယဝ်ႉ။

1. ဝၢတ်ႈတြႃးၵေႃႉဢွၼ်ႇ

လဵင်ႉတဵမ်ၶေႃးဢိမ်ႇၼႅၼ်ႈ - ၶပ်းမႅင်ႇမႅၼ်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်း

မိူဝ်ႈၸဵပ်းသႅပ်ႇယႃၵၼ် - တၢင်းၵိၼ်ပၼ်ၽဵင်ႇသဵင်ႈ

ထိုင်ယၢမ်းႁႂ်ႈပွႆႇၵႂႃႇ - ဝၢတ်ႈတႃႇၵေႃႉဢွၼ်မီး 5 ယိူင်ႈ။ (သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)။

2. ဝၢတ်ႈတြႃးၵေႃႉၸွမ်း

ၼွၼ်းတူၵ်းလိုၼ်းလင်ယဝ်ႉ - လုၵ်ႉထႃႈၸဝ်ႉဢွၼ်တၢင်း

ပၼ်ယဝ်ႉၸင်ႇၵွႆႈဢဝ်ႇ - ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ်ၵုမ်ႇထူၼ်ႈ

ယွင်ႈဢၢမ်းၸဝ်ႈလီၼႃႇ - ဝၢတ်ႈတႃႇၵေႃႉၸွမ်းမီး 5 ယိူင်ႈ။ (သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)။

ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၼၵ်းၼႃ၊ ဝၢၼ်ႈမိူင်းဢမ်ႇလီၵေႃႈ ပိူၼ်ႈၼႄးၶုၼ်မိူင်းၶုၼ်ၵူၼ်း ၸင်ႇဝႃႈၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈဢဝ်လၢႆးသင်ႇသွၼ်ပွၼ်ႈဝႆႉမီးၼမ်။

1. ၵုင်ႇၽူႈၼမ်းၼႃႈ 6 ယိူင်ႈ။

ယိူၼ်ႉ-တိုၼ်ႇ-လုၵ်ႉ-ၽႄပၼ်-ဝူၼ်ႉႁၼ်-ဢေးလူၼႃႇ။

ၵုင်ႇဢင်ႇၵႃႇၵူၼ်းလူင် 6 ယိူင်ႈ။(သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)

ၼႃႇယၷ 6 ပိူင် (SIX PRINCIPLES FOR LEADERS)

1. ၵႆႉၶၼ် (DILIGENCE)
2. တိုၼ်ႇတူဝ် (ALERTNESS)
3. ဢေးလူ (GYARD OVER SUBJECTS)
4. ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈ (TOLDEANCE)
5. ၸႅၵ်ႇၽႄၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ၵုင်ႇမုၼ် (DISTRIBUTION)
6. ၶႆႈၸႂ်ထတ်းသၢင်လီ (CONSIDERATION)

2. ဢၵတိ 4 ပိူၼ်ဢၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လူဝ်ႇငိူင်ႉဝႄႈ

ႁၵ်ႉ-ၸင်း-ၵူဝ်-ၵႂင်မိုင်၊ ပေႃးၽႂ်ၶိုင်ႁဵတ်းၸွမ်း၊ ယူပ်ႈယွမ်းၼင်ႇလိူၼ်လွင်ႈ၊

ဢမ်ႇၸွမ်းဢၵတိတြႃး 4 ပိူင် (PARTIALITY,BIAS)

1. ꧡၼ်ၻႃၷတိ (ႁၵ်ႉ) ႁၵ်ႉမိုတ်ႈသေလႄႈ ၸွမ်းၸႂ်ႁဵတ်းၸွမ်း၊
2. ၻေႃသႃၷတိ (ၸင်း) ၸင်း၊ ၸႂ်လမ်သေလႄႈ ဢဝ်ၸႂ်ႁဵတ်းၸွမ်း၊
3. ꧤယႃၷတိ (ၵူဝ်) ၵူဝ်ထုၵ်ႇၽေးသႂ်ႇတူဝ်သေလႄႈ ၸွမ်းၸႂ်ႁဵတ်းၸွမ်း၊
4. မေႃႁႃၷတိ (ၵႂင်) ဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇၸႂ်ႉၺၢၼ်ႇသတိပၼ်ႇၺႃႇသေ ႁဵတ်းႁွတ်းၵႂႃႇ။

3. တြႃးၶုၼ်တိုဝ်းၵမ် 10 ပိူင်

ၶုၼ်ၸိုဝ်းၵမ် 10 ၶေႃႈ (TEN GUIDING PRINCIPLES FOR ADMINISTRATORS)

1. ၻႃၼ (GIVING)တူၺ်းလူပၼ်လွင်ႈယူႇၼုင်ႈၵိၼ်ဢီႈယႃလုၵ်ႈၼွင်ႉပွင်ႈပၢႆ/ ၵူၼ်းမိူင်း။
2. သီႇလ (SEIF CONDUCT)ဢမ်ႇၸွမ်းဢၵတိ 4 ပိူင်၊ ႁဵတ်းၸွမ်းမၢႆမီႈ။
3. ပရိၸ်ၸႃၷ (GIVING UP,SACRIFICE)ပုၼ်ႈတႃႇၽွၼ်းလီတင်းၼမ်ၶၢမ်ႇၸုၼ်ႉလႆႈၵူႈမဵဝ်း။
4. ဢꩡ်ꩡဝ (HONESTY)ဢမ်ႇလႅၼ်တေႃႇၵူၼ်းမိူင်း။
5. မၻ်ၻဝ (GENTLENESS) မီးတင်းဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေၽွင်းငမ်း။
6. တပ (PERSEVERANCE) မီးတၢင်းၵႆႉၶၼ် (ၸွမ်းထမ်ႇမတြႃး)။
7. ဢၵ်ၵေႃၸ (NON-ANGER) ဢမ်ႇၸႂ်လမ်တေႃႇၵူၼ်းမိူင်း။
8. ဢဝိႁိသ (NOT CAUSING INFURY)ဢမ်ႇၶီႇတဵၵ်းပေႉၵိၼ်ၵူၼ်းမိူင်း။
9. ၶၼ်တီ (ENDURANCE OR PATIENCE) ယိူၼ်ႉၵၼ်ႈတေႃႇၵူၼ်းမိူင်း/လွင်ႈယၢပ်ႇ။
10. ဢဝိရေႃꩪၼ (NOT OPPOSING PEOPLE’S WISH) ဢမ်ႇသၢၼ်ၶတ်းတေႃႇၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း၊

(ၸဝ်ႈဝေႇသၼ်ႇႁဵတ်းတၢင်းလီ ၵူၼ်းမိူင်းဢမ်ႇထုၵ်ႇၸႂ်လုၵ်ႉမေႃးယင်းလႆႈလူင်းႁေႃပၼ်။)

---

ၼ. ပေႃးမီးဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈလုၵ်ႈၵေႃႈ ၵမ်ႈပႃႈၼမ်ႁူႉတေမီးဝတ်ႉၵျွင်းမုၼ်ၸဝ်ႈၸွမ်း၊ ၵွပ်ႈၼၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းသြႃႇလႄႈတၵ်ႉၵႃႇ ႁူႉလႆႈမီးမႃးၸွမ်း။

1. ပုၼ်ႈၽွၼ်းသြႃႇၸဝ်ႈ(တူၼ်ၶူး)

ႁႄႉၶႄၵၢၼ်မိူၵ်ႈမၢပ်ႇ - ၸႂ်ႉယွင်ႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လီ

ၸႂ်မဵတ်ႉတႃႇသွၼ်းတမ်း - ႁေႃးၼႄထမ်ႈမႂ်ႇထႅင်ႈ

ငိၼ်းယဝ်ႉႁႂ်ႈလႅင်းပွင်ႇ - ပၢၵ်ႈၼႄဝွင်ႇမိူင်ႈၽီ ဝၢတ်ႈတႃႇၸဝ်ႈမုၼ်လီ 5 ယိူင်ႈ။

2. ပုၼ်ႈၽွၼ်းတၵ်းၵႃႇ

ၸႂ်ႁၵ်ႉမီးမဵတ်ႉတႃႇ - တူဝ်ႁၵ်ႉၵႂႃႇၸူမ်းႁဵတ်း

သူပ်းပၢၵ်ႇႁၵ်ႉၸူမ်းယေႃး - ၼင်ႇၸႂ်ၶေႃးမွၵ်ႇၽိတ်ႈ

ၵႃႈႁႅင်းမီးလူႇၵႂႃႇ - ဝၢတ်ႈတၵ်ႈၵႃႇလီႁဵတ်း 5 ယိူင်ႈ။ (သိင်ႇၵႃႇလေႃးဝႃႇတသုတ်ႈ)။

---

ပ. ပေႃးဝႃႈမီးၼႂ်းဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈလုၵ်ႈ၊ မိူင်းၼိုင်ႈယၢၼ်ႈ၊ မုၵ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈၸိူဝ်းၵေႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်လႆႈပဵၼ်လုၵ်ႈဝၢၼ်ႈ၊ လုၵ်ႈၸုမ်းၼၼ်ႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူႈၵေႃႉ။ ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၸင်ႇသွၼ်ဝႆႉလၢႆပိူင်ယဝ်ႉ။

---

ၽ. ၵူၼ်းႁဝ်းၼႆႉလႆႈယူႇပဵၼ်မုၵ်ႉပဵၼ်ၽုင်ပဵၼ်ၸုမ်းပဵၼ်ၸိူဝ်းလႄႈ တႃႇႁႂ်ႈမုၵ်ႉၸုမ်းဢၼ်ၼိုင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼၼ်ႉ

1. မီးမဵတ်ႉတႃႇတေႃႇၵၼ် တၢင်းၸႂ်သူပ်းတူဝ်။
2. ဢဝ်ၵၢင်ၸႂ်တင်းၼမ်ဝႃႈ။
3. တူဝ်ယၢၼ်ၵေႃႈၸႂ်ၸမ်ၵၼ်။
4. ဢမ်ႇဢုပ်ႇၵုမ်ၵၢၼ်လွင်ႈလဵၵ်ႉယွႆႈ။
5. မိူဝ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇၼႆႉ ဢုပ်ႇၵုမ်ၵၼ်လွင်ႈလီႁဵတ်းလီပွင် ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

---

မ. ဢပရိႁႃႇၼိယတြုး 7 ပိူင် (တြုးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ)

(SEVEN PRINCIPLES FOR PROSPEPRRY)

1. ၵႆႉတုမ်ၵၼ်။
2. ၽွမ်ႉၵၼ်ႁဵၼ်းၵၢၼ်။
3. ယိပ်းတိုဝ်းၸွမ်းပၵ်းပိူင်။
4. ၼပ်ႉထိုဝ်ၽူႈဢႃႇယုၵုင်ႇမုၼ်ယႂ်ႇၵႄႇ။
5. ဢမ်ႇၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းပေႉၼၢင်းယိင်း။
6. ဢွၼ်ၵၼ်လုမ်းလႃးပူႇၸေႃႇ ထၢတ်ႈၸေႇတီႇၸဝ်ႈ မိူဝ်းၼႂ်းၵူႈဝူင်ႈသိၼ်။
7. လုမ်းလႃးသင်ႇၶႃႇလူၺ်ႈလွင်ႈမုင်ႈမွင်းဝႃႈ ၽူႈၸဝ်ႈပၼ်ႇၺႃႇႁႂ်ႈလႆႈယူႇၵတ်းယဵၼ်၊ ၸိူဝ်းပႆႇမႃးၼၼ်ႉၵေႃႈႁႂ်ႈမႃးယူႇၸွမ်းႁဝ်း။

လွင်ႈၸုမ်းၸိူဝ်းလူႉလႅဝ် 6 ပိူင်

1. ၸႂ်ပွတ်းၸႂ်ၸႃႉငၢႆႈ။
2. မူမ်ႇၸိတ်းပႅင်းၸင်းတေႃႇၵၼ်။
3. ၸီႉၼႄးၵၼ်တႃႇသေႇ။
4. ၶႄႉၶႅင်ႇၵၼ်တၢင်းမၢၵ်ႈတၢင်းမီး။
5. ၼိင်ႈၵိူၼ်ႉၶီႈၵေႉၵၼ်။
6. ၶႅၼ်ၵၼ်။

ဢိင်ၼိူဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉသေႁဝ်းတေသိုပ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵႂႃႇတွၼ်ႈၵၼ်ၼႃႈထႅင်ႈယူႇယဝ်ႉ။

ၶေႃႈထၢမ်

1. ၵိူတ်ႇမႃးပဵၼ်ၵူၼ်းယဝ်ႉ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းသင်လၢႆလၢႆ?။
2. ဢၼ်ၵုမ်ႇငိူင်ႉဝႄႈပုၼ်ႈၽွၼ်းယူႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၸွင်ႇတေၵိုင်ႇတၢင်းဝႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းပုတ်ႉထၽႃႇသႃႇ?။
3. ပုၼ်ႈၽွၼ်းလုၵ်ႈလၢင်းဢၼ်ဝႃႈ “တူၺ်းလူၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၵႂႃႇ” ၼႆၼၼ်ႉၸဝ်ႈၵဝ်ႇႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ထုၵ်ႇလီတူၺ်းလူၸိူင်ႉႁိုဝ်?။ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇပွင်ႇၸႂ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?။
4. ၶႆႈၼႄ လွင်ႈပုၼ်ႈၽွၼ်းၵူၼ်း ဢၼ်လႂ်ဢၼ်ၼၼ်ႉဢိတ်းၼိုင်ႈ လၢတ်ႈပႃးတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၽွင်ႈတႃႉ။