ပပ်ႉႁဵၼ်း ၾိင်ႈပိူင်ပၢၼ်မႂ်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး/လွင်ႈယူႇသဝ်း
ၶေႃႈပွၼ်ႈၸႂ်
[မႄးထတ်း]ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ယူႇသဝ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းသင်ႇသွၼ်ၽြုးပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃးဝႆႉဝႃႈ - “ယူႇတီႈဢၼ်ၶပ်ႉၶိုင်သၢင်ႇထုၵ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်မင်ႇၵလႃႇလူင်ပိူင်ၼိုင်ႈ“ ၼႆယဝ်ႉ။
ပဵၼ်ၵူၼ်းမႃးၼိုင်ႈၵေႃႉၼႆႉ ပုၼ်ႈတႃႇတေသိုပ်ႇသၢႆၸႂ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမီးတၢင်းၵိၼ် ၶူဝ်းၼုင်ႈ ဢီႈယႃ ဢိၵ်ႇပႃး လွင်ႈတီႈယူႇတၢၼ်းသဝ်းၸင်ႇပဵၼ်ယဝ်ႉ။ ပုၼ်ႈတႃႇလွင်ႈယူႇသဝ်း ပေႃးတေသၢင်ႇထုၵ်ႇ ပုၼ်ႈတူဝ်ၸဝ်ႈၵဝ်ႇဢိၵ်ႇပႃး ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈဢၼ်လူဝ်ႇၸွႆႈၵၼ်သႂ်ႇၸႂ်တႄႉတႄႉ။
လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ
[မႄးထတ်း]- ႁိူၼ်းၼႆႉ လူဝ်ႇမီးႁူးလႅင်း လႄႈ သၢႆလူမ်း(ဢႃးၵၢတ်ႇ)လီ၊ လူဝ်ႇမေႃဢွၵ်ႇပၵ်းၽၢင်ႁိူၼ်း(PlAN) ႁႂ်ႈမႅၼ်ႈၸွမ်း ၼႃႈၵၢၼ်ၵူႈဝၼ်းဝၼ်း၊ ႁႂ်ႈၸၢင်ႈၶဝ်ႈငၢႆႈဢွၵ်ႇငၢႆး ပေႃးမီးၵူၼ်းထဝ်ႈလုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵေႃႈ လူဝ်ႇမေႃဝူၼ်ႉပုၼ်ႈတႃႇၶဝ် ၸၢင်ႈၶဝ်ႈငၢႆႈဢွၵ်ႇငၢႆႈ လႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမီးၽေး လူမ်ႉတူၵ်းတမ်ၺႃး လူဝ်ႇမေႃၸတ်း ႁႂ်ႈသင်ႇထုၵ်ႇဝႃႈ တီႈလႂ်ပဵၼ်တီႈႁပ်ႉၶႅၵ်ႇ၊ ဝႃးတီႈလႂ်ပဵၼ်တီႈၼွၼ်း ႁွင်ႈလႂ်ႁွင်ႈၼၼ်ႉ ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ဝၢင်း လႄႈ ၸႂ်ႉ ႁႂ်ႈသၢင်ႇထုၵ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမႅၼ်ႈတႃ၊ ဝၢင်းတီႈလႂ်တီႈၼၼ်ႈ ႁႂ်ႈမီးပၵ်ႉပိူင်မၼ်းတွၼ်ႈတႃဢဝ်ငၢႆႈ လႄႈ ယိပ်းၸႂ်ႉငၢႆႈ။
- ပေႃးမီးဝၢင်းႁိူၼ်း လူဝ်ႇမေႃႁဵတ်းၶွၵ်ႈမႃႉ၊ ၶွၵ်ႈမူ၊ လဝ်ႉၵႆႇ၊ ႁႂ်ႈမေႃမႅၼ်ႈတီႈ လႄႈ လုမ်းလႃးငၢႆႈ ယႃႇပေႁႂ်ႈ ဢၢႆမဵၼ်မၼ်းသုၵ်ႉသၵ်ႉၵူၼ်း၊ ၵူၼ်း လႄႈ သတ်း ဢမ်ႇလီယူႇၸမ်ၵၼ်ၼႃႇၽႅဝ်၊ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ တၢင်းပဵၼ်သတ်းၸပ်းမႃးတီႈၵူၼ်း၊ တီႈလႂ်ပဵၼ်တီႈလဵၼ်ႈ တီႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈၸၵ်းၽႄဝႆႉသၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ ပေႃးမီးတီႈ ၽုၵ်ႇမွၵ်ႇၸိုင် ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လီတူၺ်းလႄႈလီမူၼ်ႈၸႂ် ပုၼ်ႈတႃႇၸဝ်ႈႁိူၼ်း လႄႈ ဢိၵ်ႇပႃးၶႅၵ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸဝ်ႈႁိူၼ်းမီးၼႃႈမီးတႃ။
- ပေႃးမီးႁိူၼ်း လူဝ်ႇမီးထၢင်ၽၢႆႈ ၵူႈႁိူၼ်း၊ လူဝ်ႇမေႃႁဵတ်းထၢင် ဢၼ်မႅင်းမူၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၶဝ်ႈငၢႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ထၢင်ၽၢႆႈၸႂ်ႉၼမ်ႉ လႄႈ ထၢင်ၽၢႆႈမီးၽႃႁူမ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ။
- ပေႃးမီးၼမ်ႉမေႃႇၼႂ်းဝၢင်းႁိူၼ်း လူဝ်ႇတူၺ်း ယႃႇႁႂ်ႈၸမ်ထၢင်ၽၢႆႈ ယႃႇႁႂ်ႈမီးၼမ်ႉဝူၺ်ႇၸၢင်ႈလႆလူင်းၵႂႃႇ ယႃႇပေႁႂ်ႈ မႂ်မႆႉတူၵ်းလူင်းၵႂႃႇ ၼဝ်ႈၽင်ႉၼႂ်းၼမ်ႉမေႃႇ မၼ်းၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉၼဝ်ႈၸွမ်း။
- လူဝ်ႇၶုတ်းဝႆႉႁွင်ႈၼမ်ႉလၢႆႇ ႁႂ်ႈၼမ်ႉၸၢင်ႈလႆၵႂႃႇလီလီ၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ဢုင်၊ မီးတီႈၼမ်ႉၶင်ဝႆႉသေၼဝ်ႈမဵၼ် လႄႈ ပဵၼ်တီႈယုင်းၸၢင်ႈၵႂႃႇၶႆႇ ၸၢင်ႈၽႄႈ၊ ဢုမ်ၼမ်ႉထၢင်ၼမ်ႉ လူဝ်ႇမီးၽႃႁူမ်ႇ ၵူဝ်ယုင်းၸၢင်ႈၵႂႃႇ ၶႆႇ၊ မွၵ်ႇမေႃႈၼမ်ႉၼႆႉ လူဝ်ႇၵႆႉလၢႆႈၼမ်ႉပၼ်၊ ၵွၵ်းယွၵ်း တဝ်ႈၼမ်ႉတႅၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမေႃႁႃတီႈပႅတ်ႈ၊ ၵူဝ်ၵႂႃႇယဵပ်ႇၺႃးလႄႈပဵၼ်ၽေး။
- လူဝ်ႇမီးထၢင်ယုၵ်းယၢၵ်း ဢမ်ႇၼၼ်ႁူးပႅတ်ႈယုၵ်းယၢၵ်း လူဝ်ႇၵႆႉၽဝ်ၾႆးပႅတ်ႈ ယႃႇႁႂ်ႈမၼ်းၼဝ်ႈမဵၼ် ဢဝ်မႅင်းမူၼ်းတွမ် ဢမ်ႇၼၼ် ၵႆႉထူမ်ယဝ်ႉ၊ ၶုတ်းတီႈမႂ်ႇ၊ တီႈထူမ်ၼႆႉ ပေႃးႁိုင်မႃးၸၢင်ႈယဵၼ်းပဵၼ်ၽုၼ်ႇ၊ ဢဝ်သႂ်ႇသူၼ်တေမီးၽွၼ်းလီၼမ်ယူႇ၊ ဝၢင်းႁိူၼ်းလူဝ်ႇမူတ်းသႂ်သေႇသေႇ။
- ပေႃးပဵၼ်လႆႈ လီမီးတီႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉ မီးတီႈႁႄႉတီႈၵင်ႈၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ၊ ႁႂ်ႈပေႃးၸၢင်ႈဢၢပ်ႇၼမ်ႉလီလီ၊ ၸၢင်ႈသၵ်ႉၶူဝ်းလီလီ၊ ႁႂ်ႈမီးႁွင်ႈၼမ်ႉလၢႆႇလီလီ ယႃႇႁႂ်ႈမီးဢုင်၊ လူဝ်ႇမီးႁၢဝ်းတၢၵ်ႇၽႃႈၶူဝ်းတီႈ ဢၼ်သၢင်ႇထုၵ်ႇ၊ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ႁူဝ်ႉႁိူၼ်းပဵၼ်တီႈတၢၵ်ႇၶူဝ်း။
- သၢႆလႅတ်ႇ ၸၢင်ႈၶႃႈႁႅမ်မူင်ႈမႅင်းရေႃးၵႃႇမၢင်မဵဝ်း လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽႃႈၶူဝ်းႁႅင်ႈလီ၊ လူဝ်ႇမေႃၵႆႉဢဝ် ၽႃႈႁူမ်ႇၶူဝ်းၼွၼ်း ဢွၵ်ႇမႃးတၢၵ်ႇလႅတ်ႇ ပေႃႉၽုၼ်ႇမုၵ်ႉ၊ ၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းၼွၼ်းၸိုမ်းမိုၵ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမီးရေႃးၵႃႇၽိဝ်ၼင်လႄႈႁဵၼ်ႈႁဝ်ႈ။
- ၼင်ႇႁိုဝ်ႁိူၼ်းယေးတေလီယူႇ လႄႈ ၶၢမ်ႇႁိုင်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမေႃသတိ ဝိရိယ ယႃႇႁႂ်ႈမီးမွတ်ႈ၊ ပူၵ်ႇ၊ မတ်း၊ ႁိူတ်ႈ၊ မႅင်းသၢပ်ႇ၊ မဵၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ၊ ပေႃးမီးၵေႃႈလူဝ်ႇမေႃႁႃယႃႈယႃမႃးႁူတ်း၊ ဢဝ်ၼမ်ႉမႆႈတူမ်ႈၶူဝ်းလဵင်း။
- လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမေႃလိူၵ်ႈတီႈယူႇတီႈသဝ်းႁဝ်း
- ႁႂ်ႈမီးပီႈၼွင်ႉႁိမ်းႁိူၼ်းဢိူမ်ႈၶၢင်း ဢၼ်ၸၢင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်း ၸမ်ၸႂ် ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇ ပိုင်ႈဢိင်ၵၼ်။
- ႁႂ်ႈမီးသၽႃႇဝတူၼ်ႈမႆႉ၊ တူၼ်ႈမွၵ်ႇႁိမ်းႁွမ်း ဢၼ်မီးယူႇ လႄႈ ၵူၼ်းႁႂ်ႈယူႇၸွမ်းၵၼ်လႆႈ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ လႄႈ ဝႃႈမီးၵူၼ်းယဝ်ႉ သၽႃႇဝႁၢင်ႈလီႁၢင်ႈငၢမ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉႁၢႆလၢႆပႅတ်ႈ။
ၶေႃႈထၢမ်
[မႄးထတ်း]- “ပတိရူပ ၻေသဝႃသေႃ ၸ“ ၼႆႉပွင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၵိူတ်ႇမႃး တေလႆႈႁႃလိူၵ်ႈ တီႈယူႇတီႈသဝ်းတီႈလႂ် ၸိူင်ႉႁိုဝ်၊ တေလႆႈငိူင်ႉဝႄႈ ၸိူဝ်းလႂ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ႁူႉပွင်ႇၵႃႈႁိုဝ်တႅမ်ႈတွပ်ႇၵႃႈၼၼ်ႉ၊ ဢမ်ႇႁု ၵေႃႈၸွပ်ႇထၢမ်တီႈၵေႃႉဢၼ်ႁုၼၼ်ႉသေ သပ်းလႅင်းၼႄတႃႉ။
- ငဝ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉတၢင်းလူဝ်ႇၵူၼ်း 4 ပိူင်ၼႆႉပဵၼ်သင်လၢႆလၢႆ?။
- ၼင်ႇႁိုဝ်သၽႃႇဝတင်းၵူၼ်း ယူႇၸွမ်းၵၼ်လႆႈလႄႈ မီးပီႈၼွင်ႉႁိမ်းႁိူၼ်းဢိူမ်ႈၶၢင်း ဢၼ်ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်လႆႈၼႆႉ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇတေၶိုင်ပွင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?။